Çerçeve Yasa TBMM’de: Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşme Kanunu’nun 12 Maddesi Netleşti

Kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak anılan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 5 Ağustos 2026 Çarşamba günü TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Yürürlük hükümleriyle birlikte 12 maddeden oluşan teklif; PKK/KCK terör örgütünün fiili varlığına son vermesi ve silahsızlanmasının Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi hâlinde devreye girecek tespit, erteleme ve infaz mekanizmalarını düzenliyor. İşte maddelerin tamamı, kapsam dışı bırakılan suçlar ve Meclis takvimi.

“Terörsüz Türkiye” süreci kapsamında hazırlanan kanun teklifi, AK Parti, MHP ve DEM Parti milletvekillerinin imzasıyla Meclis Başkanlığı’na verildi. Metni TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da imzaladı. Düzenlemenin 7 Ağustos Cuma günü TBMM Adalet Komisyonu’nda ele alınması, hafta sonunda ise Genel Kurul gündemine taşınması hedefleniyor.

Teklifin Meclis’e sunulduğu tarih, TBMM’de Numan Kurtulmuş başkanlığında kurulan 51 üyeli Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun ilk toplantısını yaptığı 5 Ağustos 2025’in tam bir yıl dönümüne denk geldi.

İmza süreci üç partide tamamlandı

Kanun teklifi ilk olarak AK Parti grubunda imzaya açıldı. Grup Başkanı Abdullah Güler’in milletvekillerine gönderdiği yazıda teklifin eksiksiz imzalanması istendi; imza süreci 4 Ağustos Salı günü saat 17.00’de tamamlandı.

MHP’de ilk imzayı Genel Başkan Devlet Bahçeli attı. Teklifi Bahçeli ile birlikte TBMM Başkanvekili Celal Adan, MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, Grup Başkanvekilleri Erkan Akçay ve Filiz Kılıç da imzaladı.

DEM Parti ise imza sürecine 5 Ağustos sabahı katıldı. Eş Genel Başkanlar Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan’ın yanı sıra İmralı Heyeti üyeleri, grup yönetimi, TBMM Adalet Komisyonu üyeleri ile Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu üyeleri teklife imza verdi.

Teklif öncesinde AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül ve TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, CHP, İYİ Parti, Yeni Parti ve Yeni Yol gruplarını ziyaret ederek düzenlemenin ana başlıkları hakkında sözlü bilgilendirme yaptı.

Bahçeli: “Bin yıllık kardeşliğimiz bir kez daha tescillenmiştir”

Teklife ilk imzayı atan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, gazeteci Sinan Burhan’a yaptığı açıklamada süreci değerlendirdi:

“Attığımız bu imza hayırlı ve uğurlu olsun. Bu imzayla bin yıllık kardeşliğimiz bir kez daha tescillenmiştir. Türk'üyle, Kürt'üyle, dili ve kimliği ne olursa olsun herkes kazanmıştır. 86 milyon vatandaşımız ve Orta Doğu halkları kazanmıştır. Aynı zamanda küresel projelerin bozulmasının ilk adımı da atılmıştır. Bu vesileyle Sayın Cumhurbaşkanımıza ve Sayın Meclis Başkanımıza teşekkür ediyorum.”

Bahçeli, daha önce dile getirdiği çağrısını da yineleyerek “Selahattin Demirtaş evine, Ahmetler görevine, Öcalan umut hakkına kavuşmalıdır” ifadelerini kullandı. MHP lideri açıklamasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’a teşekkür etti.

Silah bırakmanın tespiti güvenlik kurumlarında, teyidi MGK’de

Teklif, hukuki sonuçların doğmasını doğrudan örgütün silahsızlandığının resmî olarak onaylanmasına bağlıyor. Buna göre PKK/KCK’nın kontrolü altındaki tüm örgütsel yapı ve unsurlarıyla fiili varlığını sona erdirdiği ve her türlü silah ile mühimmatı teslim ettiği önce güvenlik kurumlarınca tespit edilecek.

Bu tespitin kesinleşmesi için Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi şartı aranacak. MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte kanunun uygulama takvimi başlayacak.

Kanunun kapsamına giren suçlar

Düzenlemenin kapsamı teklifte tek tek sayıldı. Buna göre kanun; PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen diğer suçları kapsıyor.

Kapsama ayrıca 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun’da düzenlenen ve örgüt lehine işlenen suçlar da dâhil edildi.

Kasten öldürme ve 1 Haziran 2005 öncesi suçlar kapsam dışında

Teklifte istisnalar net biçimde çizildi. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen, müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar kanundan yararlanamayacak.

Soruşturma ve kovuşturmalarda 5 ve 10 yıllık erteleme

Kanun kapsamına giren kişiler için kademeli bir erteleme sistemi öngörülüyor. Üst sınırı 15 yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl süreyle erteleniyor. Üst sınırı 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise erteleme süresi 10 yıl olarak belirlendi.

Belirlenen süre yeni bir suç işlenmeksizin geçirildiği takdirde, dosyanın durumuna göre kovuşturmaya yer olmadığına ya da düşme kararı verilecek.

İtiraz süresi iki hafta, koruma tedbirleri kaldırılacak

Verilen kararlara karşı iki hafta içinde başvuru ve itiraz yolu açık olacak. Erteleme kararı verilen suçlarla ilgili tutuklama ve adli kontrole ilişkin koruma tedbirleri, koşulların bulunması hâlinde kaldırılacak. Kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalar hakkında bozma kararı verilecek ve erteleme kararı ilk derece mahkemesince alınacak.

Kesinleşmiş cezalarda infaz, infaz hâkimi kararıyla ertelenecek

Hakkında hüküm kesinleşmiş kişiler için de aynı kademeli yapı uygulanacak. Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezalarında infaz 5 yıl, toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyette ise 10 yıl süreyle ertelenecek. Kararlar infaz hâkimi tarafından verilecek ve itiraz yolu açık olacak.

Erteleme süresi suç işlenmeksizin geçirildiğinde verilen ceza infaz edilmiş sayılacak.

Erteleme süresince zamanaşımı işlemeyecek

Teklife göre erteleme sürelerinde dava ve ceza zamanaşımı süreleri işlemeyecek. Böylece erteleme döneminin zamanaşımı yoluyla sonuç doğurmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Hak yoksunluklarının kaldırılmasında 2 ve 3 yıl şartı

Erteleme kararları, kanunla kurulacak Kurul tarafından dönemsel olarak değerlendirilecek. Kurul gerekli görmesi hâlinde; soruşturma, kovuşturma veya mahkûmiyet nedeniyle doğan hak yoksunluğunun tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasını sulh ceza hâkimliğinden, mahkemeden ya da infaz hâkimliğinden talep edebilecek.

Bu talep için süre şartı da belirlendi. 5 yıl olarak verilen erteleme kararlarında kararın verildiği tarihten itibaren 2 yıl, 10 yıl olarak verilen erteleme kararlarında ise 3 yıl geçmiş olması aranacak.

Takip Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurulda

Kanunun uygulanmasının takibi, koordinasyonu ve değerlendirilmesi için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir kurul oluşturulacak. Kurulda Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, Milli Savunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.

Kurulun koordinasyonunun Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yürütülmesi öngörüldü.

TBMM’de 17 üyeli İzleme Komisyonu kurulacak

Yasama ayağında ise TBMM bünyesinde 17 üyeden oluşan bir İzleme Komisyonu kurulacak. Komisyon, kanun kapsamındaki faaliyetleri takip edecek.

Teslim ve silahların kaydı ortak genelgeyle belirlenecek

Örgüt mensuplarının teslim olması ve silahların kayıt altına alınmasına ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak Milli Savunma Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak genelgeyle düzenlenecek.

Kanundan yararlanmak için 6 aylık başvuru süresi

Düzenlemeden yararlanmak isteyenler, Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde yazılı başvuru yapmak zorunda olacak. Başvurular, bulunulan yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yapılabilecek.

Kanun kapsamına girenlere ilişkin değerlendirmeler ise hâlihazırda soruşturma ve kovuşturmaların yürütüldüğü merciler tarafından yapılacak.

Teklif genel af niteliği taşımıyor

Metinde genel af hükmü yer almıyor. Teklif, terör örgütü lideri Abdullah Öcalan’a herhangi bir hukuki statü tanıyan bir madde de içermiyor. Örgütün üst düzey yöneticilerinin kapsam dışında tutulduğu, bu kişilerin hukuki durumunun ilerleyen dönemde ayrıca değerlendirileceği belirtiliyor.

Düzenlemenin PKK’nın terör örgütleri listesinden çıkarılmasını öngörmediği de ifade ediliyor. Örgütün feshinin hukuken tanınması ile listeden çıkarılması ayrı hukuki süreçler olarak değerlendiriliyor.

Kulislerde dile getirilen rakamlar

Ankara kulislerinde paylaşılan bilgilere göre Kuzey Irak’ta yaklaşık 2 bin 800, Suriye’de ise Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bin ila bin 500 PKK mensubu bulunuyor. Cezaevlerinde örgüt üyeliğinden hüküm giyenlerin sayısının 3 bin 600 ila 3 bin 900 arasında olduğu dile getiriliyor.

Meclis takvimi: Adalet Komisyonu cuma, Genel Kurul hafta sonu 

TBMM İçtüzüğü’ne göre teklifin görüşmelerine, Meclis Başkanlığı’na sunulduktan 48 saat sonra Adalet Komisyonu’nda başlanabilecek. Karar alınması hâlinde bu süre kaldırılabilecek. TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, teklifin 7 Ağustos Cuma günü komisyonun gündemine gelebileceğini bildirdi.

Komisyondaki görüşmelerin ardından teklif Genel Kurul’a sevk edilecek. Düzenlemenin hafta sonuna kadar Genel Kurul’dan geçmesi, en geç 12 Ağustos’ta yasalaşması hedefleniyor.

AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala, takvime ilişkin “Hiçbir aksama ya da erteleme yok. Her şey öngörüldüğü biçimde devam ediyor. Meclis tatile girmeden yasanın çıkmasını planlıyoruz” dedi.

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ise kapalı grup toplantısının ardından teklifin gün içinde Meclis’e verileceğini belirterek “Bugün içerisinde verileceği kesin” ifadesini kullandı.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yayman da süreci “Bu bir devlet politikası” sözleriyle değerlendirdi. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise teklifin Meclis’te imzaya açılmasını “terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda atılan tarihi bir adım” olarak nitelendirdi.

Kanun teklifinin Genel Kurul takvimi ve komisyon görüşmelerinin seyri, önümüzdeki günlerde TBMM’de yapılacak oturumlarla netlik kazanacak.