Duvar 9 Kasım'da Yıkıldı ama Almanya Neden 3 Ekim'i Kutluyor?

Berlin Duvarı 9 Kasım 1989'da yıkıldı, ancak Almanya birliğini 3 Ekim'de kutluyor.

Sınır kapılarının açılması iki devletin varlığına son vermedi; birlik resmen, Doğu Almanya'nın Federal Almanya Cumhuriyeti'ne katılımının yürürlüğe girdiği 3 Ekim 1990'dan önce tamamlanmadı.

Bu tarihin seçilmesini iki etken açıklıyor: Birliğin öncesinde yaşanan siyasi ve uluslararası düzenlemeler, ve 9 Kasım'ın Nazi suçlarıyla özdeşleşmiş olması nedeniyle bu tarihi kutlama niteliğinde bir ulusal bayram olarak benimsemenin uygun görülmemesi.

Duvarın yıkıldığı gece ne oldu?

Duvarın açılmasından önce Leipzig'de "Pazartesi gösterileri" ve Macaristan ile Çekoslovakya üzerinden geniş çaplı bir göç dalgası yaşanmış, bu da Doğu Almanya'daki iktidar üzerindeki baskıyı artırmıştı.

9 Kasım 1989 akşamı, iktidardaki Sosyalist Birlik Partisi Politbüro üyesi ve parti sözcüsü Günter Schabowski, yeni seyahat düzenlemelerini açıkladı. Bir basın toplantısında bu düzenlemelerin ne zaman yürürlüğe gireceği sorulduğunda, hemen geçerli olduğunu söyledi.

Binlerce vatandaş sınır kapılarına akın etti, nöbetçiler Bornholmer Strasse geçidini ve ardından kalabalığın baskısı altında diğer kapıları açmak zorunda kaldı. Ancak "duvarın yıkılması", betonun tamamen kaldırılması ya da kurumların birleşmesi anlamına gelmiyordu.

Doğu Almanya varlığını sürdüren bir devlet olarak kaldı ve bölünmenin sona ermesi için sonraki kararlar ve anlaşmalar gerekti.

Birlik nasıl gerçekleşti?

18 Mart 1990'da Doğu Almanya parlamentosu için ilk serbest seçimler yapıldı. Temel Kanun, birlik için iki yol öngörüyordu: dönemin 23. maddesi uyarınca Federal Cumhuriyet'e katılmak, ya da Alman halkının 146. madde uyarınca seçeceği yeni bir anayasayı benimsemek.

Katılım seçeneği ağır bastı, çünkü birliğin daha hızlı gerçekleşmesini sağlıyordu. 23 Ağustos'ta Doğu Almanya parlamentosu, bu yöntemin 3 Ekim'den itibaren uygulanmasına karar verdi. Ardından 31 Ağustos'ta, ayrıntıları ve geçiş düzenlemelerini belirleyen Birlik Antlaşması imzalandı.

Böylece beş doğu eyaleti Federal Cumhuriyet'in bir parçası oldu ve Berlin'in iki yakası birleşti. Birlik, yeni bir anayasayla üçüncü bir devlet kurulmadan, mevcut devlete katılım yoluyla gerçekleşti.

Neden özellikle 3 Ekim seçildi?

Bu tarih, uluslararası düzenlemelerin tamamlanmasıyla bağlantılıydı. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı dışişleri bakanları 1-2 Ekim'de New York'ta toplandı ve katılımcı ülkeler, birlik mutabakatının sonuçları konusunda resmen 2 Ekim'de bilgilendirildi; uygulama ise ertesi gün gerçekleşti.

Ayrıca birliğin, Doğu Almanya'nın kuruluş yıldönümü olan 7 Ekim'den önce tamamlanması yönünde bir istek de vardı. Alman parlamentosunun resmi gazetesi, görüşmeler sırasında 9 Ekim tarihinin de gündeme geldiğini, ancak bunun Doğu Almanya'nın sona ermesinden önce bir ulusal bayramın daha kutlanması anlamına geleceğini belgeliyor.

Sonuçta katılımın yürürlüğe gireceği tarih olarak 3 Ekim benimsendi ve Birlik Antlaşması, bu günün "Alman Birliği Günü" adıyla resmi tatil olarak ilan edilmesini öngördü.

"İki artı dört" antlaşması neyi kesinleştirdi?

İkinci Dünya Savaşı'nın galip dört büyük gücü, Berlin ve Almanya'nın bütünü üzerinde hak ve sorumluluklara sahipti. Bu nedenle iki Alman devleti, Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetler Birliği, Birleşik Krallık ve Fransa ile müzakere etti; altı taraf antlaşmayı 12 Eylül 1990'da imzaladı.

Antlaşma, birleşik Almanya'nın sınırlarının kesinliğini teyit etti ve Oder-Neisse sınırının Polonya ile ikili bir antlaşmayla doğrulanmasını şart koştu. Silahlı kuvvetler için tavan sayıyı 370 bin kişi olarak belirledi, nükleer, biyolojik ve kimyasal silahların üretiminden, sahip olunmasından ve kontrolünden vazgeçilmesini teyit etti ve Sovyet birliklerinin 1994 sonuna kadar tamamen çekilmesini öngördü.

Ayrıca Almanya'ya ittifaklarını seçme özgürlüğünü korudu; bu da birleşik devletin NATO üyeliğini sürdürmesine imkân tanıdı ve Moskova ile müzakerelerde temel bir konu oldu.

Antlaşma ancak 15 Mart 1991'de yürürlüğe girdiğinden, dört büyük güç 1 Ekim 1990'da, birlikle birlikte haklarını ve sorumluluklarını askıya aldıklarını açıkladı; böylece Almanya 3 Ekim'den itibaren tam egemenliğine kavuştu.

9 Kasım neden dışarıda bırakıldı?

9 Kasım, Almanya'da "kader günü" olarak bilinir; çünkü bu tarihte 1918'de cumhuriyetin ilanı, 1923'te Hitler'in başarısız darbe girişimi, 1938'de Yahudilere yönelik Nazi saldırıları ve son olarak 1989'da duvarın yıkılışı bir araya gelir.

"Kristal Gece" olarak bilinen 1938 saldırılarının yıldönümü, bu günün ulusal bayram olarak seçilmemesinin en belirgin doğrudan nedeniydi. O gece sinagoglar yakılmış, dükkanlar ve evler tahrip edilmiş, Yahudiler öldürülmüş, tutuklanmış ve saldırıya uğramıştı.

Duvarın yıkılış tarihinin ulusal bayram olarak önerilmesine rağmen, Nazi suçlarının anısına saygı gereği bu seçenek bir kenara bırakıldı; buna karşın duvarın yıkılışı kendi tarihinde anılmaya devam ediyor.

Daha önce bir birlik günü var mıydı?

Batı Almanya, 1953'te Doğu Almanya'da yaşanan ayaklanma ve bunun bastırılmasının anısına 17 Haziran'da "Alman Birliği Günü"nü kutluyordu. Birlikten sonra bu günün yerini resmi tatil olarak 3 Ekim aldı; 17 Haziran ise bir ulusal anma günü olarak varlığını sürdürdü.

Kaynak: Al Araby TV