Venezuela Petrolü Abluka Altında: Trump, Caracas'ı Boğuyor ve Ekonominin Can Damarı Kesiliyor

Venezuela petrolünü açık bir çatışmanın merkezine yerleştiren yeni bir tırmanışta, ABD Başkanı Donald Trump, yaptırımlara tabi petrol tankerlerinin Venezuela'ya giriş ve çıkışlarına yönelik tam ve kapsamlı bir abluka uyguladığını açıkladı.

Bu adıma, Karayip bölgesindeki askeri varlığı güçlendirme tehditleri ve Venezuela Devlet Başkanı a Nicolas Maduro yönetimine yönelik siyasi ve güvenlik suçlamaları da eşlik etti. Trump, geçtiğimiz Salı akşamı "Truth Social" platformundan; "Venezuela, Güney Amerika tarihinde şimdiye kadar bir araya getirilmiş en büyük deniz filosu tarafından tamamen abluka altına alındı. Bu abluka daha da genişleyecek ve üzerlerindeki şok, benzeri görülmemiş şekilde olacak" açıklamasını yaptı. Trump ayrıca Maduro yönetimini "yabancı bir terör örgütü" ilan ederek, " petrolü terörizmi finanse etmek, uyuşturucu kaçakçılığı, insan ticareti, cinayet ve adam kaçırma suçlarında kullanmakla" suçladı. 

Trump'ın gerilimi tırmandırması, ABD’nin yaptırımlara tabi bir petrol tankerini Venezuela kıyıları açıklarında alıkoymasından günler sonra geldi. Bu gelişme, deniz taşımacılığında derhal bir karmaşaya yol açarken, neredeyse tamamen döviz girişini sağlayan petrol gelirlerine dayanan bir ülke için deniz baskısının mali ve ekonomik bir boğma aracına dönüşebileceği yönündeki endişeleri artırdı. Piyasalardan gelen ilk tepkiyle birlikte, çarşamba günü petrol fiyatları yüzde 2’den fazla yükseldi. Brent ham petrol vadeli işlemleri, saat 10.18 GMT itibarıyla varil başına 60,33 dolara çıkarak yüzde 2,4 artış kaydederken, ABD Batı Teksas türü ham petrol 56,69 dolara yükselerek yüzde 2,6 oranında değer kazandı.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) verilerine göre yaklaşık 300 milyar varil olarak tahmin edilen, dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip olan Venezuela, Suudi Arabistan ve Kanada'yı geride bırakıyor. Bu rezervlerin büyük çoğunluğu ülkenin doğusundaki Orinoco Kuşağı'nda yoğunlaşmıştır. Bu bölge, en ağır ve en viskoz ham petrolün bir kısmını üretiyor; bu da çıkarılmasını ve rafine edilmesini daha maliyetli ve teknik olarak daha karmaşık hale getiriyor. 

Trump'ın yaptırımlarının yankıları 

ING'nin önde gelen emtia analisti ve emtia stratejisi başkanı Warren Patterson, Reuters'e verdiği demeçte, "Riskler açık ve iyi biliniyor, ancak Venezuela petrol arzı için belirgin riskler var" dedi. Kaç petrol tankerinin etkileneceği, Amerika Birleşik Devletleri'nin gemilere karşı yaptırımları nasıl uygulayacağı ve Trump'ın geçen hafta yaptığı gibi gemileri durdurmak için Sahil Güvenlik'i kullanıp kullanmayacağı belirsiz. 

Son birkaç aydır Amerika Birleşik Devletleri bölgeye savaş gemileri konuşlandırdı. Venezuela petrolü taşıyan birçok gemi yaptırımlara tabi iken, diğerleri ülkenin petrolünün yanı sıra İran ve Rusya'dan gelen ve yaptırımlara tabi olmayan ham petrolü de taşıyor. Chevron tarafından kiralanan tankerler, daha önce verilen bir yetki kapsamında Venezuela ham petrolünü Amerika Birleşik Devletleri'ne taşıyor. 

Enerji analiz şirketi Kpler'in kıdemli analisti Muyu Xu, "Venezuela'nın petrol üretimi küresel üretimin yaklaşık yüzde 1'ini temsil ediyor, ancak arz, başta küçük, bağımsız Çin rafinerileri olmak üzere, ABD ve Küba ile birlikte küçük bir alıcı grubunda yoğunlaşmış durumda" dedi. Çin, ithalatının yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturan Venezuela ham petrolünün en büyük alıcısı konumunda. Analistler, Trump'ın küresel piyasa üzerindeki etkisinin, Venezuela petrol sektörünün küresel itibarındaki düşüş göz önüne alındığında, Venezuela'nın kendisi üzerindeki etkisinden çok daha az önemli olduğunu doğruladı.OPEC üyesi olan Venezuela’nın petrol üretimi, 25 yılı aşkın sürede yaklaşık yüzde 70 gerileyerek günlük 1 milyon varilin altına düştü. Geçen ay petrol ihracatı yaklaşık 590 bin varil/gün seviyesindeydi; bu rakam, günlük 100 milyon varili aşan küresel tüketimle karşılaştırıldığında son derece sınırlı. Buna rağmen bu adım, Trump’ın Maduro’ya karşı yürüttüğü baskı kampanyasında ek bir tırmanış anlamına geliyor ve kısa vadede ülkenin istikrarını daha da sarsabilir. 

Aleni bir hırsızlık 

10 Aralık'ta Venezuela Başkan Yardımcısı ve Petrol Bakanı Delcy Rodríguez, Karayip Denizi'nde "bir petrol tankerinin çalınması" olarak adlandırdığı olayı kınadı. Rodríguez, sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımlarda bu eylemin uluslararası bir suç olduğunu ve ülkenin kaynaklarına doğrudan bir saldırı teşkil ettiğini söyledi. “Maskeler düştü ve gerçek ortaya çıktı. ABD’nin asıl hedefi Venezuela petrolüdür: Onu çalmak ve hiçbir bedel ödemeden yasa dışı şekilde ele geçirmek” dedi. 

Bu çerçevede Venezuela, söz konusu eylemi ABD tarafından işlenmiş bir korsanlık faaliyeti olarak nitelendirerek Birleşmiş Milletler’e resmî şikâyette bulundu. GeçtiğimizSalı günü, Güvenlik Konseyi Dönem Başkanı Büyükelçi Samuel Žbogar’a bir mektup teslim edildi. Mektupta, 10 Aralık 2025’te Karayipler’deki uluslararası sularda gerçekleşen olayın ciddi bir güç kullanımı, yasa dışı alıkoyma ve ABD tarafından gerçekleştirilen bir deniz korsanlığı olduğu ifade edildi. Venezuela makamları, alıkonulan petrol tankerinin ticari ve meşru bir faaliyet yürütmekte olan özel bir gemi olması nedeniyle bunun uluslararası hukukun ihlali olduğunu vurguladı. Ayrıca bu operasyonun yalnızca seyrüsefer özgürlüğünü ihlal etmekle kalmayıp, bölgenin tamamında deniz güvenliğini tehdit eden tehlikeli bir emsal oluşturduğunu belirtti. 

Giderek Artan Ekonomik Baskılar 

Sosyalist yönetim altındaki Venezuela ekonomisi, Trump’ın yılın başlarında petrol ticaretine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırmasından bu yana artan baskı altında bulunuyor. Hükümetin, neredeyse tamamen petrol satışlarına bağlı olan dolar arzı, 2025’in ilk on ayında yaklaşık yüzde 30 azaldı. Bu durum, döviz kuru üzerinde baskı yaratırken fiyatların yükselmesine yol açtı. Bloomberg’in, kimliklerinin açıklanmamasını isteyen yerel ekonomistlerden aktardığı özel tahminlere göre, yıllık enflasyonun yıl sonuna kadar yüzde 400’ü aşması bekleniyor. 

Askeri abluka, prensip olarak bir savaş eylemi sayılıyor. Ancak Wall Street Journal'a göre, Trump'ın hamlesi, en katı hukuki anlamda tam teşekküllü bir ablukadan daha az kapsamlı görünüyor. Veriler, Amerikan şirketi Chevron'un muaf olduğunu gösteriyor. Chevron, ABD yaptırımlarından muaf tutan özel bir lisans altında Venezuela'da faaliyet göstermeye ve petrol ihraç etmeye devam ediyor ve Trump bu lisansı bu yıl yeniledi. 

Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA (Petroleos de Venezuela) petrolü kontrol ediyor, petrol sektörünü kontrol ediyor, ancak Chevron da dahil olmak üzere uluslararası şirketlerle ortaklık içinde çalışıyor ve Chevron, ulusal şirketle yaptığı anlaşmalar uyarınca üretimden pay alıyor. 

Chevron, "Skipper" isimli tankerinin ele geçirilmesinin ardından ABD rafinerilerine sunduğu Venezuela petrolünün fiyatını düşürdü. Şirket, Salı gecesi yayınladığı bir açıklamada, Venezuela'daki faaliyetlerinin "kesintisiz ve yürürlükteki yasa ve düzenlemelere ve ABD hükümeti tarafından oluşturulan yaptırım çerçevesine tam uyum içinde devam ettiğini" belirtti. Deniz trafiği verilerine göre, geçen hafta "Skipper"ın ele geçirilmesinden önce Venezuela limanlarında yanaşmayı bekleyen yaklaşık 45 tankerden Salı günü sadece yaklaşık 12 tankere düştü. 

Bu türden son ABD ambargosu, Başkan John F. Kennedy'nin Sovyet füzelerinin teslimatını engellemek için Küba'ya abluka emri verdiği 1962 yılında uygulanmıştı. 

Petrol ambargosu Maduro'yu devirir mi? 

Eski Devlet Başkanı Hugo Chávez döneminde, Maduro’nun siyasi akıl hocası olarak bilinen Chávez yönetimi, Exxon ve ConocoPhillips şirketlerinin işlettiği petrol projelerini kamulaştırmıştı. Bu şirketler, hükümete ortak girişimlerde çoğunluk kontrolü veren yeni sözleşme şartlarını reddetmiş, bu da uzun süren hukuki ihtilaflara yol açmıştı. 

Buna karşın, Venezuela hükümetine yakın isimler ve petrol sektörü analistleri, Trump’ın Venezuela’yı ABD’ye ait toprak veya varlıkları çalmakla suçlamasını şaşkınlıkla karşılıyor. Denver Üniversitesi’nden Venezuelalı ekonomist Francisco Rodríguez, “Batı yarımkürede hiçbir ülke, ihracat gelirinin ana kaynağını tamamen kesecek bir ablukaya maruz kalmadı” dedi. 

Wall Street Journal'a göre Rodriguez, bu önlemin yaklaşık 28 milyon nüfuslu bir ülkede ciddi gıda kıtlığına yol açabileceği konusunda uyardı. Ayrıca"Trump, yeni bir Venezuela yönetiminin petrol zenginliğinin büyük bir kısmını Amerika Birleşik Devletleri'ne devretmesini talep ediyor ki bu, Venezuela ve uluslararası hukukun açık bir ihlalidir" dedi. Enerji danışmanlık şirketi Kpler, devlet petrol ihracat şirketini hedef alan bir siber saldırı ve bir ABD petrol tankerinin ele geçirilmesi nedeniyle Venezuela petrol ihracatının şu anda felç olduğunu belirtti. Venezuela, ulusal petrol şirketinin idari sistemlerini aksatan ve ülkenin limanlarından petrol yüklü tankerlerin kalkışının askıya alınmasına yol açan siber saldırının arkasında Amerika Birleşik Devletleri'nin olduğunu iddia etti. 

Denizcilik verilerine göre, Venezuela kıyıları açıklarında bulunan diğer tankerler, dünyanın en büyük sekiz petrol tankerinin yüküne eşdeğer olup 10 milyon varilden fazla petrol taşıyor.Benin bayrağı taşıyan ve 300 bin varil Rus menşeli nafta taşıyan Boltaris isimli tanker ise hafta sonunda rotasını değiştirerek Avrupa’ya geri döndü. TankerTrackers sitesinin verilerine göre, önümüzdeki iki hafta içinde Venezuela limanlarından petrol yüklemesi planlanan en az altı süper tanker de rotasını değiştirerek geri döndü.

Houston’da yaşayan ve Venezuela’nın eski petrol bakan yardımcısı olan enerji danışmanı Iván Romero, petrol ablukasının Maduro rejiminin sonu anlamına geleceğini söyledi. “Uyuşturucu gelirlerini zaten kestiniz, şimdi petrolü de ortadan kaldırırsanız, bu nihai çöküş olur. Gemileri alıkoyuyorsanız, onların elinde sadece günler kalır” dedi. (Romero’nun, muhalefet lideri María Corina Machado’ya petrol sektörünü yeniden ayağa kaldırmaya yönelik bir plan konusunda danışmanlık yaptığı belirtiliyor.) Ancak Wall Street Journal, Maduro yönetiminin geçmişte daha ağır koşullardan sağ çıktığını hatırlattı. COVID-19 salgını sırasında Venezuela’nın ağır petrolünün fiyatı mevcut seviyelerin çok altına düşmüş, üretim bugünkü seviyesinin yarısından da aşağı inmişti; buna rağmen Maduro iktidarda kalmayı başarmıştı. 

Rice Üniversitesi Baker Kamu Politikaları Enstitüsü’nde Latin Amerika Enerji Programı Direktörü olan Francisco Monaldi, AFP’ye yaptığı açıklamada, nakliye şirketlerinin ve tankerlerin doğrudan yaptırım listelerine alınmasının son derece önemli bir tırmanış olduğunu söyledi. Monaldi, yaptırımların açıklandığı sırada Venezuela limanlarında altı petrol tankerinin bulunduğunu belirterek, “Her bir tanker ülkeden ayrılır ayrılmaz durdurulmasını bekliyorlar” dedi. Bu durumun ve bazı gemilerin Venezuela’ya geri dönmemeyi tercih etmesinin, Venezuela petrolünün hem fiyatını hem de ihracat hacmini düşürebileceğini ifade etti. 

Monaldi ayrıca, “İhracat düşerse, Venezuela'nın karşı karşıya olduğu en büyük sorun, ham petrol depolama kapasitesinin sınırlı olmasıdır. O zaman ya üretimi durdurmak ya da üretim kapasitesinin bir kısmını kapatmak zorunda kalacaktır. Bu, Maduro'nun karşılaştığı en kötü baskı değil… en azından henüz değil.” şeklinde konuştu. Amerika Birleşik Devletleri'nin şu anda Karayipler ve Pasifik Okyanuslarında, dünyanın en büyük uçak gemisi olan USS Gerald Ford liderliğinde büyük bir deniz filosu konuşlandırılmış durumda.