Somali’den BAE’ye Sert Hamle: Tüm Anlaşmalar İptal mi?

Somali hükümetinin Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile imzalanmış tüm anlaşmaları  güvenlik, savunma ve liman işletmeciliği dahil iptal etme kararı, iki ülke ilişkilerinde kritik bir kırılma noktası olarak görülüyor. 

Bu adım, zaten sert bir bölgesel ve uluslararası rekabetin yaşandığı Afrika Boynuzu’nda eşi benzeri görülmemiş bir siyasi gerilimi de beraberinde getiriyor.

Kararın arka planı

Somali’nin bu kararı, zaman içinde biriken gerilimlerin ardından geldi. Mogadişu yönetimi, Abu Dabi’yi ülkenin egemenliğini, birliğini ve siyasi bağımsızlığını zedeleyen örtülü adımlar atmakla suçluyor. 

Hükümete göre BAE’nin rolü ekonomik ve güvenlik işbirliğinin sınırlarını aştı; özellikle ayrılıkçı Somaliland bölgesiyle geliştirilen ilişkiler üzerinden iç işlerine doğrudan nüfuz etmeye dönüştü. Berbera Limanı’na yapılan yatırımlar ve burada kurulan askeri üs de bu çerçevede öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

---

Öte yandan, Yemen’in güneyindeki Geçiş Konseyi Başkanı Aydarus el-Zübeydi’nin kaçışı sırasında Somali hava sahası ve havalimanlarının kullanıldığı iddiası da krizi derinleştiren bir başka unsur oldu. 

Mogadişu, kendi toprakları ya da hava sahasının izinsiz kullanılmasını, ulusal egemenliğe ve ikili anlaşmalara açık bir ihlal olarak değerlendiriyor.

Bölgesel ve uluslararası boyut

Somali’nin kararı, daha geniş bölgesel bağlamdan bağımsız okunmuyor. Afrika Boynuzu, Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ne açılan limanlar, ticaret hatları ve askeri noktalar üzerinden yürüyen stratejik bir rekabetin sahnesi haline gelmiş durumda. 

Bu çerçevede gözlemciler, BAE’nin Berbera ve Bosaso başta olmak üzere Somali limanlarına yaptığı yatırımları, daha geniş bir deniz ve güvenlik nüfuzu stratejisinin parçası olarak yorumluyor.

Ayrıca, BAE’nin Somaliland’ın uluslararası tanınmasını kolaylaştırmaya yönelik bir rol üstlendiğine dair iddialar da tabloyu daha karmaşık hale getiriyor. Mogadişu bu durumu, ülke toprak bütünlüğüne doğrudan bir tehdit ve Afrika bölgesel sisteminin dayandığı sömürge döneminden kalan sınırların korunması ilkesine aykırı bir girişim olarak görüyor.

Somaliland’dan karara itiraz

Buna karşılık Somaliland yönetimi, federal hükümetin kararını tanımadığını açıkladı. 

---

Yapılan açıklamada, BAE ile imzalanan anlaşmaların yasal ve yürürlükte olduğu, Mogadişu’nun bölge üzerinde hukuki bir yetkisinin bulunmadığı savunuldu. 

Bu karşıt tutum, Somali devlet yapısındaki temel sorunu bir kez daha gözler önüne seriyor, Merkezi otoritenin meşruiyeti ve ayrılıkçı ya da yarı özerk bölgeler üzerindeki kararlarını fiilen hayata geçirme kapasitesi hala tartışmalı.

Kararın anlamı ve olası sonuçları

Somali’nin aldığı karar, güçlü siyasi mesajlar içeriyor. Federal hükümet, bu adımla tam egemen bir devlet olma iddiasını yeniden vurgularken, kendi bilgisi ve onayı dışında yürütülen tüm dış ortaklıklara kapıyı kapattığını ilan ediyor. Aynı zamanda bölgesel güçlere, yatırım ya da güvenlik işbirliği adı altında dayatılan fiili durum politikalarının artık kabul edilmeyeceği mesajı veriliyor.

Ancak öte yandan, kararın ekonomik ve güvenlik maliyetlerine dair soru işaretleri de gündemde. Somali’nin devlet kurumlarını yeniden inşa sürecinde ve özellikle terörle mücadelede dış ortaklıklara ciddi ölçüde ihtiyaç duyduğu biliniyor.

Somali’nin BAE ile anlaşmaları iptal etmesi, basit bir ikili kriz olmanın ötesine geçiyor. Bu hamle, Afrika Boynuzu’nda ulusal egemenlik anlayışı ile bölgesel nüfuz mücadelesi arasındaki daha derin bir çatışmayı yansıtıyor. Taraflar arasındaki ilişkiler, Somali’nin birliği ve egemenliğine saygıyı esas alan, şeffaf ve siyasallaşmış yatırımlardan uzak yeni bir çerçeve oluşturulmadıkça, bu gerilimin sürmesi bekleniyor.