Arjantin'de Kripto Para Skandalı: Javier Milei ve Libra Olayı

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, 2023 yılının sonlarında göreve geldiğinden bu yana %50'nin üzerinde seyreden halk desteği ile öne çıktı. Ancak, son yaşanan bir kripto para skandalı, imajı adına savunulamaz bir kriz noktası yaratıyor.  

Milei'in, sosyal medya platformu X (eski Twitter) üzerinden desteklediği Libra adlı kripto para, binlerce insanın ilgisini çekti, ancak yalnızca saatler içinde devasa bir çöküş yaşadı.  

Yatırımcıların milyonlarca dolar kaybetmesine neden olan olay, Arjantin siyasetinde ve ötesinde de ciddi yankılar uyandırdı. 

Aslında Milei bir “meme coin”, ya da Türkçesi ile “şaka kripto para”ya yatırım için platform veren ilk siyasi yahut başkan değil, ama bu denli büyük bir soygun skandalına (şimdilik) adı karışan ilk başkan oldu. 

2. Başkanlık dönemine başlamadan 3 gün evvel Trump coin’i duyuran başkan Donald Trump, bireysel bir girişim olarak tasarladığı ve duyurduğu projesi sayesinde dünyanın en zenginlerinden biri olma potansiyeli taşıyor. Ancak Arjantin’de Milei’in karıştığı skandal farklı bir durum. 

Skandalın başlangıcı: Milei'in Libra desteği 

Olaylar, 14 Şubat Cuma akşamı Javier Milei'in X platformunda Libra adında yeni bir kripto para birimini desteklediğini duyurmasıyla başladı. Bu para biriminin Arjantin’deki küçük şirketlere yardımcı olacağını iddia etti.  

Ancak, bu duyurudan kısa bir süre sonra, Libra’nın gerçekte nasıl çalıştığına dair herhangi bir teknik detay olmadığı ve varlıkların %80’inin sadece birkaç kişi tarafından kontrol edildiği ortaya çıktı. Bu durum, Libra’nın bir "rug pull" (ani çekilme ve dolandırıcılık) olabileceği konusunda endişeler yarattı. 

Kripto para topluluğu ve bağımsız analistler, Milei'in paylaşımının altına topluluk notları ekleyerek kullanıcıları Libra'ya para yatırmadan önce dikkatli olmaları konusunda uyardı. Ancak buna rağmen, Milei'in desteği sayesinde on binlerce insan Libra'ya yüksek miktarda yatırım yaptı ve kısa sürede piyasa değeri 4.5 milyar dolara ulaştı. 

Panik havası yayılarak dedikodular, uyarılara dönüştü ve içeriden bazı kişiler ellerindeki tokenları satmaya başladı. Sadece birkaç saat içinde 87 milyon dolar değerinde token piyasadan çekildi. Token’ın değeri hızla düşerken yatırımcılar büyük zarar etti. 

Yatırımcılar cevap ararken, Milei'in projeyi tanıtan tweet’i silindi. Bu hamle, projenin arkasındaki Başkan desteği illüzyonunu tamamen bitirdi ve yatırımcı güveni yerle bir oldu. 

Planın arkasındaki isim

Singapurlu bir girişimci olan Julian Peh, 2016 yılında kripto para dünyasına adım attı. İlk olarak Bitcoin ve Ethereum gibi popüler kripto paralara yatırım yaparak sektöre giriş yaptı. 2021 yılında NFT çılgınlığında hızlı al-sat işlemleriyle ciddi kazançlar elde etti. Ancak asıl fırsatı 2024 yılında yakaladı ve bu fırsat, onu hem zirveye taşıdı hem de yaptığı vurguna zemin hazırladı. 

Julian, Buenos Aires'teki bir teknoloji forumunda Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei ile tanıştı. Yapay zeka, küçük işletmelerin geleceği ve ekonomik kalkınma üzerine yaptığı konuşmalar Milei'in dikkatini çekti. Buluşma sonrasında verilen pozlar ve tokalaşmalar, Julian’ın planlarının başlangıcını oluşturdu. 

Kısa süre sonra Julian’ın şirketi KIP, Buenos Aires Blockchain Komitesi’ne katıldı. Bu hamle, Julian'ı sadece bir kripto para kurucusu olmaktan çıkarıp, hükümete danışmanlık veren resmi bir figür haline getirdi. Bu durum, yatırımcılara güven aşıladı ve Julian’ın büyük planı devreye girdi. 

Peh, Başkan Milei’ye küçük işletmeleri destekleyecek ulusal bir token projesi sundu. Finansal devrim söylemleri ve devlet desteği imajı ile projeye kapılar ardına kadar açıldı. 

Ani çöküş 

Libra’nın değeri hızla yükselirken, paranın büyük bölümüne sahip olan sekiz kişi, ellerindeki varlıkları bir anda satarak 107 milyon dolar kazandı. Bu ani satış dalgası, Libra’nın %94 değer kaybetmesine yol açtı ve on binlerce yatırımcı ellerinde değersiz tokenlerle kaldı. Sosyal medyada tepkiler çığ gibi büyürken, yatırımcılar büyük bir finansal kayba uğradıklarını fark etti. 

Milei, krizin patlak vermesinin ardından paylaşımını silerek yeni bir açıklama yaptı. Proje hakkında detaylı bilgiye sahip olmadığını savundu ve suçu “siyasi düzenin kirli farelerine” attı.  

Olayın ardından özel bir televizyona röportaj veren Başkan’ın, bant yayın esnasında konu Libra’ya gelince sözünün kesilerek sufle verildiği görüntüler sızdırıldı, farklı bir eleştiri dalgası başladı. 

Milei röportajında iyi niyetle bir yatırım haberini yaydığını, hiçbir pay almasının söz konusu olmadığını, ve hatasının ulaşılabilir olmak olduğunu belirtti. 

Siyasi ve hukuki yankılar 

Hükümet, skandalın ertesi günü bizzat Milei’in emri ile olayın araştırılması için bir inceleme komitesi kurdu. Ancak bu adım, “Başkan kendini mi soruşturuyor?” eleştirilerini beraberinde getirdi. Üstelik, eski Arjantin Merkez Bankası başkanı Claudio Lozano, Milei’ye karşı kamu etik yasasını ihlal ettiği gerekçesiyle dava açtı. 

Açılan dava, Arjantin Ceza Kanunu’nun 265. maddesine dayanıyor. Söz konusu yasa, kamu görevlilerinin yetkilerini mali kazanç sağlamak amacıyla kullanmasını yasaklıyor ve ihlal edenlere altı yıla kadar hapis cezası öngörüyor. Milei'in doğrudan maddi kazanç sağlayıp sağlamadığı belirsiz olsa da, muhalefet bu olayı hükümetin yetkilerini sınırlandırmak için kullanmayı planlıyor. 

Milei'in geleceği tehlikede mi? 

Skandalın üstünden bir hafta geçtikten sonra bugün Senato’da kendisine yönelik başlatılması için oylanan oturum, hükümeti oluşturan bileşenlerin oyuyla Milei’e bir zafer vererek açık ara farkla red ile sonuçlandı. Dolayısıyla kontrolü kaybetmiş gözükmüyor. 

Ancak kısa vadede kamuoyunda büyük değişiklikler yaratmama ihtimali barındırsa da, büyük hatanın ekim ayında gerçekleşecek ara seçimlerde Milei’in ve partisi La Libertad Avanza’nın başarısını doğrudan etkilemesi hala söz konusu olabilir. Göreve geldiğinden beri yüksek halk desteğine sahip olan Milei, bu olay nedeniyle ciddi bir güven kaybı yaşamadığı senaryoda dahi, rakiplerinin eline sürekli kullanılabilecek bir retorik koz vermiş oldu.  

ABD’de Trump yönetimi ile ilişkileri avantajına olsa da, halk arasında popülerliğinin azalması durumunda, partisinin mecliste daha fazla sandalye kazanma şansı da düşebilir. Bu da yasama sürecinde karşılaştığı engelleri artırabilir ve Arjantin ekonomisine duyulan yatırımcı güvenini de zedeleyebilir. 

Libra skandalının yönetimi Milei için sadece bir imaj sorunu değil, aynı zamanda siyasi geleceğini belirleyecek büyük bir sınav olacak. Başkanın bu krizden nasıl çıkacağı, Arjantin’in geleceğini şekillendirecek kritik faktörlerden biri olarak görülüyor.