İş Vaadiyle Kandırıldılar: Yemenli Gençler Ukrayna Savaşına Nasıl Sürülüyor?

Dünyanın en ağır insani ve ekonomik krizlerinden birini yaşayan Yemen’de gençler artık refahı ya da istikrarı değil, sadece hayatta kalmanın yolunu arıyor. Ekonominin çökmesi, maaşların kesilmesi ve işsizliğin patlamasıyla birlikte yurt dışına çıkmak birçok kişi için tek umut hâline geldi. Tam da bu noktada devreye giren organize insan toplama ağları, yüzlerce Yemenliyi Rusya-Ukrayna Savaşı’nda savaşan paralı askerlere dönüştürdü.

Son yıllarda ortaya çıkan çok sayıda tanıklık ve rapor, Yemenlilerin Rusya’ya iş, yüksek maaş ve vatandaşlık vaadiyle götürüldüğünü ortaya koyuyor. Ancak bu kişiler kısa süre sonra kendilerini askerî eğitim kamplarında, ardından da Ukrayna’daki cephelerde buluyor.

Yapılan incelemeler, bunun münferit dolandırıcılıklar olmadığını, arkasında Husilerle bağlantılı aracıların ve şirketlerin bulunduğu organize bir yapı olduğunu gösteriyor. Bu ağın en çok öne çıkan ismi ise El-Cabri Genel Ticaret ve Yatırım Şirketi.

El-Cabri şirketi: İş vaadinden savaş kapısına

Umman merkezli bir işe alım firması gibi faaliyet gösteren El-Cabri şirketi, Rusya’da cazip iş fırsatları sunduğunu iddia etti. Ancak sahadaki tanıklıklar, sözleşme belgeleri ve insan hakları raporları, şirketin Yemenlileri doğrudan Rus ordusuna taşıyan ana aracı olduğunu ortaya koydu.

İmzalanan sözleşmeler kâğıt üzerinde sivil işlere işaret ederken içerdikleri muğlak maddeler bu kişilerin güvenlik veya askerî görevlerde kullanılmasına kapı araladı. Bu maddeler daha sonra cepheye gönderilmeleri için gerekçe yapıldı.

Süreç ise dikkat çekici: Adaylardan seyahat öncesi pasaportları alınıyor, Rusya’ya vardıklarında anlamadıkları Rusça sözleşmeleri imzalamaya zorlanıyorlar. Ardından Ukrayna sınırına yakın eğitim kamplarına sevk ediliyorlar.

Birçok Yemenli, gerçeği ancak silah, mühimmat ve siper eğitimi almaya başladığında anladığını söylüyor.

Bu faaliyetler yalnızca iddia düzeyinde

 kalmadı, uluslararası yaptırımlara da konu oldu. ABD, Mart 2025’te El-Cabri şirketinin sahibi Abdülveli el-Cabri ve bazı Husi yetkililere yaptırım uyguladı. Washington, şirketin Yemenli sivilleri para karşılığında Rus askerî birliklerine taşımak için paravan olarak kullanıldığını açıkladı.

 

ABD Hazine Bakanlığına göre şirket; toplama, nakil ve koordinasyon süreçlerinde doğrudan rol oynadı ve Yemenlilerin ekonomik çaresizliğini sistematik şekilde kullandı. Açıklamada bu faaliyetlerin hem güvenliği tehdit ettiği hem de çatışmaları beslediği vurgulandı.

Bu yaptırımlar, aynı zamanda Husi bağlantılı ağlarla Rusya arasındaki ilişkinin boyutunu ilk kez resmî olarak ortaya koydu.

Husi bağlantısı: Ağın arkasındaki yapı

Güvenlik raporları ve araştırmalar, El-Cabri şirketini doğrudan Husi hareketine yakın isimlerle ilişkilendiriyor. Özellikle Abdülveli el-Cabri’nin bu operasyonların kilit isimlerinden biri olduğu ifade ediliyor.

İnsan hakları raporlarına göre El-Cabri, Yemenli savaşçıların transferi için Rus yetkililerle görüşmeler yaptı. Husi bağlantılı aracı ağlar ise özellikle yoksul bölgelerde gençleri hedef aldı.

Bu süreçten Husilerin hem finansal hem de siyasi kazanç sağladığı değerlendiriliyor. Komisyonlar ve aracılık gelirlerinin yanı sıra, Moskova ile temas kanallarının güçlendiği belirtiliyor. Bu tablo, Rusya ile İran arasındaki yakınlaşma üzerinden Husilerin de denklemde yer bulduğunu gösteriyor.

Maskat’tan Moskova’ya: Cepheye uzanan yol

Yemenlilerin yolculuğu genellikle Umman’dan başlıyor. Aracılar üzerinden ikna edilen kişiler, işlemler tamamlandıktan sonra Dubai üzerinden Moskova’ya götürülüyor.

Bu noktadan sonra her şey değişiyor. Pasaportlara el konuluyor, telefonlar kontrol altına alınıyor ve kişiler ya Rusya içindeki ya da Ukrayna sınırına yakın askerî kamplara sevk ediliyor.

Tanıklıklar, kısa süreli ama yoğun askerî eğitimlerin ardından cepheye gönderildiklerini ortaya koyuyor. Karşılaştıkları tablo ise ağır: Anlamadıkları bir dilde verilen emirler, yoğun çatışmalar, insansız hava araçları ve sürekli bombardıman.

Bazı Yemenlilerin geri dönmek istediği ancak tehdit edildikleri ya da zorla tutuldukları da ifade ediliyor.

Maaşlar da gasp ediliyor

Süreç sadece askerî değil, finansal bir sömürü mekanizması da içeriyor.

Tanıklıklara göre şirketler ve aracılar, savaşçılara vadedilen maaş ve ödemelerin büyük bölümüne el koyuyor. Birçok Yemenli, Rusça hazırlanmış banka belgelerini anlamadan imzaladı. Bu durum, aracıların hesaplar üzerinde kontrol kurmasına ve paraları çekmesine imkân sağladı.

Bazı durumlarda Yemenlilere vadedilenin çok altında ödeme yapıldığı, geri kalan paranın ise ağların elinde kaldığı belirtiliyor.

Sonuç: Ölüm, kayıp ve esaret

Bu sürecin bedeli ağır oldu. Ukrayna’ya karşı savaşta hayatını kaybeden, kaybolan ya da esir düşen Yemenlilerin sayısı giderek artıyor.

Birçok aile, çocuklarının ölümüne dair belgeler aldı ya da cephede yandıklarına dair haberler duydu. Bazıları ise aylarca kayıp kaldı.

Ukrayna’da esir düşen Yemenlilerin ifadeleri ise çarpıcı: Büyük kısmı kandırıldıklarını, ne olduğunu anlamadıkları bir savaşın ortasında bulunduklarını söylüyor.

Olan yoksullara oluyor 

Yemenli savaşçıların Rusya için cepheye sürülmesi, modern savaşların karanlık bir yönünü gözler önüne seriyor. Ekonomik olarak çökmüş, iç savaşla yıpranmış ülkeler âdeta uluslararası çatışmalar için insan kaynağına dönüşüyor.

Rusya, Ukrayna’daki kayıplarını telafi etmek için yabancı savaşçı alımını artırırken vatandaşlık ve maaş vaadi sunuyor. Husi bağlantılı yerel ağlar ise bu durumu finansal ve siyasi fırsata çeviriyor.

Tahminlere göre Rusya; Nepal, Küba, bazı Afrika ülkeleri ve Kuzey Kore dâhil olmak üzere farklı bölgelerden yaklaşık 20 bin yabancı savaşçı topladı. Bu süreç çoğu zaman gönüllülük olarak sunulsa da gerçekte ekonomik çaresizlik üzerinden yürüyen bir sistem olarak öne çıkıyor.

Ortada kalan Yemenli gençler için seçenekler acımasız: Ya çöken bir ekonomi girdabının içinde kalmak ya da ölüm, esaret ve kaybolma riski taşıyan, kendilerini ilgilendirmeyen bir savaşın içine sürüklenmek.