ABD Yaptırımlarına Tabi Rus Gemisi Libya’da BM Silah Ambargosunu Nasıl Deldi?

Libya’nın doğusunda yer alan Tobruk Limanı’nda, Rusya bayrağı taşıyan ve IMO numarası 9366110 olan MYS ZHELANIYA isimli kargo gemisi, 16 Ocak’ta limana yanaştıktan sonra 18 Ocak sabahı yerel saatle 06:31'de limandan ayrıldı.

Bu noktaya kadar her şey sıradan bir ticari deniz yolculuğu gibi görünüyor.  Ancak, geminin ABD yaptırımlarına tabi olduğu ortaya çıktıktan sonra olay tartışmalara yol açtı ve sosyal medyada geminin Libya'nın doğusuna silah sevkiyatı yaptığı iddiaları yayıldı.

Bu araştırmada, Al Araby TV'nin Misbar ekibi geminin rotasını takip ediyor, son uydu görüntülerini analiz ediyor ve herhangi bir silah tedarikini uluslararası hukukun ihlali olarak sınıflandıran Birleşmiş Milletler (BM) silah ambargosunun yasal çerçevesini inceliyor.

Tobruk'ta yaptırıma tabi gemi

ABD Hazine Bakanlığı, Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) aracılığıyla, “MYS ZHELANIYA” (IMO 9366110) adlı gemiyi, Transstroy Limited Liability Company adlı şirketle ilişkilendirerek Özel Olarak Belirlenmiş  Kişiler Listesi’ne (SDN) dahil etti.

Bu belirleme uyarınca, gemi ABD yargı yetkisi içinde engellenmiş mal olarak kabul edilmekte. Bu, gemiye ait olan ve ABD yargı yetkisi içinde bulunan veya bir ABD vatandaşı tarafından sahip olunan veya kontrol edilen herhangi bir mal veya mal varlığının engellendiği anlamına gelir. 

ABD vatandaşlarının, OFAC'tan açık yetki veya muafiyet almadıkça, gemiyle işlem yapmaları, gemiye hizmet vermeleri veya gemiyle ilgili işlemleri kolaylaştırmaları yasaktır. 

ABD yaptırımlarına tabi gemi, 16 Ocak 2026 tarihinde  yerel saat 07:14'de Tobruk limanına giriş yaptı ve 18 Ocak 2026 sabahı saat 04:31'de limandan ayrılana kadar liman bölgesinde kaldı.

Bu hareketlilik, Aralık 2025’in başında Rusya’nın kuzeyindeki Arhangelsk Limanı’ndan başlayan olaylar zincirinin bir parçasıydı. Söz konusu liman, uluslararası gözlemcilerin, Kuzey Kore’den Rusya’ya silah ve mühimmat taşıdığı iddia edilen konteynerleri yükleyen “Maia-1” kargo gemisinin yanaştığını tespit ettiği liman olarak biliniyor.

Limanın bulunduğu Arkhangelsk'te ayrıca, Rusya'nın çeşitli yerlerinde faaliyet gösteren Oboronlogistika şirketine ait bir askeri tesis de bulunmaktadır. Bu bağlamda, Amerika Birleşik Devletleri, şirketi Rusya Savunma Bakanlığı ile bağlantılı bir kuruluş olarak listeliyor ve bakanlığın askeri ve özel amaçlı malların taşınması, depolanması ve tedariki alanlarındaki ihtiyaçlarını karşılayan bir lojistik sisteminin parçası olarak tanımlıyor. Bu durum, şirketin Washington tarafından 14024 sayılı Başkanlık Kararnamesi kapsamında yaptırımlarla hedeflenen kuruluşlar arasında yer almasına yol açmıştır.

Geminin Arkhangelsk limanından ayrılması, askeri bir sevkiyatla bağlantılı olduğunu güçlü bir şekilde ortaya koyuyor. Denizcilik rotasına baktığımızda, geminin ikinci durağının 1 Ocak 2026'da Kaliningrad limanı yakınlarında olduğunu görüyoruz. Bu, Rusya'nın Baltık Denizi'ndeki tek limanıdır. Oradan güneye doğru Batı Avrupa'dan, ardından Cebelitarık Boğazı'ndan geçerek Doğu Akdeniz'e ulaştı ve Tobruk'a vardı. Tobruk'tan ayrıldıktan sonra, 21 Ocak'ta Marmara Denizi'nde Rusya'daki Novorossiysk limanına doğru ilerlerken görüldü.

İlginç bir şekilde, takip verilerindeki draft okuması iki belirli noktada değişiklik göstermektedir. İlk değişiklik, geminin 1 Ocak 2026'da Baltiysk, Kaliningrad'dan ayrılmasından sonra meydana geldi; burada draft (geminin su çekimi) değeri 6,4 metre olarak kaydedildi, önceki okuma ise 6,6 metreydi. Bu, kalkış bölgesinden ayrıldıktan sonra draftta bir azalmaya işaret etmektedir.

İkinci değişiklik ise geminin Tobruk'tan ayrılmasından sonra meydana geldi. 16 Ocak 2026'da gemi Tobruk yakınlarında 6,4 metre draft ile kaydedildi. Limandan ayrıldıktan sonra, yolculuk sırasında draft  yaklaşık 6,2 metreye düştü; bu da kargonun bir kısmının boşaltılmış olabileceğine işaret edebilir.

Uydu görüntüleri yeni ayrıntılar ortaya koyuyor

“X” platformunda SONARROW hesabı tarafından paylaşılan ve Fantor şirketi tarafından çekilen, 16 ve 17 Ocak 2026 tarihli Tobruk Limanı uydu görüntüleri, liman içinde rıhtıma yanaşmış bir kargo gemisini gösteriyor. Gemi, iki gün boyunca neredeyse aynı konumda bulunuyor; bu da kısa süreli bir geçişten ziyade uzun süreli bir yanaşmaya işaret ediyor.

16 Ocak tarihli daha geniş görüntüde, geminin yakınındaki rıhtım alanında hareketlilik gözlemleniyor. Alanın üst kısmında sıralanmış araçlar ve rıhtımın yakınında kamyon ve römorkların hareketi görülebiliyor.

17 Ocak tarihli daha yakın görüntüde ise, bu koordinatlarda geminin etrafındaki rıhtımda dağılmış birkaç ağır araç görülebiliyor. Bunlar arasında bir araç taşıyan bir yarı römork ve bir kamyon üzerinde uzun, kutu şeklinde bir araç bulunuyor. Bu desenler, askeri teçhizat da dahil olmak üzere büyük ekipmanların taşınmasıyla tutarlı. Uzun yükleme platformlarıyla donatılmış, koyu renkli iki ağır kamyon da görünüyor. Bunlar genellikle büyük yüklerin taşınması için kullanılan özelliklerdir ve askeri bağlamlarda bazen kullanılan araç modelleriyle örtüşebilir, ancak bu durumda kullanımlarına dair kesin bir gösterge bulunmamaktadır.

Açık kaynak uzmanları, rıhtımda görünen ağır araçların genel şekli ile yakındaki bir sivil aracın (örneğin yaklaşık 5,5 metre uzunluğundaki bir Toyota pikap kamyonu) uzunluğu kullanılarak yapılan göreceli ölçümlerin karşılaştırılmasına dayanarak, bu ekipmanın Rus S-400 Triumf hava savunma sistemiyle bağlantılı olduğunu öne sürdüler. Bu, ekipmanın bir kısmının sistemle ilişkili radar araçlarının özellikleriyle eşleşebileceği sonucuna yol açtı.

Daha fazla doğrulama amacıyla, rıhtıma yanaşmış geminin gerçekten “MYS ZHELANIYA” olup olmadığını teyit eden ek bir gösterge test edildi. Uydu görüntüsünde görülen geminin uzunluğu ölçüldü ve yaklaşık 143 metre olan ilan edilmiş uzunlukla örtüştüğü belirlendi. Bu da, potansiyel askeri ekipmanların görüldüğü rıhtımda demirleyen geminin aynı gemi olduğu varsayımını güçlendirdi.

Hafter'in silahlanma çabaları

Basında yer alan haberler ve Bloomberg'e göre, emekli General Halife Hafter, Eylül 2023'ün sonlarında Rusya'nın başkenti Moskova'da yapılan görüşmelerin ardından Rusya ile daha resmi askeri işbirliği düzenlemeleri kurma çabalarının bir parçası olarak Rus hava savunma sistemleri edinmeye çalıştı.

Aynı yakınlaşma sürecinin devamında, Hafter, geçtiğimiz yıl 5 Mayıs’ta Moskova’da Rus tarafıyla “stratejik” olarak nitelendirilen bir askeri işbirliği anlaşması imzaladı. Agenzia Nova ajansına göre bu adım; eğitim, lojistik destek ve koordinasyon gibi alanları kapsıyor.

Libya'ya silah tedarikinin, 2011'den beri Güvenlik Konseyi tarafından uygulanan BM silah ambargosuna tabi olduğunu belirtmekte fayda var. Karar, BM mekanizmaları tarafından yönetilen belirli istisnalar ve prosedürler dışında, Libya'ya silah ve ilgili ekipman tedarikini yasaklıyor. Güvenlik Konseyi, Libya kıyıları açıklarındaki denizler de dahil olmak üzere ambargonun sıkı bir şekilde uygulanmasını periyodik olarak vurgulamaktadır ve geçtiğimiz Kasım ayında kabul edilen 2804 (2025) sayılı Karar, ambargonun uygulanmasına ilişkin yetkileri kabul tarihinden itibaren 6 ay süreyle uzatmıştır.

 

Kaynak : misbar