İsrail’in Savaş Sonrası Acı Reçetesi: 138 Milyar Dolarlık Fatura ve Erken Seçim Baskısı

İsrail, 2026’nın ilk çeyreğinde yaşanan %3,3’lük ekonomik daralmayı sözde askerî zaferlerin gölgesinde tutmaya çalışıyor. Ancak bütçe açığının tarihî seviyelere ulaşması ve nitelikli iş gücünün göç hazırlığı, sandık öncesi asıl savaşın içeride yaşandığını gösteriyor. Özellikle savaş dönemi ekonomik kaygılardan ve hükûmetin ekonomik gerçeklikten kopuk stratejileri erken seçim isteğini artırıyor. 

138 milyar dolarlık “savaş faturası” 

İsrail Merkez Bankası Başkanı Amir Yaron’un açıklamasına göre, Ekim 2023’ten Nisan 2026 sonuna kadar süren çok cepheli bölgesel çatışmaların (Gazze, Lübnan ve İran ile gerilimler) toplam maliyeti 405 milyar şekel (yaklaşık 138 milyar dolar) seviyesine ulaşmış durumda. 

İsrail hükûmetinin 'Süper Sparta' olarak adlandırdığı stratejik plan kapsamında, savunma sanayiine 10 yıl içinde 350 milyar şekel (yaklaşık 119 milyar dolar) yatırım yapılması hedefleniyor. Yetkililer bu devasa meblağı 10 yıllık bir yatırım programı olarak lanse etse de ekonomik çevreler söz konusu harcamanın sürdürülebilirliği konusunda ciddi çekinceler taşıyor. Özellikle ABD’den gelen askerî ve mali yardımların boyutu, İsrail’in kendi öz kaynaklarından ziyade 'dış destekle ayakta kalan bir savunma ekonomisine' dönüştüğü yönündeki eleştirileri de beraberinde getiriyor. 

Bu devasa mali yük, savaş sonrası İsrail’i bekleyen ’acı reçetenin’ temelini oluşturuyor. İsrail ekonomisi için beklenen senaryo; eğitim, sağlık ve alt yapı hizmetlerinde kalıcı kesintilere gidilmesidir. Bu durumun, İsrail toplumunun sosyoekonomik refah seviyesinde uzun vadeli bir gerilemeye yol açması öngörülüyor. 

Gizli durgunluk ve enflasyon tehlikesi 

ABD-İsrail-İran arasındaki çatışma devam etmesine rağmen İsrail şekelinin dolar karşındaki dirençli görünümünün suni bir baskılama olduğu bir gerçek. OECD analizine göre, ekonomik büyümenin yavaşladığı, enflasyonist baskının yükseldiği ve savunma harcamalarının sivil ekonomiden kaynak çalması nedeniyle gizli bir durgunluk yaşandığı vurgulanıyor.  

Olağanüstü hâl sebebiyle yapılan bu kesintilerin artarak devam etmesi devletin genel işleyişine zarar vermekle kalmıyor, aynı zamanda halkın koalisyon hükûmetine zaten az olan güvenini köreltiyor. Haziran 2026 itibarıyla İsrail ekonomisinin ’daralma’ evresinde olması ve bu daralmayla beraber faizin İsrail Merkez Bankası tarafından sürekli düşürülmesi, İsrail para biriminin değer kaybına işaret ediyor.  

Ekonomi daralma evresindeyken Merkez Bankası’nın faiz indirimine gitmesi, teoride piyasayı canlandırmayı amaçlasa da pratikte ters tepiyor. Düşen faiz oranları, dış yatırımcıyı ülkeden uzaklaştırarak şekelin dolar karşısında değer kaybetmesine yol açıyor. Bu durum, İsrail’in dışa bağımlı olduğu ithal ürünlerin maliyetini artırarak zaten yüksek seyreden enflasyonist baskıyı daha da yukarı çekiyor.  

Savaşın yarattığı belirsizlik, alım gücünde ciddi bir gerilemeye ve işsizlik oranlarında artışa neden oluyor. Eğitim, sağlık ve altyapı hizmetlerinden yapılacak kalıcı kesintilerin, toplumun genel yaşam kalitesini uzun vadede düşüreceği öngörülüyor.  

“Meşruiyet krizi” ve erken seçim sinyalleri 

Ekonomik rasyonaliteden kopuk olduğu iddia edilen Netanyahu hükûmeti, seçmen nezdinde ciddi bir güven erozyonu yaşıyor. Özellikle eğitimli sınıfın hükûmete olan güveninin %60’ın üzerinde sarsılması, akademik çevrelerde bir "meşruiyet krizi" olarak tanımlanıyor.   

Muhalefet kanadında Naftali Bennett ve Yair Lapid’in partilerini birleştirme eğilimi, Netanyahu yönetimi üzerindeki baskıyı artırıyor. Anketler, mevcut koalisyonun halk nezdindeki güven kaybıyla muhalefet blokunun 67 sandalyeye ulaşarak çoğunluğu ele geçirdiğini ve erken seçim ihtimalinin güçlendiğini gösteriyor. Halkın erken seçim talebinin temelinde ise sadece siyasi bir değişim arzusu değil, aynı zamanda ekonomik restorasyon beklentisi yatıyor.   

Analiz platformlarına göre, savaş sonrası dönemde nitelikli iş gücünün ülkeden ayrılması (beyin göçü) İsrail için kaçınılmaz bir risk olarak görülüyor. Koalisyon hükûmetinin bu ekonomik enkazla seçimlerden başarıyla çıkması ise pek olası gözükmüyor.