Mısır, Suriye’nin Kahire Büyükelçisi Adayına Mesafeli

 Suriye’nin Kahire’deki diplomatik misyonunu yeniden düzenleme süreci, Mısır’ın heyette yer alması planlanan bazı isimlere yönelik çekinceleri nedeniyle tıkanmış durumda. Bu isimlerin başında ise Suriye’nin büyükelçi adayı Muhammed Taha el-Ahmed geliyor. Konuya ilişkin bilgi, iki ülke arasındaki ilişkiler dosyasına hâkim Mısırlı bir kaynağın Suudi Arabistan merkezli Şarku’l-Avsat gazetesine yaptığı açıklamalara dayandırıldı.

---

Adaylık sürecinin arka planı

Kaynağa göre Suriye hükûmeti, geçen yılın ortalarında ülkede yaşanan görece siyasi istikrarın ardından, öncelikli gördüğü ülkelerdeki diplomatik temsilini yeniden düzenlemeye başladı. Bu ülkeler arasında Mısır da yer aldı.

Bu kapsamda Şam yönetimi, Suriye Dışişleri Bakanlığı Arap İşleri İdaresi Müdürü Muhammed Taha el-Ahmed’in büyükelçi olarak atanması için Kahire’ye resmî bir yazı gönderdi. Şam’ın bu tercihi, el-Ahmed’in Mısır’la akademik bağlarına dayandırıldı. Zira el-Ahmed, 2012 yılında Kahire Üniversitesinden yüksek lisans derecesi almıştı.

Ancak Mısır tarafı, Suriyeli mevkidaşlarına açık bir ret bildirmese de gayriresmî kanallar üzerinden adayın uygun olmadığı mesajını iletti. Bu çekincenin gerekçesi resmen açıklanmadı. Buna karşın gazeteye konuşan Mısırlı diplomatik kaynaklar, sebebin el-Ahmed’in Heyet Tahrir Şam bağlantısıyla ilgili olduğunu belirtti. Heyet Tahrir Şam, devrik Cumhurbaşkanı Beşşar Esed’e karşı savaşan Suriyeli silahlı muhalif gruplardan biri olarak biliniyor. Örgütün liderliğini ise Suriye’nin mevcut Cumhurbaşkanı Ahmed Şara yürütüyordu.

Buna rağmen Şam yönetimi, Muhammed Taha el-Ahmed’in adaylığında ısrar etti. Bu tutum, Suriye’nin Mısır’daki diplomatik misyonunun durumuyla ilgili birçok dosyanın askıya alınmasına yol açtı.

---

Şeybani’nin ziyareti ve tabloyu zorlaştıran süreç

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani’nin mayıs ayı başında Kahire’ye yaptığı ziyaret sırasında el-Ahmed de kendisine eşlik etti.

El-Ahmed’in görüşmelerde ele alınan dosyaların yönetimini üstlenmesi ise kaynağa göre fiilî durum oluşturma girişimi gibi algılandı. Bu da diplomatik tabloyu daha karmaşık hâle getirdi.

Öte yandan aynı kaynak, Mısır’ın bugüne kadar önerilen Suriyeli diplomatik kadronun büyük bölümü için vize vermediğini belirtti. Kahire yönetimi bu konuda açık bir gerekçe sunmadı. Oysa büyükelçilerin aksine, maslahatgüzarların ve diplomatik misyon üyelerinin atanması genellikle ev sahibi ülkenin önceden onayını gerektirmiyor.

---

İlişkiler temkinli ilerliyor, ekonomi öne çıkıyor

Beşşar Esed rejiminin düşmesinden bu yana Mısır-Suriye ilişkileri temkinli bir seyir izledi. Özellikle Kahire’nin silahlı gruplar dosyasına ilişkin endişeleri, ilişkilerde dikkatli bir çizginin korunmasına neden oldu. Ancak zamanla iki ülke arasında daha açık bir ekonomik temas sürecine doğru adımlar atıldı.

Nisan ayı sonunda Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Güney Kıbrıs’ta düzenlenen Arap-Avrupa istişare zirvesi kapsamında Suriyeli mevkidaşı Ahmed Şara ile bir araya geldi. Görüşmenin dostane bir atmosferde gerçekleştiği ifade edildi.

Ekonomi alanında ise Mısırlı bir ticaret heyeti 2026 yılının başında Şam’ı ziyaret etti. Ardından Suriye-Mısır İş İnsanları Konseyi’nin kurulduğu açıklandı. Gözlemciler bu adımı, iki ülke arasındaki iş birliğinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirdi.

---

Uzmanlardan farklı okumalar

Siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler uzmanı Tarık Fehmi, yaşananların “kriz boyutuna ulaşmadığı” görüşünde. Fehmi’ye göre büyükelçilerin kabul edilmesi, egemenlik hakkı kapsamında alınan bir karar ve bu süreçten önce inceleme ve değerlendirme aşamaları yürütülüyor.

Fehmi ayrıca, iki ülke ilişkilerinde şu anda ekonomik boyutun siyasi ve diplomatik boyutun önüne geçtiğini belirtti. Bu ekonomik hattın, mevcut anlaşmazlığın çözülmesine katkı sağlayabileceğini söyleyen Fehmi, özellikle Şam’ın büyükelçi adayını değiştirmesi hâlinde sürecin rahatlayabileceğine dikkat çekti.

Öte yandan Mısır’daki Suriyeli Mülteciler Heyeti Başkanı Teysir en-Neccar, Şeybani’nin ziyareti ve geniş katılımlı ekonomik heyetin ardından olumlu bir havanın oluştuğunu söyledi. Ancak sonrasında yaşananların, Mısır tarafında bazı konularda memnuniyetsizlik bulunduğunu gösterdiğini ifade etti.

Neccar ayrıca, Mısır makamlarının ülkede yaşayan Suriyelilerin hukuki durumuna ilişkin şu sıralar kapsamlı bir inceleme yürüttüğünü belirtti.

Mısır’da yasal statüyle yaşayan bazı Suriyeliler ise son aylarda oturum belgelerinin çıkarılması sürecinde zorluklarla karşılaştıklarını söyledi. Bu süreçte, oturum süresi dolan onlarca Suriyelinin sınır dışı edilmesine yönelik operasyonlar da düzenlendi.

Mısır’da yaklaşık 2 milyon Suriyelinin bulunduğu tahmin ediliyor. Bu kişilerin bir kısmı, Suriye’deki insani krizin başladığı 2012 yılından bu yana uluslararası insani sığınma statüsünden yararlanıyor.

Dosya, Şam’ın büyükelçi adayında ısrarı ile Kahire’nin sessiz çekincesi arasında askıda kalmaya devam ediyor. İki ülke arasındaki ilişkinin daha net bir zeminde yeniden şekillenmesi için diplomatik bir uzlaşının sağlanması bekleniyor.