03 Kasım 2026
Lübnan’da anayasal takvime bağlı olarak 10 Mayıs 2026 tarihinde yapılması planlanan parlamento seçimleri, mart ayında gerçekleştirilen meclis oylamasıyla birlikte 2 yıl ertelenmişti. Bu erteleme olağanüstü şartlara dayanıyordu. Erteleme sebebinin, yani olağanüstü şartların geçtiği iddiasıyla seçimlerin 2028 yerine 2027 yılında yapılabileceği bazı siyasetçiler tarafından ileri sürülmeye başlandı. Geçtiğimiz hafta da meclise kanun teklifi olarak sunuldu.
Bu talep mecliste karşılık bulursa, siyasi gruplar çok kısa süre içerisinde yeni denge kurma arayışlarına girmek zorunda kalacaktır. Lübnan içindeki gruplar arasındaki denge arayışlarında en büyük eksiklik, 2022 yılından beri giderilemeyen Sünni otorite eksikliğidir.
2022 yılından bu yana Saad Hariri ile Müstakbel Hareketi’nin siyasi nüfuzunu doldurabilecek yeni bir otorite ya da siyasi oluşum ortaya çıkmamıştır. Söz konusu boşluk hem Sünni kesimin belirgin bir siyasi referanstan yoksun kalmasına yol açmakta hem de diğer aktörlerin koalisyon kurabileceği muhatap bulamaması krizini doğurmaktadır. Sonuç olarak Lübnan'daki Sünni grup açısından ciddi bir temsil ve etkinlik sorunu yaşanmaktadır.

Bahsedilen siyasi erozyon, Lübnan dışı açısından da önemli riskler barındırmaktadır. Hariri ve Müstakbel’in seçim süreçlerinden uzak kalması hâlinde, Sünni çevrelerde hâlihazırda var olan Şam yönetimi sempatisinin artması kaçınılmazdır. Böyle bir ihtimal, iki ülke ilişkilerinde geçmişteki vesayet dönemini andıran bir dengesizlik yaratma potansiyeli taşımaktadır. Esed döneminin Lübnan siyaseti üzerindeki baskısı sona ermişken yeni bir nüfuz alanının doğma riski masadadır. Bölge istikrarı açısından temel hedef, Suriye vesayetini ihya etmek değil; Beyrut ile Şam arasında mütekabiliyet prensibine dayanan, devletler arası gerçek bir ilişki tesis etmek olmalıdır.
Seçimlerin ertelenmesi kararı ve Anayasa Konseyi’nin tavrı
Mayıs ayında yapılması planlanan seçimler parlamentoda mart ayında yapılan oturumda 2 sene sonrasına ertelendi. 128 sandalyeli meclisin 76 üyesi uzatma kararı lehinde oy kullandı. Bu oylama, İsrail’in ülke genelinde gerçekleştirdiği ağır bombardımanlar gerekçe gösterilerek programlanmış ve seçimler olağanüstü şartlar sebebiyle ertelenmişti. Hâliyle bu karar anayasal açıdan tartışmaya açıldı. Çünkü sıradan bir kanun değişikliğinden ziyade meclisin toplanarak halk iradesinden bağımsız şekilde kendi görev süresini uzatması söz konusuydu.
Uzatma kararına karşı çıkan milletvekilleri anayasal prosedürü işlettiler ve halk egemenliği ile ölçülülük ilkelerini öne çıkararak kararı parlamento kararlarının anayasal uygunluğunu inceleyen Anayasa Konseyi’ne taşıdılar. Konsey, nisan ayında yayımladığı kararında meclisin kararını iptal etmedi. Ancak süre açısından bir anayasal sınır çizdi. Seçimlerin ertelenmesine sebep olan olağanüstü şartların ortadan kalkması hâlinde seçimlerin parlamento tarafından programlanması ve gerçekleştirilmesi yükümlülüğü doğrudan ve açık olarak Konsey’ce vurgulandı.
Hukuki açıdan kararın isabetli olduğu ileri sürülebilir. Öte yandan Lübnan siyaseti açısından bakıldığında yeni bir kriz alanının oluştuğu da açıktır. Çünkü Anayasa Konseyi bu kararıyla Lübnan siyasetini önümüzdeki ayları meşgul edecek bir erken seçim tartışmasına sokmuş oldu.
Erken seçim çağrısı
Beklenildiği gibi Lübnan siyasetinde erken seçim gündemi oluşmaya başladı. İlk olarak Lübnan Güçleri Partisi lideri Samir Caca tarafından temmuz ayında gündeme getirilen erken seçim çağrısı yine kendisi tarafından çeşitli röportajlarda yinelendi. Ayrıca parti mensupları tarafından parlamentonun 2 sene olarak uzatılan görev süresinin 1 sene olması meclise kanun teklifi olarak sunuldu. Tecrübeli siyasetçi ve grubuna göre seçimlerin ertelenmesi kararının arkasındaki sebepler kalkmış durumda. Anayasa Konseyi’nin kararına uygun şekilde seçimlerin acilen icrası gerekmektedir.
Caca’nın talebi temelsiz değildir. Anayasaya ve Anayasa Konseyi’nin kararına uygundur. Bununla birlikte bu kararı verecek olan kurum yine parlamentodur. Dolayısıyla parlamentonun çoğunluğunun görev süresinin kısaltılması yönünde nasıl bir tavır geliştireceği merak konusudur. Bu gündeme uygun olarak Lübnan’daki grupların gelecek sene gerçekleştirilmesi ihtimal dâhilinde olan seçim ihtimaline karşı bir tavır geliştirmeleri zorunlu görünüyor. Burada özellikle Sünni hareketin lideri Müstakbel Partisi’nin nasıl bir tavır geliştireceği merak konusudur. Çünkü Müstakbel gibi Sünni bir çatının olmadığı seçim ortamında, Sünni blokun siyasi referansının olmaması, koalisyonlarda temsil edilmemesi riskleri söz konusudur. Bunun dışında aşağıda belirtildiği gibi bu boşluk Lübnan-Suriye ilişkileri açısından da çeşitli problemlere gebedir.
Müstakbel Partisi ve Hariri ailesi
Lübnan’da pek çok Sünni siyasetçi vardır. Fakat Müstakbel’in ve karizmatik lideri Saad Hariri’nin siyaset sahnesinden çekildiği tarihten itibaren bütün Sünnileri tek bir siyasal çatı altında toplayabilen ve diğer mezhep ya da dinlerle de diyalog/koalisyon kurabilecek ağırlıkta bir alternatif Sünni lider çıkmamıştır. Bugün Fuad Mahzumi, eski Başbakan Necip Mikati ve Nevvaf Salam gibi güçlü isimlerin hükûmet, devlet ve bürokrasideki güçleri kabul edilebilirse de seçim örgütü, diğer gruplarla koalisyon, tarihsel taban ve siyasal ağ eksiklikleri de açıktır. Bu noktada Saad Hariri ve Müstakbel Partisi diğer adaylara göre belirgin derecede öne çıkmaktadır.
Nitekim 2022’de Hariri’nin siyasetten çekilip Müstakbel’in seçimlere katılmamasının ardından Sünni parlamento temsili belirgin biçimde parçalanmıştı. Gelinen noktada hâlâ bir çatı ismin var olduğu söylenemez.
Yukarıda bahsedildiği gibi Caca’nın talebiyle seçimlerin gelecek sene yapılması hâlinde bu problem daha belirgin hâle gelecektir. Çünkü Müstakbel’in 2028’e hazırlanmak için sahip olduğunu düşündüğü siyasi zaman bir anda kısalacaktır. Saad Hariri’nin ve Müstakbel’in nasıl tavır geliştireceği merak konusudur.
Müstakbel dönmezse Sünni temsil sorununun ötesinde başka problemler de ortaya çıkabilir
Saad Hariri geri dönüş için aslında tamamen kapıyı kapatmış değildir. Geçtiğimiz senenin şubat ayında Refik Hariri’yi anmak için toplanan kalabalığa yeniden siyasi süreçlere dâhil olacağı mesajını vermişti. Bu sene de benzer açıklamaları yineledi. Bununla beraber bu dönüşün sadece Müstakbel’in dönüşü ya da hem kendisinin hem de Müstakbel’in dönüşü manasına mı geldiği belirsiz kaldı. Hariri’nin seçimlere bizzat girmesi ile Müstakbel’in başka bir aday ile seçimlere girmesi ihtimal dâhilindedir.
Muhtemel seçimlere Hariri’nin ya da Müstakbel Partisi’nin girmemesi ise Lübnan Sünniliği için ciddi problemler doğuracaktır. Hariri’nin Müstakbel’inin oynadığı çatı/toplayıcılık/kapsayıcılık rolü düşünüldüğünde, bu durum Lübnan siyaseti açısından Sünnilerin dağınık ve pasif konuma düşmesine sebep olabilir.
Yeni Suriye yönetiminin Lübnan’da bazı Sünni kesimlerde ciddi sempatiye sahip olduğu bilinmektedir. Ülke içerisindeki Sünni grubun Lübnan siyaseti içerisinde Müstakbel gibi bir referans bulamaması halinde ülke dışındaki alanlara eğilimlerinin artması mümkündür. Yani Sünni grubun siyasal referans arayışlarının Lübnan’da karşılık bulamaması Suriye yönetimine eğilimi artıracaktır. Bu durum ya da eğilim, normal şartlarda bizi Şam yönetimi Lübnan Sünnilerini yönetecek sonucuna götürmez. Fakat Lübnan’ın Suriye üzerinde onlarca yıl sürdürdüğü siyasi etki bilinen bir gerçekliktir.
Sonuç ve öngörü
Sonuç olarak, Lübnan’da gelecek sene yapılması muhtemel bir seçim ihtimali vardır. Bu seçime Hariri’nin ya da Müstakbel Partisi’nin bir başka adayla da olsa katılmaması hâlinde Lübnan siyasetinde hâlihazırda mevcut olan Sünni siyasi referans eksikliği artış gösterecektir. Bu durum Lübnan’ın ötesinde Lübnan-Suriye ilişkileri açısından problemlere sebep olabilecek niteliktedir.
Esed modelinde Şam, Lübnan’da cumhurbaşkanlığı seçimlerinden, hükûmetlerin oluşumuna, parti ittifaklarından güvenlik krizlerine kadar pek çok konuda doğrudan karar mercii idi. İki ülke arasındaki ilişkilerin onlarca yıldır mütekabiliyet/eşit devlet/egemenlik ilkelerinden uzak yürütüldüğü bilinmektedir. Bugün açıkça böyle bir görünüm yok. Fakat bahsettiğimiz senaryoda Sünni siyasal referans noktasının Beyrut’tan Şam’a kayma ihtimali geçmiş vesayet sisteminin aynısı olmasa bile sonuçları itibarıyla ona benzer bir tablo ortaya çıkarabilir. Lübnan siyasetinde Sünni grubun temsilcisi olarak Şam’ın öne çıkması Lübnan açısından ciddi bir başka problem alanı demektir. İki ülke ilişkileri ve bölge açısından doğru reçete iki bağımsız ülke arasında eşit ilişkidir.
devamını oku daha az oku
Levant Bölgesi anayasal gelişmeleri konuları yer almaktadır. Halen İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğretim üyesidir.