Hamas’ın Yeni Siyasi Büro Başkanı Halil el-Hayye Kimdir?

Filistin direniş hareketi Hamas, Halil el-Hayye'nin, 16 Ekim 2024'te Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah kentinde işgal güçleriyle girdiği çatışmada şehit düşen eski lider Yahya Sinvar'ın yerine Siyasi Büro Başkanlığı'na seçildiğini duyurdu. El-Hayye, Hamas saflarındaki tarihi liderlerden biri olarak kabul ediliyor; daha önce hareketin Gazze'deki başkan yardımcılığı görevini yürütmüş, uzun yıllar boyunca Siyasi Büro üyeliğinde bulunmuş ve Sinvar'ın şehadetinin ardından hareketin Gazze'deki başkanlığına getirilmişti.

İsmail Heniyye ve Yahya Sinvar'ın suikastlarının ardından geçen dönemde, hareket için bir liderlik kurulu oluşturulmuştu. Bu kurul, hareketin Genel Şura Meclisi Başkanı Muhammed Derviş, Gazze'deki başkanı Halil el-Hayye, Batı Şeria'daki başkanı Zaher Cebarin, yurtdışı liderliğindeki başkanı Halid Meşal ve Yürütme Komitesi Genel Sekreteri Nizar Avadallah'tan oluşuyordu. El-Hayye'nin, 2021'deki dönemin tamamlanması niteliğinde sayılan mevcut seçimlerdeki zaferi -yeni dönem için kapsamlı seçimler yapılana kadar geçerli olmak üzere- Gazze ve liderlerine bağlı örgütsel ağırlığın hareket içinde korunması anlamına geliyor.

Sinvar sonrası Hamas'ta yeni liderlik

Filistin çevrelerinde "Ebu Usame" olarak bilinen Halil el-Hayye, 5 Kasım 1960'ta, Şeridin Mısır yönetimi altında bulunduğu dönemde Gazze kentinde doğdu. Evli ve yedi çocuk babası olan el-Hayye'nin dördü şehit düşmüştür: Önceki Gazze savaşlarında şehit olan Usame ve Hamza'nın yanı sıra, 9 Eylül 2025'te Doha'da müzakere heyetine yönelik suikast girişiminde şehit düşen Hemam ve geçtiğimiz Mayıs ayında şehit olan Azzam.

El-Hayye, 1997 yılında Sudan'daki Kur'an-ı Kerim ve İslami İlimler Üniversitesi'nden Sünnet ve Hadis İlimleri alanında doktora derecesi almış; bundan önce 1989'da Ürdün Üniversitesi'nden aynı alanda yüksek lisans, 1983'te ise Gazze İslam Üniversitesi Usuluddin Fakültesi'nden lisans derecesi almıştır. Seçilen Siyasi Büro Başkanı, 1990'ların başında İsrail cezaevlerinde üç yıl tutuklu kalmış, tahliye edildikten sonra otuz yılı aşkın süre boyunca örgütsel çalışmalarını sürdürerek liderlik kademelerinde yükselmiştir.

El-Hayye, 2006 yılındaki yasama seçimlerinde Hamas'ın aday gösterdiği "Değişim ve Reform" listesinden Yasama Meclisi üyeliğine seçilmiş ve meclisin en öne çıkan isimlerinden biri haline gelmiştir. Ardından, Filistin lideri Mahmud Abbas tarafından Gazze savaşı öncesinde iptal edilen 2021 seçimlerinde hareketin aday listesinin başkanlığını yapmıştır.

Suikastlardan müzakere masasına

El-Hayye, 2007 yılında İsrail işgal güçleri tarafından düzenlenen başarısız bir suikast girişimine hedef olmuş; saldırı anında bulunduğu yerde olmadığı için kurtulmuş, ancak kardeşleri ve çocukları da dahil olmak üzere ailesinden 7 kişi şehit düşmüştür. İşgal güçleri 2014'teki Gazze savaşında da onu hedef alan bir suikast girişiminde bulunmuş, ancak yine başarısız olmuş; bu saldırıda ise oğlu Usame el-Hayye, eşi ve çocukları ile birlikte, Gazze kentinin doğusundaki Şucaiyye Mahallesi'nde bulundukları evin topçu ateşiyle vurulması sonucu aileden 19 kişi şehit düşmüştür.

9 Eylül 2025'te ise Katar'ın başkenti Doha'da Hamas yetkililerinin bulunduğu bir konut kompleksine düzenlenen İsrail hava saldırısında Halil el-Hayye ve hareketin diğer liderleri hedef alınmış; kendisi ve yanındakiler saldırıdan sağ kurtulurken, oğlu Hemam ve büro müdürü Cihad Lebbed saldırıda şehit düşmüştür.

7 Ekim 2023'te Gazze'ye yönelik soykırım savaşının başlamasından bu yana el-Hayye, Gazi Hamed, Zaher Cebarin ve Muhammed Nasr gibi hareketin önde gelen liderleriyle birlikte müzakere dosyasının yönetiminde önemli bir rol üstlenmiştir.
Kaynakça : Al-Araby Al-Jadeed