Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi: Türkiye'nin Eğitim Diplomasisi 

Türkiye, bölgedeki insani kalkınmanın desteklenmesine ve akademik altyapının geliştirilmesine katkıda bulunan ortak projeler aracılığıyla Suriye ile akademik ve bilimsel işbirliğini geliştirmeyi hedefliyor. 

Bu çerçevede Şam’da kurulması planlanan “Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi”, iki ülke üniversiteleri arasında kurumsal bir işbirliği mekanizması oluşturacak ilk somut adım olarak değerlendiriliyor. 

Proje, akademik uzmanlıkların paylaşımını mümkün kılarken, yükseköğretim ve bilimsel araştırma alanlarında yeni ortaklıkların önünü açacak.

Kuruluş beyanı

Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi girişiminin duyurulması, sadece eğitim alanına yönelik bir proje olmanın ötesinde, Ankara’nın eğitim yoluyla yeniden yapılanmayı destekleme stratejisinin göstergesi olarak okunuyor. 

Ankara'dan yapılan açıklamalarda, bu yıl yapılan ön anlaşmaların ardından, iki ülke arasındaki ortak akademik projenin yakında hayata geçirileceği resmi olarak doğrulandı.

---

AA'nın haberine göre, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, Karadeniz Teknik Üniversitesi'nin (KTÜ) 2025-2026 akademik yıl açılış töreninde yaptığı konuşmada, “Yakında Şam’da Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi kurulacak ve anlaşma önümüzdeki günlerde imzalanacak” ifadelerini kullandı. 

Özvar, üniversitenin Halep’te bir şube açmasının da planlandığını ve KTÜ’nün projeye destek vereceğini de belirtti.

Öte yandan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2025- 2026 Yükseköğretim Akademik Yıl Açılış Töreni’nde yaptığı konuşmada konuya değinerek, şu ifadeleri kullandı:

"Kuruluş çalışmaları devam eden Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi inşallah çok yakın bir zamanda Şam'da kapılarını öğrencilere açacak."

Stratejik boyutları olan bir proje

Uluslararası ilişkiler uzmanı Taha Odeh Oğlu, Fokus Plus’a yaptığı değerlendirmede, Türk üniversitelerinin geçtiğimiz yıllarda binlerce Suriyeli öğrenciye ev sahipliği yapmasının, bu işbirliği için bir altyapı oluşturduğunu vurguladı.

Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi projesinin iki halk arasındaki kültürel ve bilimsel ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik nitelikli bir adım olduğunu söyleyen Odeh Oğlu, bu projenin akademik alanın ötesinde stratejik boyutlar taşıdığını kaydetti.

Odeh Oğlu, "Şam'da üniversite kurulması, Türkiye ile Suriye arasında kültürel ve medeniyet bağı oluşturacak, iki ülke liderleri arasında giderek hızlanan siyasi, ekonomik ve askeri yakınlaşmaya paralel olarak iki taraf arasındaki işbirliğine yeni bir toplumsal ve entelektüel boyut kazandıracaktır" diye konuştu.

Diğer taraftan, Suriye resmi haber ajansı SANA’da yayımlanan bir haberde, “Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi” adıyla ortak bir yükseköğretim kurumunun kurulacağı duyuruldu. 

Haberde, bu adımın iki ülke arasında akademik işbirliğini geliştirmek, bilimsel araştırmaları teşvik etmek ve akademik birikimlerin karşılıklı paylaşımını sağlamak açısından kritik öneme sahip olduğu belirtildi. 

Sürecin kurumsal çerçevesi, 15 Mayıs’ta YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar ile Suriye Yükseköğretim ve Bilim Bakanı Dr. Mervan El Halabi arasında imzalanan ve bilimsel araştırma, ortak üniversite kurulması, yapay zekâ entegrasyonu ve akademik deneyim paylaşımı gibi alanları kapsayan işbirliği anlaşmasıyla atıldı.

Yenilenen işbirliği

Suriye ve Türkiye arasında bilimsel işbirliği anlaşmasının imzalanması, yıllardır kopuk olan Türkiye-Suriye akademik ilişkilerinde yeni bir başlangıç çizgisi niteliğinde.

Eğitim ve araştırma ortaklığı için kapsamlı bir çerçeve sunan anlaşma, Suriye’de yükseköğretimin gelişimi adına Türk kurumlarının desteğiyle pratik adımların atılmasını öngörüyor. 

Bu bağlamda, ortak üniversite kurulması, Suriye üniversitelerinin dijital altyapısının geliştirilmesi, her iki ülkedeki üniversiteler tarafından verilen diplomaların karşılıklı tanınması ve Türkiye’de eğitim alarak ülkelerine dönen Suriyeli mezunlara ait Türk diplomalarının akreditasyonu gibi hükümler dikkat çekiyor.

Ayrıca lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde çift anadal programları başlatılması, akademik belgelerin doğrulama süreçlerinin kolaylaştırılması ve üniversiteler arası geçişlerin basitleştirilmesi amacıyla birleşik bir elektronik sistemin kurulması öngörülüyor.

Anlaşma gereği Türkiye, Türk üniversitelerinde kullanılan YÖKSİS benzeri bir dijital altyapı oluşturarak Suriye yükseköğretim sisteminin teknik ve lojistik açıdan modernizasyonuna destek verecek. 

Böylece üniversite yönetiminde verimlilik artırılacak, akademik verilerin güvenli ve düzenli paylaşımı sağlanacak. 

Ayrıca Suriyeli öğrencilerin dil kapasitesinin artırılması amacıyla Suriye üniversitelerinde Türkçenin ikinci yabancı dil olarak öğretilmesi için ortak bir çalışma komitesi kurulması kararlaştırıldı.

İşbirliği çerçevesi ayrıca Türkiye ve Suriye üniversiteleri arasında “kardeş üniversiteler” modelinin uygulanmasını, dönüşümlü olarak her yıl üniversite forumu düzenlenmesini ve Türkiye’de doktora derecesi edinmiş Suriyeli akademisyenlerin yerel üniversitelerde istihdam edilerek nitelikli akademik kadroların yetiştirilmesine katkı sağlanmasını içeriyor. 

Bu çerçevede “Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi” projesi yükseköğretim alanındaki stratejik işbirliğinin sembolik ve kurumsal göstergesi olarak tanımlanıyor.

Kalkınma desteği

Suriye Yükseköğretim ve Bilim Bakanı Dr. Mervan El Halabi, işbirliği anlaşmasının imza töreninde, özellikle yapay zeka alanlarındaki akademik programların geliştirilmesi ve modern uzmanlıkların tanıtılmasının önemine dikkat çekti.

Halabi, Suriye’nin yaptırımların kaldırılmasının ardından yükseköğretim sektöründe kritik bir dönüşüm sürecine girdiğini de ifade etti. 

YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar ise, Türkiye’nin Suriye üniversite altyapısının onarımı ve modernizasyonuna destek sağlamaya, bilim, teknoloji, tıp ve tarım alanlarında işbirliğini genişletmeye ve Suriyeli araştırmacıların Türk üniversitelerinde bilimsel çalışma yapmalarına kapı açmaya hazır olduğunu vurguladı.

Diğer yandan, Uluslararası ilişkiler araştırmacısı Odeh Oğlu, Ankara ile Şam arasında kültürel ve eğitim alanında geliştirilecek bu işbirliğinin, yeni Suriye yönetiminin bölge ülkelerine, özellikle de Türkiye'ye daha açık hale gelmesiyle birlikte öncü ortaklık alanları arasında yer alacağını belirtti.

Odeh Oğlu, planlanan üniversitenin Suriye’de yeniden yapılanma ve sosyal-ekonomik kalkınma süreçlerine yönelik ortak araştırmalar için bir platform görevi görebileceğini dile getirdi.

Söz konusu projenin, Türkiye’nin bölgesel insani ve eğitimsel kalkınma yaklaşımıyla uyumlu olduğunu vurgulayan Odeh Oğlu, Türkiye’nin geçmişte Suriye'de çok sayıda okul ve eğitim merkezinin kurulmasına katkıda bulunduğunu, bunun da önümüzdeki dönemde daha geniş kapsamlı akademik işbirliğinin önünü açtığını kaydetti.

Odeh Oğlu açıklamasının sonunda, Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi’nin ülkenin yeniden inşasına katkı sunabilecek, kalkınma vizyonunu destekleyebilecek, donanımlı ve deneyimli bir nesil yetiştirerek, modern Suriye’nin entelektüel ve beşeri altyapısını güçlendirebilecek stratejik bir kaynak haline geleceğini sözlerine ekledi.

---

Bu çerçevede 25 Eylül 2025’te Şam’da, Bakan Halebi ile Türkiye Maslahatgüzarı Burhan Köroğlu başkanlığındaki YÖK heyeti arasında gerçekleştirilen genişletilmiş toplantıda, üniversite diplomalarının akreditasyon süreçlerinin kolaylaştırılması ve akredite kurum listelerinin paylaşılması gibi teknik konular ele alındı.

Görüşmelerde Suriye’de havacılık alanında ihtisas üniversitesi kurulması, burs ve ortak eğitim programlarının genişletilmesi ele alındı.

Halabi toplantıda, Türkiye'nin son yıllarda Suriyeli öğrencilere barınma konusunda verdiği desteği överek, Suriye'nin yalnızca resmi Türk üniversitelerinin akredite edilmesine bağlı kalarak kaliteli eğitimin sürdürülmesi konusundaki kararlılığını yineledi.

Türkiye Maslahatgüzarı Köroğlu ise, ülkesinin Şam Üniversitesi ile akademik ilişkileri güçlendirmeyi ve imzalanan anlaşmaları uygulamaya geçirmeyi hedeflediğini belirtti.

YÖK heyeti üyeleri de, öğrenci ve öğretim görevlisi değişim programları da dahil olmak üzere iki ülke arasında kapsamlı bir akademik işbirliği zemininin mevcut olduğunu vurgulayarak, Türkiye’nin Pakistan ile geliştirdiği işbirliği modeli çerçevesinde yeni üniversiteler kurulmasına ilişkin deneyimlerinin bu süreçte referans alındığını ifade etti.

Görüşmelerde ayrıca Suriye’deki belirli üniversitelerin müfredatlarına Türkçenin dahil edilmesi ihtimalinin yanı sıra, yapay zeka, bilişim teknolojileri ve siber güvenlik alanlarında ortak projelerin hayata geçirilmesi yönünde fikir alışverişinde bulunuldu.