Sırbistan'da Öğrenci Hareketi Sandıkta Nasıl Kazandı?

2024 yılında Novi Sad Tren İstasyonu'nda 16 kişinin öldüğü beton sundurma faciasıyla alevlenen toplumsal öfkeyi profesyonel bir adalet direnişine dönüştüren gençler, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’e kariyerinin en ağır seçim yenilgisini tattırdı.
Sırbistan'da Öğrenci Hareketi Sandıkta Nasıl Kazandı?

26.10.2026 - 14:41  |  Son Güncellenme:  26.10.2026 - 14:41

Sırbistan siyasetinde uzun yıllardır kırılamayan bir ezber, 25 Ekim’de sandık başında yerle bir oldu. Ülkeyi 14 yıldır yöneten, son olarak başbakanlık iddiasıyla erken seçim kararı alan Aleksandar Vučić, sandıklar kapandıktan kısa süre sonra kameraların karşısına geçerek yenilgiyi açıkça kabul etti. 250 sandalyeli parlamentoda çoğunluğu elde eden güç, geleneksel muhalefet partilerinden biri değil; sokaklardan, kampüslerden ve adalet arayışından doğan “Öğrenci Listesi” oldu. Belgrad ve Novi Sad başta olmak üzere ülkenin dört bir yanında kutlamalara koşan binlerce insan için bu sonuç, sadece bir iktidar değişimi değil, yıllardır hapsedildikleri siyasi atmosferden alınan derin bir nefesti.

Facianın gölgesinde doğan toplumsal öfke

Her şeyin fitili, 1 Kasım 2024 tarihinde Novi Sad kentindeki tren istasyonunda yaşanan ve 16 kişinin hayatına mal olan facia ile ateşlendi. Binanın beton sundurmasının çökmesi, ülkedeki kronikleşmiş yolsuzluk, denetimsizlik ve liyakatsizlik sorunlarını bir anda gün yüzüne çıkardı. Toplumsal öfke kabarırken, geleneksel siyasetin bu öfkeyi kanalize etmekte yetersiz kaldığı anlarda üniversite öğrencileri inisiyatifi ele aldı.

Belgrad Üniversitesi başta olmak üzere ülke genelindeki kampüslerde kurulan öğrenci meclisleri, eylemleri koordine etmeye başladı. Başlangıçta "sorumluların yargılanması" ve "şeffaflık" gibi temel adalet talepleriyle sokağa çıkan gençler, eylemlerini kısa sürede profesyonel bir direniş ağına dönüştürdü. Siyasi partilerin mesafeli durduğu ya da kirlenmiş bulduğu bu yeni hareket, toplumun ezilen, yorulan ve değişim isteyen tüm kesimlerinin sığınağı hâline geldi. İki yıl boyunca aralıksız süren protestolar, Vučić iktidarının sarsılmaz görülen tahkimatında derin çatlaklar oluşturdu.

Sokaktaki direnişten sandık stratejisine

Sokaktaki enerjinin kalıcı bir siyasi dönüşüme evrilmesi ise eylül ayında ilan edilen stratejik hamleyle gerçekleşti. Öğrenci meclisleri, sokağın heyecanını sandığa taşımak amacıyla “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” adıyla seçimlere katılma kararı aldı. Geleneksel siyasete mesafeli duran hareket, aday listesini oluştururken halkın her kesiminden isimlere yer verdi. Listede kardiyologlardan lise öğretmenlerine, maden işçilerinden köylü liderlerine kadar geniş bir yelpazeden figürler yer aldı; ancak aday profilinin omurgasını eğitim sektörü ve akademik dünya oluşturdu.

Hareketin sunduğu 11 maddelik "Öğrenci Planı"; yargı reformundan kamu alımlarında tam şeffaflığa, medyanın özgürleştirilmesinden gıda sektöründeki ithalat lobilerinin kırılmasına kadar halkın doğrudan cebine ve adalet duygusuna hitap eden somut vaatler içeriyordu. Bu program, akademik bir ütopya olmaktan öte, Sırbistan'ın günlük hayatta yaşadığı ekonomik ve idari tıkanıklıklara yazılmış nokta atışı bir reçete niteliği taşıdı.

Sandık sandık örülen rekor katılım

Seçim günü geldiğinde ise Sırbistan, tarihindeki en yüksek katılım oranlarından birine sahne oldu. 1992’den bu yana kaydedilen en yüksek seçmen ilgisi, halkın sandığa taşıdığı değişim iradesinin en somut göstergesiydi. Her ne kadar sandık merkezlerinde bazı gerginlikler, maskeli grupların saldırı girişimleri ve usulsüzlük iddiaları yaşansa da rekor katılım bu müdahalelerin toplumsal dalgayı durdurmasına izin vermedi. Gece yarısına doğru gelen ilk veriler ve sandık çıkış projeksiyonları, Öğrenci Listesi’nin parlamentoda hükûmeti tek başına kurabilecek bir çoğunluğa (138 sandalye) ulaştığını kesinleştirdi.

Sırbistan için yeni bir dönem

Sırbistan'da amfilerden doğan bu hareketin zaferi, siyaset bilimine bir sayfa ekledi. Protesto kültürünün sandık disiplini, şeffaf bir program ve liyakate dayalı bir kadro hareketiyle nasıl birleşebileceğini gösteren öğrenciler, şimdi sokakta kazandıkları meşruiyeti devlet mekanizmalarını dönüştürmek için kullanmaya hazırlanıyor.