Hüsnü Mübarek Kimdir, Nasıl Öldü?

Mısırlı asker ve siyasetçi Hüsnü Mübarek, 1981’den 2011’e kadar yaklaşık 30 yıl Mısır Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Hava Kuvvetleri Komutanlığından cumhurbaşkanlığına yükselen Mübarek’in yönetimi; olağanüstü hâl uygulamaları, muhalefete yönelik baskılar, ABD ile yakın ilişkiler ve 2011’deki halk gösterileriyle sona eren uzun iktidarıyla anıldı.

Hüsnü Mübarek kimdir?

Tam adı Muhammed Hüsnü Sadi Mübarek olan Hüsnü Mübarek, Mısır’ın eski cumhurbaşkanı, asker ve savaş pilotudur. Cumhurbaşkanı olmadan önce Hava Kuvvetleri Komutanlığı ve Cumhurbaşkanı Yardımcılığı görevlerinde bulundu.

Mısır’ı 14 Ekim 1981’den 11 Şubat 2011’e kadar yöneten Mübarek, ülke tarihinin en uzun süre iktidarda kalan liderlerinden biri oldu. Yönetimi sırasında devlet kurumları, güvenlik güçleri ve iktidardaki Milli Demokratik Parti üzerinde güçlü bir kontrol kurdu.

Hüsnü Mübarek nerede ve ne zaman doğdu?

Hüsnü Mübarek, 4 Mayıs 1928’de Mısır’ın Menufiye vilayetinde dünyaya geldi. Mütevazı bir ailede büyüyen Mübarek, genç yaşta askerî eğitime yöneldi.

Askerî akademideki eğitiminin ardından havacılık alanında uzmanlaşan Mübarek, ilerleyen yıllarda Mısır Hava Kuvvetlerinin üst kademelerine yükseldi.

Hüsnü Mübarek’in eğitimi ve askerî kariyeri

Mübarek, Kahire’deki askerî eğitimini tamamladıktan sonra 1950 yılında Havacılık Akademisinden pilot olarak mezun oldu. Sovyetler Birliği’nde ileri uçuş ve bombardıman teknikleri üzerine eğitim gördü.

1966-1969 yıllarında Hava Harp Komutanlığı yapan Mübarek, Nisan 1972’de Cumhurbaşkanı Enver Sedat tarafından Mısır Hava Kuvvetleri Komutanlığına getirildi.

1973 Arap-İsrail Savaşı’ndaki rolü neydi?

Hüsnü Mübarek, Mısır ile Suriye’nin 1973 yılında İsrail’e karşı başlattığı savaşta hava kuvvetlerinin yönetiminde önemli rol oynadı.

Savaş sırasında gösterdiği askerî performans, ülkedeki tanınırlığını ve yönetim içerisindeki etkisini artırdı. Mübarek, 1975 yılında Enver Sedat tarafından cumhurbaşkanı yardımcılığına atandı.

Hüsnü Mübarek nasıl cumhurbaşkanı oldu?

Cumhurbaşkanı Enver Sedat, 6 Ekim 1981’de düzenlenen askerî tören sırasında gerçekleştirilen suikastta öldürüldü. Tören sırasında Sedat’ın yakınında bulunan Mübarek saldırıdan sağ kurtuldu.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı olan Mübarek, Sedat’ın ölümünün ardından iktidardaki parti tarafından cumhurbaşkanlığına aday gösterildi. Yapılan referandum sonrasında 14 Ekim 1981’de Mısır Cumhurbaşkanı oldu.

Hüsnü Mübarek Mısır’ı kaç yıl yönetti?

Hüsnü Mübarek, Mısır’ı yaklaşık 30 yıl yönetti. 1987, 1993 ve 1999 yıllarında yapılan seçimlere tek aday olarak katıldı ve referandum niteliğindeki oylamalarla görev süresini uzattı.

2005 yılında ilk kez birden fazla adayın cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılmasına izin verildi. Ancak seçimlerin adil ve şeffaf olmadığı yönünde yoğun eleştiriler yapıldı. Mübarek, bu seçimi de kazanarak iktidarını sürdürdü.

Mübarek döneminde olağanüstü hâl neden uygulandı?

Mısır, Mübarek’in cumhurbaşkanlığı dönemi boyunca büyük ölçüde olağanüstü hâl yasalarıyla yönetildi. Bu düzenlemeler güvenlik güçlerine geniş gözaltı, arama ve siyasi faaliyetleri sınırlandırma yetkileri verdi.

Muhalif siyasetçiler, gazeteciler, öğrenciler ve farklı siyasi hareketler üzerindeki baskılar yönetimin en fazla eleştirilen yönlerinden biri oldu. Medya, üniversiteler ve dinî kurumlar üzerindeki denetim artırılırken yolsuzluk ve keyfî gözaltı iddiaları yaygınlaştı.

Hüsnü Mübarek’in dış politikası nasıldı?

Mübarek, Enver Sedat döneminde İsrail ile imzalanan barış anlaşmasını korudu ve ABD ile yakın ilişkiler kurdu. İsrail ile Filistin arasındaki görüşmelerde arabuluculuk yapmaya çalıştı.

Mısır’ın Arap ülkeleriyle bozulan ilişkilerini yeniden geliştiren Mübarek, ülkenin 1989’da Arap Birliğine dönmesini sağladı. Irak’ın 1990’da Kuveyt’i işgal etmesinin ardından ABD öncülüğündeki koalisyona asker gönderdi.

Hüsnü Mübarek neden devrildi?

Mısır’da ekonomik sorunlar, yüksek işsizlik, gelir adaletsizliği, yolsuzluk ve siyasi baskılar Mübarek yönetimine karşı toplumsal tepkinin büyümesine neden oldu.

Tunus’ta başlayan halk hareketlerinin ardından Mısırlılar, 25 Ocak 2011’de başta Kahire’deki Tahrir Meydanı olmak üzere ülkenin farklı kentlerinde gösterilere başladı. Protestolarda ekmek, özgürlük, sosyal adalet ve insan onuru talepleri öne çıktı.

Hüsnü Mübarek ne zaman istifa etti?

Yaklaşık 18 gün süren kitlesel gösteriler, güvenlik güçlerinin müdahalelerine ve internet erişiminin sınırlandırılmasına rağmen devam etti.

Hüsnü Mübarek, 11 Şubat 2011’de görevinden ayrıldığını açıkladı. Cumhurbaşkanlığı yetkileri orduya bağlı Yüksek Askerî Konseye devredilirken Mübarek’in yaklaşık 30 yıllık iktidarı sona erdi.

Hüsnü Mübarek neden yargılandı?

Mübarek, iktidardan ayrılmasının ardından 2011 gösterileri sırasında protestocuların öldürülmesi, yolsuzluk ve kamu kaynaklarının kişisel amaçlarla kullanılması gibi suçlamalarla yargılandı.

2012 yılında göstericilerin öldürülmesini engellemediği gerekçesiyle müebbet hapis cezası aldı. Ancak karar temyiz aşamasında bozuldu ve yeniden yargılama süreci başladı.

Hüsnü Mübarek beraat etti mi?

Mübarek hakkındaki bazı yolsuzluk ve gösterici ölümleri davaları yıllar içerisinde bozuldu, zaman aşımına uğradı veya beraatle sonuçlandı.

Göstericilerin öldürülmesiyle ilgili davada 2017 yılında suçsuz bulunan Mübarek serbest bırakıldı. Cumhurbaşkanlığı saraylarının bütçesinin kişisel amaçlarla kullanılmasıyla ilgili davada ise üç yıl hapis cezası aldı ancak tutuklu geçirdiği süre cezadan düşüldü.

Hüsnü Mübarek nasıl öldü?

Uzun süredir sağlık sorunları yaşayan Hüsnü Mübarek, 25 Şubat 2020’de Kahire’de tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti.

Mısır’da Mübarek’in ölümünün ardından üç günlük yas ilan edildi. Kahire’de üst düzey devlet yöneticilerinin katıldığı askerî cenaze töreni düzenlendi ve naaşı aile mezarlığına defnedildi.

Hüsnü Mübarek kaç yaşında öldü?

4 Mayıs 1928’de doğan Hüsnü Mübarek, 25 Şubat 2020’de hayatını kaybettiğinde 91 yaşındaydı.

Mübarek, eşi Suzan Mübarek ile evliydi. Çiftin Ala ve Cemal adlarında iki oğlu bulunuyordu.

Hüsnü Mübarek neden önemli?

Hüsnü Mübarek, Mısır’ın iç ve dış politikasını yaklaşık otuz yıl boyunca şekillendiren en etkili liderlerden biri oldu. ABD ile kurduğu yakın ilişkiler, İsrail ile barışın korunması ve Mısır’ın Arap dünyasındaki konumunun yeniden güçlendirilmesi dış politikasının temel başlıklarını oluşturdu.

Buna karşılık olağanüstü hâl yönetimi, muhalefete yönelik baskılar, insan hakları ihlalleri, yolsuzluk iddiaları ve demokratik seçimlerin sınırlandırılması siyasi mirasının en tartışmalı yönleri oldu. 2011’de görevden ayrılması, Arap dünyasındaki halk hareketlerinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak tarihe geçti.