Mesud Barzani Kimdir? Hayatı ve Siyasi Kariyeri

Iraklı Kürt siyasetçi Mesud Barzani, Kürdistan Demokrat Partisinin uzun yıllardır liderliğini yürüten ve 2005-2017 döneminde Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanlığı yapan isimdir. Kürt siyasetinin en etkili aktörlerinden biri olan Barzani; Saddam Hüseyin yönetimine karşı yürütülen mücadele, DEAŞ’a karşı operasyonlar ve 2017’de gerçekleştirilen bağımsızlık referandumuyla öne çıktı.

Mesud Barzani kimdir?

Mesud Barzani, Iraklı Kürt siyasetçi, Kürdistan Demokrat Partisi Başkanı ve Irak Kürt Bölgesel Yönetiminin eski başkanıdır. Babası Molla Mustafa Barzani’nin ölümünün ardından 1979’da partinin liderliğine seçildi.

Barzani, resmî bir hükümet görevi bulunmamasına rağmen parti üzerindeki etkisini ve bölgesel siyasetteki ağırlığını korudu. Iraklı ve yabancı siyasetçilerle görüşmeler gerçekleştiren Barzani, Temmuz 2026 itibarıyla KDP liderliği görevini sürdürüyor.

Mesud Barzani nerede ve ne zaman doğdu?

Mesud Barzani, 1946 yılında İran’ın Mahabad kentinde dünyaya geldi. Doğduğu yıl babası Molla Mustafa Barzani, Irak’taki Kürdistan Demokrat Partisini kurdu.

Mahabad’daki Kürt yönetiminin sona ermesinin ardından Barzani ailesi bölgeden ayrıldı. Mesud Barzani, henüz bir yaşındayken ailesiyle birlikte Irak’a döndü.

Mesud Barzani kaç yaşında?

1946 doğumlu olan Mesud Barzani, 2026 yılı içerisinde 80 yaşını doldurmaktadır.

Uzun siyasi kariyeri boyunca silahlı mücadele, parti yönetimi ve bölgesel başkanlık görevlerinde bulunan Barzani, Irak Kürt siyasetinin en uzun süre etkili olan isimlerinden biri hâline geldi.

Mesud Barzani’nin babası kimdir?

Mesud Barzani’nin babası, Irak’taki Kürt siyasi hareketinin önemli isimlerinden Molla Mustafa Barzani’dir. Molla Mustafa Barzani, 1946 yılında Kürdistan Demokrat Partisini kurdu.

İran’daki Mahabad Kürt Cumhuriyeti’nin askerî yapılanmasında da görev alan Molla Mustafa Barzani, oluşumun sona ermesinin ardından beraberindeki güçlerle Sovyetler Birliği’ne sığındı. Daha sonra Irak’a dönerek Kürt hareketinin liderliğini sürdürdü.

Mesud Barzani siyasi mücadeleye nasıl başladı?

Barzani, 1961 yılında henüz genç yaştayken Peşmerge güçlerine katıldı. Siyasi çalışmalarına ise KDP’nin merkez karar yönetim kurulu üyesi olarak başladı.

Babası Molla Mustafa Barzani’nin 1979’da hayatını kaybetmesinin ardından KDP’nin başına geçti. Barzani, Irak’taki Baas yönetimine karşı yürütülen siyasi ve silahlı mücadelenin önemli aktörlerinden biri oldu.

1991 ayaklanmasındaki rolü neydi?

Irak ordusunun 1991 Körfez Savaşı’nın ardından zayıflaması, ülkenin kuzeyinde Saddam Hüseyin yönetimine karşı geniş çaplı bir ayaklanmanın başlamasına neden oldu.

Mesud Barzani, söz konusu ayaklanmanın önemli isimlerinden biri olarak öne çıktı. Kürt güçleri bazı kentleri kontrol altına alsa da Irak ordusunun karşı operasyonu nedeniyle yüz binlerce kişi Türkiye ve İran sınırlarına yöneldi.

İlerleyen süreçte Irak’ın kuzeyinde uçuşa yasak bölge oluşturulması, Kürt partilerinin bölgede kendi siyasi ve idari kurumlarını kurmasının önünü açtı.

Mesud Barzani ne zaman bölge başkanı oldu?

Irak’ta Saddam Hüseyin yönetiminin 2003’te devrilmesinin ardından kabul edilen yeni siyasi sistemde, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi federal bir yapı olarak tanındı.

Mesud Barzani, 2005 yılında bölge başkanı seçildi. Yapılan seçimler ve görev süresinin uzatılmasına yönelik kararlarla başkanlığını 2017’ye kadar sürdürdü.

Barzani’nin başkanlık süresi neden tartışıldı?

Barzani’nin görev süresi 2013 yılında bölgesel parlamento kararıyla iki yıl uzatıldı. Muhalefet partileri, başkanlık süresinin uzatılmasına ve görevde kalma biçimine itiraz etti.

Görev süresinin Ağustos 2015’te dolmasının ardından yaşanan hukuk ve yetki tartışmaları, KDP ile muhalefet partileri arasındaki siyasi krizi derinleştirdi. Süleymaniye başta olmak üzere bazı kentlerde protestolar düzenlendi.

DEAŞ’a karşı mücadelede nasıl rol aldı?

Terör örgütü DEAŞ’ın 2014 yılında Irak’ın geniş bölgelerini ele geçirmesi üzerine Peşmerge güçleri de çatışmalara katıldı. Barzani, Peşmerge birliklerine DEAŞ’a karşı savunma konumundan çıkarak operasyon düzenleme talimatı verdi.

Özellikle Sincar ve çevresindeki saldırıların ardından uluslararası topluma ağır silah ve askerî destek çağrısında bulundu. Peşmerge güçleri, uluslararası koalisyonun hava desteğiyle Musul Barajı ve Sincar dâhil bazı bölgelerin DEAŞ’tan geri alınmasında görev yaptı.

2017 bağımsızlık referandumu neden düzenlendi?

Mesud Barzani yönetimi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi ile merkezi hükümet arasında uzun süredir devam eden bütçe, petrol gelirleri ve yetki anlaşmazlıklarını gerekçe göstererek bağımsızlık referandumu düzenleme kararı aldı.

Barzani, Iraklı Kürtlerin gelecekteki statülerine kendilerinin karar vermesi gerektiğini savundu. Irak merkezi yönetimi, komşu ülkeler ve uluslararası toplum ise referandumun ertelenmesi veya iptal edilmesi çağrısında bulundu.

Referandum ne zaman yapıldı?

Bağımsızlık referandumu, 25 Eylül 2017’de Irak Kürt Bölgesel Yönetiminin kontrolündeki kentler ile statüsü tartışmalı bazı bölgelerde gerçekleştirildi.

Irak Federal Mahkemesi tarafından anayasaya aykırı bulunan oylama, merkezi hükümetin sert tepkisiyle karşılaştı. Referandum sonrasında Bağdat yönetimi hava sahasını kapattı ve Irak güçleri Kerkük başta olmak üzere tartışmalı bölgelerin kontrolünü yeniden ele geçirdi.

Mesud Barzani neden başkanlığı bıraktı?

Referandum sonrasında yaşanan siyasi, askerî ve ekonomik kayıplar Barzani üzerindeki baskıyı artırdı. Irak güçlerinin Kerkük ve çevresindeki bölgeleri ele geçirmesi, referandum politikasına yönelik iç eleştirileri güçlendirdi.

Barzani, bölgesel parlamentoya gönderdiği mektupta 1 Kasım 2017’den itibaren başkanlık görevine devam etmeyeceğini ve görev süresinin yeniden uzatılmasını kabul etmeyeceğini açıkladı. Yetkileri hükümet, parlamento ve adalet konseyi arasında paylaştırıldı.

Başkanlıktan sonra siyaseti bıraktı mı?

Mesud Barzani, bölgesel başkanlık görevini bırakmasına rağmen siyasetten çekilmedi. KDP Başkanlığını sürdürerek Irak’taki hükümet kurma süreçleri, Erbil-Bağdat ilişkileri ve bölgesel gelişmeler üzerinde etkili olmaya devam etti.

Barzani’nin Temmuz 2024’te altı yıllık aradan sonra Bağdat’ı ziyaret etmesi, KDP ile Irak’taki diğer siyasi güçler arasında yeni bir diyalog döneminin işareti olarak yorumlandı.

Mesud Barzani’nin Türkiye ile ilişkileri nasıl?

Barzani, Türkiye ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi arasındaki ekonomik, siyasi ve güvenlik ilişkilerinin geliştirilmesini destekleyen bir politika izledi.

Enerji ticareti, sınır güvenliği ve bölgesel gelişmeler Barzani’nin Türk yetkililerle gerçekleştirdiği görüşmelerin temel başlıkları arasında yer aldı. Temmuz 2026’da gerçekleştirilen görüşmede de Türkiye, Irak ve bölgesel yönetim arasındaki ilişkilerin ve koordinasyonun güçlendirilmesi ele alındı.

Mesud Barzani’nin PKK’ya yaklaşımı nedir?

Barzani ve KDP, PKK ile aynı ideolojik çizgide yer almıyor. İki yapı arasında Irak’ın kuzeyindeki nüfuz alanları ve bölgesel Kürt siyasetinin liderliği konusunda uzun süredir rekabet bulunuyor.

Barzani, PKK’nın özellikle Suriye’deki varlığını sorun olarak nitelendirerek Kürtlerin haklarını silahlı yöntemler yerine siyasi diyalog yoluyla araması gerektiğini savundu. Bununla birlikte Kürt siyasi hareketleri arasındaki dengeleri gözeten milliyetçi bir söylem de kullanıyor.

Mesud Barzani’nin ailesi

Mesud Barzani’nin ailesindeki birçok isim, Irak Kürt Bölgesel Yönetiminin siyasi ve idari kurumlarında görev aldı.

Oğlu Mesrur Barzani bölgesel hükümetin başbakanlığına, yeğeni Neçirvan Barzani ise bölge başkanlığına getirildi. Mesud Barzani, görevden ayrılmasının ardından iki ismin birlikte çalışmasını ve KDP yönetimindeki siyasi devamlılığı destekledi.

Mesud Barzani neden önemli?

Mesud Barzani, Irak’taki Kürt siyasi hareketinin silahlı mücadeleden federal yönetime uzanan dönüşümünde etkili olan başlıca isimlerden biridir.

Destekçileri Barzani’yi Kürtlerin siyasi kazanımlarını koruyan ve bölgesel yönetimin kurulmasını sağlayan bir lider olarak değerlendiriyor. Eleştirenler ise aile ve parti merkezli yönetim anlayışı, başkanlık süresinin uzatılması ve 2017 referandumunun yol açtığı siyasi kayıplar nedeniyle Barzani’ye karşı çıkıyor.

Resmî başkanlık görevini bırakmış olmasına rağmen KDP liderliği ve bölgesel aktörlerle kurduğu ilişkiler, Barzani’nin Irak ve Kürt siyasetindeki etkisini sürdürmesini sağlıyor.