Avrupa Savunma İşbirliği ve Türkiye: "NATO'nun Geleceği İçin Stratejik Ortaklık Şart”

Avrupa savunma sanayii ve NATO ittifakının geleceği, özellikle Türkiye ile yapılacak muhtemel işbirlikleri gündemin en önemli konularından biri haline geldi. Trump yönetiminin NATO'ya yönelik yeni yaklaşımı ve Rusya'nın artan tehdidi karşısında, Avrupa ülkeleri savunma kapasitelerini güçlendirmek için yoğun çaba sarf ediyor.

Bu kritik dönemde, Avrupa'nın savunma stratejileri ve Türkiye ile potansiyel işbirliği konularını değerlendirmek üzere Fokus+ olarak eski İtalya Savunma Bakanı Alessandro Politi ile bir röportaj gerçekleştirdik. Politi, yönelttiğimiz sorulara şu şekilde cevap verdi: 

İtalya'nın mevcut savaş uçağı filosu ve Eurofighter'ın performansı hakkında neler söyleyebilirsiniz?

Eurofighter artık Avrupa'da başlıca, temel hava üstünlüğü savaş uçağı. İtalya, İngiltere, Almanya gibi birçok Avrupa ülkesi için vazgeçilmez hale geldi, Avusturya gibi diğer ülkeler de satın alıyor.

İtalya açısından, Eurofighter'dan çok memnunuz. F-35 ile birlikte iki tane birinci sınıf savaş uçağımız var.

F-35 ağırlıklı olarak saldırı görevleri için, Eurofighter ise hava-havaya, hava üstünlüğü görevleri için tasarlandı. 

Eurofighter şimdi hava-yer görevlerindeki performansını da geliştirdi çünkü yeni kabiliyetler, yeni sistemler son dilim olan Tranche 3 ile birlikte eklendi. Özellikle yeni sentetik elektronik açıklıklı radar, savaş uçağının performansını hava-yer görevlerinde de artırdı.

---

Türkiye ile savunma işbirliği konusunda İtalya'nın yaklaşımı nasıl?

İtalya her zaman Türkiye ile işbirliğini olumlu karşıladı. Geçmişte Türkiye ile bazı anlamlı programlarda işbirliği yaptık, özellikle helikopter alanında. Bu nedenle İtalya her zaman Türkiye ile savunma işbirliği yapmaya çok istekli oldu. 

Daha önce oldukça kapsamlı bir işbirliğimiz vardı. Sonra son birkaç yılda durgunluk yaşandı. Şimdi örneğin, yakın zamanda ana İtalyan savunma şirketi Leonardo, Türkiye'nin büyük bir şirketiyle drone alanında işbirliği anlaşması imzaladı. Bu nedenle Türkiye ile işbirliğine büyük ilgiyle bakıyoruz çünkü Türkiye önemli bir NATO müttefiki.

---

Türkiye'nin Eurofighter programına dahil olması durumunda bunun stratejik önemi ne olur?

Kesinlikle çok önemli olacağını düşünüyorum. Bildiğiniz gibi Almanya ve İtalya, İngiltere ile birlikte, şimdi yeni nesil savaş uçağı üretiminde altıncı nesil JCAP'te işbirliğini yoğunlaştırıyor. Almanya ve İtalya Eurofighter'da ortak olan iki büyük Avrupa müttefiki.

Bu nedenle Türkiye ile bu konuda potansiyel işbirliğine ilgiyle bakıyoruz ve bunun aynı zamanda Türkiye ile Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki işbirliğini güçlendiren bir araç olacağına inanıyoruz. Hem operasyonel bir değer hem de politik bir değer var.

Operasyonel açıdan, Türkiye Avrupa'da çok yetenekli hava üstünlük uçağıyla uçma konumunda olacak. Politik açıdan, bu büyük bir program ve kilit Avrupa ülkeleri ile Türkiye arasındaki bağları güçlendirmeye yardımcı olacak.

---

Leonardo-Baykar anlaşması ne anlama geliyor?

Çok yakın zamanda Leonardo, ana İtalyan savunma şirketi ve aynı zamanda Eurofighter'ın ortak üreticisi, Baykar Türk drone üretim şirketiyle işbirliği anlaşması imzaladı. Bu anlaşmayı geçen Paris Hava Gösterisi'nde, birkaç ay önce imzaladılar.

Bu, Leonardo ile Türkiye'nin büyük drone üretici şirketi arasında daha güçlü işbirliğinin başlangıcı. Bu, İtalya ve Türkiye arasındaki işbirliğini artıracak ve ayrıca Türkiye'nin savaş uçağı alımında ilerlemesi durumunda Türkiye sanayi kapasitesi ile Avrupa ve İtalyan savunma kapasitesi arasındaki işbirliğini kolaylaştıracak.

---

NATO'nun yeni stratejisi çerçevesinde Avrupa'nın rolü nasıl şekilleniyor?

İtalya ve genel olarak Avrupa müttefikleri, Avrupa'nın savunması için kabiliyetlerini önemli ölçüde geliştirmeleri gerektiğine inanıyor. Lahey'deki son NATO zirvesinde yaşananlardan açıkça görülüyor ki ABD, Avrupa'daki başlıca tehdidin Rusya olduğunu ve bunun çoğunlukla Avrupa sorunu olduğunu açıkça belirtti.

ABD, NATO'nun Avrupalı müttefiklerinin Rusya'yı caydıracak kabiliyeti sağlamada başlıca yükü üstlenmesi gerektiğine inanıyor.

Bu nedenle Türkiye çok önemli bir savunma NATO müttefiki olduğu için, Avrupa'nın savunmasına önemli ölçüde katkıda bulunabileceği açık.

---

Gazze savaşı bu savunma işbirliklerini etkiler mi?

Hayır, dürüst olmak gerekirse bunun hiçbir bağlantısı olduğuna inanmıyorum. Gazze sorunu bir trajedi, kitlesel bir trajedi ve Avrupa ülkelerinin, Avrupa Birliği'nin, İtalya'nın Gazze'de olanları ve Netanyahu'nun politikasını açıkça onaylamadığını düşünüyorum.

Ama tamamen farklı bir jeopolitik sorun olan Gazze'de olanlarla muhtemel savunma işbirliği ve Eurofighter anlaşması konusu arasında herhangi bir bağlantı görmüyorum.

---

İtalya'nın savunma bütçesi ve sanayi kapasitesi artırılacak mı?

İtalya, diğer Avrupa müttefikleri gibi, NATO zirvesinde savunma harcamalarını 2035'te kesinlikle %3,5 seviyesine ulaştırmak için kademeli olarak geliştirmeyi taahhüt etti. Bu nedenle İtalya savunma bütçesini geliştirecek.

İtalya, Leonardo, Fincantieri, Elettronica gibi büyük İtalyan savunma sanayi şirketlerini bir yandan üretim kapasitesini artırmaya teşvik ediyor. Diğer yandan yapay zeka, kuantum bilişim gibi yeni alanlarda yeni teknolojik gelişmeleri teşvik ediyor.

---

F-35 ve Eurofighter birlikteliği nasıl çalışıyor?

F-35 açıkça bir dizi Avrupa NATO müttefiki tarafından satın alındı çünkü F-35'in şu anda özellikle saldırı görevleri için en iyi beşinci nesil uçak olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle Eurofighter ve Joint Strike Fighter'ın müthiş bir uçak çifti oluşturduğuna inanıyoruz.

F-35, ABD dışında NATO için çifte rol kapasitesi taşıyabilen tek uçak. Bu nedenle F-35 şu anda Avrupalı NATO müttefiklerinin çifte rol görevini yürütmesi için tek olasılık.

---

Türk halkına son mesajınız nedir?

Türk halkına mesajım, Türkiye'nin NATO savunma kabiliyetlerinde, özellikle ortak savunmada büyük rol oynamaya devam edeceğinden eminim. Türkiye Avrupa ülkeleriyle Avrupa çerçevesinde işbirliğini güçlendirecek, çünkü en azından bu yeni zamanı kolaylaştıracak. Türkiye Avrupa'ya olumlu gözle bakmaya devam ederse, Avrupa Birliği ile Türkiye arasında daha güçlü bağlarla ileriye giden yolu destekleyecek. Bu da Türkiye'nin NATO'daki rolü kadar önemli.