Süveyda, Suriye ve İsrail’i Savaşın Eşiğine Getirdi

Süveyda’da neler oldu?

---

11 Temmuz 2025 Pazar günü, Dürzi savaşçılar ile Bedevi aşiretlerinden silahlı gruplar arasında şiddetli çatışmalar patlak verdi. Çatışmalar sonucu 100'den fazla kişi hayatını kaybetti. Olayların hemen ardından Suriye hükümeti, çatışmaları durdurmak ve istikrarı yeniden sağlamak amacıyla güvenlik güçlerini bölgeye sevk etti.

Ertesi gün, şehirde rejim güçleri ile silahlı gruplar arasında yaşanan çatışmalarda 30’u sivil, 18’i asker olmak üzere toplam 48 kişi yaşamını yitirirken, 100’den fazla kişi de yaralandı.

Salı günü ordu ve güvenlik güçleri Süveyda’ya ilerlemeye başladı. Bunun üzerine, Dürzilerin ruhani lideri Şeyh Hikmet el-Hicrî öncülüğündeki "Muvahhid Dürzîler" ruhani meclisi, bu güçlerin girişine karşı olduklarını açıklayarak uluslararası koruma talep etti.

Tam bu sırada İsrail ordusu, Süveyda’ya hava saldırıları düzenlemeye başladı. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, bu saldırıların Şam yönetimine yönelik bir uyarı mesajı olduğunu duyurdu.

Bir süre sonra Dürzi ruhani liderliği, şehirde güvenliğin sağlanması amacıyla Suriye ordusunun girişine onay verdi. Bunun üzerine, Suriye Savunma Bakanı, kentteki ileri gelenlerle yapılan anlaşma sonrası ateşkes ilan etti.

Ancak bu ateşkes uzun sürmedi.çünkü Şeyh el-Hicrî, anlaşmayı tanımadığını açıkladı ve yeniden uluslararası koruma talebinde bulundu. Aynı gün İsrail Savunma Bakanı Katz, Suriye hükümet güçleri Süveyda’dan çekilene kadar saldırılara devam edeceklerini söyledi. Bu açıklamayla eş zamanlı olarak Şam'a yoğun hava saldırıları düzenlendi.

Çarşamba günü, Dürzîlerin bir diğer ruhani lideri Şeyh Yusuf Cerbu, tüm tarafları kapsayan yeni bir ateşkes anlaşmasına varıldığını duyurdu.

Ancak el-Hicrî, böyle bir anlaşmanın ya da müzakerenin varlığını reddederek, “şehrin tamamı özgürleştirilene kadar savaşa devam edeceğiz” dedi.

İsrail neden müdahale etti?

---

Orta Doğu’da 1 milyondan fazla Dürzî yaşıyor ve büyük çoğunluğu Suriye, Lübnan,  İsrail ve Ürdün’deki dağlık bölgelerde bulunuyor. İsrail’de ise Dürzîler, özellikle ordu ve siyaset alanında güçlü bir etkiye sahip.

2024 Aralık ayında Beşar Esad rejiminin devrilmesinden sonra, bazı Suriyeli Dürzî liderler, uluslararası koruma talebinde bulundu. Bu süreçte, İsrail'deki Dürzî topluluğunun lideri Muvaffak Tarif, hükümete baskı yaparak Suriye’deki Dürzîleri koruma çağrısı yaptı.

Son Süveyda çatışmalarıyla birlikte İsrail, bu çağrılara karşılık verdi. Suriye ordusunu hem Süveyda’da hem de Dera’da hedef aldı. Hatta Şam’daki Savunma Bakanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı binaları bile vuruldu.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, X platformundaki paylaşımında, “Bu saldırılar, Suriye rejimine yönelik açık bir uyarıdır. İsrail seyirci kalmayacak ve Dürzîlere yönelik her türlü tehdide izin vermeyecektir,” ifadelerini kullandı.

Başbakan Benyamin Netanyahu ve Katz tarafından yayımlanan ortak bildiride ise, “Suriye rejiminin Dürzîlere zarar vermesini engellemek için harekete geçtik. Sınırımıza yakın bölgelerdeki silahlı unsurları da temizleyeceğiz,” denildi.

Öte yandan, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, 17 Temmuz 2025 Perşembe günü yaptığı konuşmada, “İsrail’le savaş seçeneği ile Dürzî liderlerin uzlaşısına alan açmak arasında bir tercih yapmamız gerekiyordu. Biz vatanı korumayı seçtik,” dedi. Ayrıca, İsrail’in, hükümet ile Dürzî liderler arasında varılan ateşkesi baltalamaya çalıştığını; bu baltalama girişiminin, ABD, Arap ve Türk diplomatik arabuluculuğu sayesinde durdurulabildiğini söyledi.

Süveyda olayları Şam için bir fırsat mıydı?

---

Esad rejiminin devrilmesinden bu yana kendi kontrolüne karşı direnen Süveyda bölgesi, Şam yönetimi için uzun süredir kontrol altına alınması gereken bir bölgedir. 

Hükümet, Dürzî milisler ile Bedevi kabileler arasındaki tarihsel gerilimi fırsata çevirerek, bu müdahaleyi meşrulaştırmaya çalıştı.

Ancak İsrail’in doğrudan ve sert müdahalesi tüm bu planları karmaşık hale getirdi. Zira İsrail’in hava saldırıları yalnızca güneyle sınırlı kalmadı, Şam’daki ordu karargâhlarına ve hatta cumhurbaşkanlığı sarayının yakınına kadar uzandı. Verilen mesaj netti: İsrail, Dürzîleri destekliyor ve gerekirse daha büyük bir tırmanışa hazır.

Buna rağmen, Suriye ordusu Süveyda’daki ilerleyişini sürdürdü. Zira hükümet, Süveyda’da  durumlar lehine işlediğinin inancında. Dürzî toplumu içerisindeki liderlerle yapılan müzakereler sonucunda, taraflar arasında ateşkes ilan edildi ve ordu kademeli olarak Süveyda’dan çekildi.

Suriye cumhurbaşkanı Ahmed Şara, perşembe günkü konuşmasında “Bazı yerel grupları ve Dürzî liderlerini güvenliği yeniden sağlamakla görevlendirme kararı aldık. Dürzîler, Suriye’nin temel bir parçasıdır ve onların güvenliği hükümetimizin önceliğidir,” dedi.

ABD’nin tutumu ne?

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 16 Temmuz 2025 Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Trump yönetiminin Suriye’deki tüm taraflarla temas kurarak çatışmaları sonlandırmaya çalıştığını söyledi. X platformundaki paylaşımında, “Bu endişe verici ve korkunç durumu bu gece sona erdirecek somut adımlarda uzlaştık. Tüm tarafların verdiği sözleri yerine getirmesini bekliyoruz,” ifadelerini kullandı.