Hasan Ruhani Kimdir? Hayatı ve Siyasi Kariyeri

İranlı din adamı, hukukçu ve siyasetçi Hasan Ruhani, 2013-2021 yıllarında İran Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. İki dönem ülkeyi yöneten Ruhani’nin siyasi kariyerine, 2015’te imzalanan nükleer anlaşma ve ABD’nin yeniden uygulamaya koyduğu yaptırımlar damga vurdu.

Hasan Ruhani kimdir?

Hasan Ruhani, İran’ın eski cumhurbaşkanı, din adamı, hukukçu ve siyasetçidir. Uzun yıllar milletvekilliği ve ulusal güvenlik alanında üst düzey görevler üstlenen Ruhani, İran’ın nükleer programıyla ilgili müzakerelerde de başmüzakereci olarak görev yaptı.

Reformcuların desteğini alan Ruhani, kendisini “ılımlı muhafazakâr” olarak tanımladı. Dış dünyayla diyalog kurulmasını, ekonomik yaptırımların kaldırılmasını ve ülkedeki bazı özgürlüklerin genişletilmesini savundu.

Hasan Ruhani nerede ve ne zaman doğdu?

Hasan Ruhani, 12 Kasım 1948’de İran’ın Semnan eyaleti yakınlarındaki Sorke kentinde dünyaya geldi.

1960 yılında Semnan’daki medresede dinî eğitim almaya başlayan Ruhani, bir yıl sonra Kum’a giderek dönemin önde gelen din adamlarından dersler aldı.

Hasan Ruhani kaç yaşında?

12 Kasım 1948 doğumlu olan Hasan Ruhani, Temmuz 2026 itibarıyla 77 yaşındadır.

Hasan Ruhani’nin eğitimi nedir?

Ruhani, dinî eğitiminin yanı sıra modern hukuk eğitimi de aldı. 1969’da Tahran Üniversitesine kabul edildi ve 1972’de hukuk bölümünden mezun oldu.

Akademik çalışmalarına İngiltere’de devam eden Ruhani, 1999’da Glasgow Caledonian Üniversitesinden doktora derecesi aldı. Siyaset, hukuk ve dış politika alanlarında çok sayıda bilimsel çalışma kaleme aldı.

Hasan Ruhani siyasete nasıl girdi?

Ruhani, gençlik yıllarında Şah yönetimine karşı siyasi faaliyetlerde bulundu. İran’ın farklı bölgelerinde konuşmalar yapan Ruhani, bu faaliyetleri nedeniyle çeşitli dönemlerde gözaltına alındı.

1979 İran Devrimi’nin ardından devlet yönetiminde görev almaya başlayan Ruhani, 1980’de milletvekili seçildi. İran-Irak Savaşı sırasında savunma ve güvenlik alanındaki çeşitli kurullarda görev yaptı.

Ruhani daha sonra Meclis Başkan Yardımcılığı yaptı ve eski cumhurbaşkanlarının ulusal güvenlik danışmanı olarak çalıştı.

Ulusal güvenlik ve nükleer müzakerelerdeki rolü

Hasan Ruhani, 1989-2005 yıllarında İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyinde üst düzey görevlerde bulundu. İran’ın güvenlik ve dış politika kararlarının hazırlanmasında etkili isimlerden biri oldu.

İran’ın nükleer programıyla ilgili İngiltere, Fransa ve Almanya ile yürütülen görüşmelerde başmüzakerecilik yapan Ruhani, sorunların diplomasi yoluyla çözülmesini savunan bir çizgi izledi.

Hasan Ruhani nasıl cumhurbaşkanı oldu?

Hasan Ruhani, reformcu ve ılımlı kesimlerin desteğiyle 2013 cumhurbaşkanlığı seçimlerine katıldı. Seçimde oyların yüzde 50,7’sini alarak ilk turda İran’ın yedinci cumhurbaşkanı seçildi.

Ruhani’nin seçim kampanyasında ekonomik sorunların çözülmesi, yaptırımların hafifletilmesi, dünyayla ilişkilerin geliştirilmesi ve toplumsal özgürlüklerin genişletilmesi öne çıktı.

Hasan Ruhani ve İran nükleer anlaşması

Ruhani döneminin en önemli gelişmelerinden biri, İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin beş daimi üyesi ve Almanya arasında 2015’te imzalanan nükleer anlaşma oldu.

Anlaşma, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında İran’ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılmasını ve uluslararası denetime açılmasını öngörüyordu. Anlaşmanın imzalanması, Ruhani yönetiminin en önemli diplomatik başarısı olarak değerlendirildi.

Hasan Ruhani ikinci kez cumhurbaşkanı seçildi mi?

Ruhani, 2017’de yapılan seçimlerde muhafazakâr aday İbrahim Reisi’ye karşı yarıştı. Geçerli oyların yüzde 57’sini alarak ikinci kez cumhurbaşkanı seçildi.

İkinci döneminde ekonomik kalkınma, istihdam, yabancı sermaye ve dünyayla barış merkezli ilişkiler vaat eden Ruhani, ABD’nin nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından ciddi sorunlarla karşılaştı.

Ruhani döneminde ekonomi neden kötüleşti?

ABD yönetiminin 2018’de nükleer anlaşmadan çekilerek İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulaması, ülke ekonomisi üzerindeki baskıyı artırdı.

Yaptırımların geri dönmesiyle yabancı yatırım ve ekonomik rahatlama beklentileri zayıfladı. Yaşanan ekonomik kriz, Ruhani yönetiminin ve onu destekleyen reformcu kesimlerin kamuoyundaki desteğinin azalmasına neden oldu.

Hasan Ruhani’nin siyasi görüşü nedir?

Hasan Ruhani, İran siyasetinde ılımlı ve pragmatik bir isim olarak tanındı. Ekonomik kalkınma için dış dünyayla ilişkilerin geliştirilmesini ve diplomasi kanallarının açık tutulmasını savundu.

Özgürlüklerin genişletilmesi, istihdamın artırılması ve uluslararası ilişkilerde diyalog kurulması, Ruhani’nin öne çıkan siyasi vaatleri arasında yer aldı. Bununla birlikte İran’ın mevcut yönetim sistemine bağlı bir siyasetçi olarak köklü bir sistem değişikliği önermedi.

Hasan Ruhani’nin cumhurbaşkanlığı ne zaman sona erdi?

Üst üste iki dönem cumhurbaşkanlığı yaptığı için 2021 seçimlerinde yeniden aday olamayan Ruhani’nin sekiz yıllık görev süresi Ağustos 2021’de sona erdi.

Ruhani, cumhurbaşkanlığı görevini seçimleri kazanan İbrahim Reisi’ye devretti. Görev dönemi; nükleer anlaşma, Batılı ülkelerle yürütülen müzakereler, ekonomik yaptırımlar ve ülkedeki toplumsal sorunlarla anıldı.

Hasan Ruhani neden önemli?

Hasan Ruhani, İran’ın Batılı ülkelerle ilişkilerini diplomasi yoluyla geliştirmeye çalışan önemli siyasi isimlerden biri oldu.

Nükleer anlaşmanın imzalanması kariyerinin en önemli başarısı olarak öne çıkarken, ABD’nin anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımların geri dönmesi Ruhani’nin ekonomi ve dış politika hedeflerini büyük ölçüde sekteye uğrattı.