İsrail Medyasına Göre Ateşkes ve Takas Müzakerelerinde Hangi Konularda Anlaşmaya Varıldı?

İsrail ve Hamas arasındaki müzakerelerin içeriği İsrail medyasında tartışılırken, temkinli bir iyimserlik ortamında taraflar arasında bir ateşkes anlaşmasına yaklaşılıyor.

Gazze Şeridi’nde uzun vadeli bir ateşkesin yanı sıra rehine ve tutuklu takası konusunda bir anlaşma sağlanması amacıyla Katar arabuluculuğundaki dolaylı müzakereler Doha’da devam ediyor.

İsrail medyasında yer alan haberlere göre, İsrail ve Hamas arasındaki müzakereler ilerledi, ancak güvenlik ve siyasi zorluklar nedeniyle konuya temkinli yaklaşılıyor.

Bu bağlamda Kanal 12’de yer alan bir haberde, Hamas’tan gelecek nihai yanıta kadar ayrıntılar üzerinde anlaşmaya varıldığı bilgisi verildi.

Netanyahu’nun tutumu

Haaretz gazetesi analisti Chaim Levinson son makalesinde bu gelişmeyi, eski ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin baskıları sonucu anlaşmaya daha açık hale gelen İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun tutumunun değişmesine bağladı.

Levinson, Netanyahu’nun kapsamlı bir anlaşmayla kendisine şu anda elde edebileceğinden çok daha kötü şartlar dayatılacağından endişe ettiğini belirterek, “Bu nedenle şimdi aşamalı bir anlaşmayı devreye sokuyor” ifadelerini kullandı.

İsrail merkezli Kanal 13’de yer alan bir başka haberde ise, İsrail heyetinin Doha’da müzakerelere devam ettiği bildirildi.

Söz konusu haberde, anlaşmaya ilişkin bazı konularda ilerleme kaydedildiği ancak hala ek çözümler gerektiren boşluklar olduğu kaydedildi.

Habere göre ayrıca üst düzey bir İsrailli yetkili, “Görüşmelerin devam etmesi, bir anlaşmaya varılması için gerçek bir şans olduğuna dair olumlu bir göstergedir” dedi.

Kanal 12 ise önümüzdeki iki günü müzakerelerin gidişatı açısından “belirleyici” olarak nitelendirerek, anlaşmanın aşamalı olarak uygulanacağını ve ilk aşamada Filistinli tutuklular karşılığında bazı rehinelerin serbest bırakılacağını bildirdi.

Habere göre rehinelerin ailelerine, müzakere edilen anlaşmanın tüm rehineleri kapsayacağı, ancak bunun aşamalı olarak yapılacağı bilgisi de verildi.

Hükümeti ikna çabaları

Haaretz gazetesinde yer alan bir diğer haberde de, Netanyahu’nun Hamas ile takas anlaşmasını onaylamaları için hükümeti hazırlamaya başladığı ifade edildi.

İsrail devlet televizyonu KAN ise, Netanyahu’nun Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’i tutumunu değiştirmeye ve anlaşmayı desteklemeye ikna etmek için pazar akşamı bu konudaki çabalarını yoğunlaştırdığını bildirdi.

Kanala göre Netanyahu’nun Smotrich’e ilettiği mesajlar arasında, “Trump yönetimiyle ilişkileri sürdürmek gerektiği ve bu aşamada anlaşmayı onaylamanın hükümetin Batı Şeria’daki gelecek planlarını desteklemeye katkıda bulunacağı” yer aldı.

KAN ayrıca Netanyahu’nun, anlaşmanın onaylanması halinde Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in hükümeti feshetmeyeceği izlenimini edindiğini de belirtti.

Netanyahu’nun aynı zamanda gelecekte herhangi bir engelle karşılaşmamak için hükümet içinde daha geniş bir destek sağlamaya çalışırken, öncelikli olarak Trump yönetimiyle ilişkilere zarar vermemenin önemini vurguladığı da kaydedildi.

Geri çekilme belirtisi yok

İsrail medyasına göre müzakerelerde bahsi geçen “güvenlik sorunları” bağlamında, İsrail işgal ordusunun Gazze Şeridi’nin güneyindeki “Philadelphia (Selahaddin) Ekseni bölgesinde yeniden konuşlandırılmasıyla ilgili güvenlik endişelerine odaklanıldı. 

İsrail merkezli “Zaman İsrail” haber sitesinde, “Rehinelerin serbest bırakılmasına yönelik müzakerelerde ilerleme kaydedilmesi ve Philadelphia Ekseni bölgesinde İsrail güçlerinin yeniden konuşlandırılmasına ilişkin taraflar arasında bir mutabakatın varlığı sahada görülmüyor” denildi.

Haberde Philadelphia Ekseni’nde faaliyet gösteren İsrail güçleri hakkında ise, İsrail’in gelecekte güçlerini bu bölgeden çekebileceğini düşündürecek hiçbir şey olmadığı, Refah bölgesindeki askeri yetkililerle yapılan görüşmelerde bunun tam tersi bir eğilim olduğunun görüldüğü de ifade edildi.

Habere göre söz konusu askeri yetkililer, İsrail işgal ordusunun ayrıca Gazze Şeridi’nin güneyindeki diğer bölgelere de konuşlandığını söyledi.

Savaşı sona erdirecek garantiler

Diğer yandan, Haaretz gazetesinin bilgi sahibi bir kaynağa dayandırdığı haberinde, “İsrail’in Doha’daki arabuluculara Philadelphia Ekseni için bir yeniden konuşlanma planı sunması bekleniyor” ifadelerine yer verildi.

Söz konusu kaynak, Doha’nın İsrail’in açık bir taahhüdü yerine ABD’ye savaşı sona erdirmek için çalışma garantisi vermeyi düşündüğünü söyledi.

Aynı zamanda, Doha müzakerelerindeki anlaşmazlığın, İsrail’in savaşı ikinci aşamada sona erdirme konusundaki isteksizliği üzerinde yoğunlaştığı bilgisini de verdi.

İsrail aynı zamanda, serbest bırakılacak “üst düzey” Filistinli mahkumların sayısını arttırması karşılığında, Hamas’ın ilk aşamada daha fazla sayıda rehine bırakmasını umuyor.

Anlaşmanın ayrıntıları

İsrail medyasında, takas anlaşmasının 126 gün boyunca üç aşamada uygulanacağı ve her aşamanın 42 gün süreceği öne sürüldü.

Haberlere göre anlaşmanın ilk aşaması, İsrail ve Filistin güçlerinin Gazze Şeridi’ndeki askeri operasyonlarını durdurmasını içeriyor.

Anlaşmaya göre ilk aşamanın yedinci gününde tüm İsrailli kadın rehinelerin serbest bırakılmasıyla, İsrail işgal güçleri Gazze Vadisi ve Selahaddin Caddesi de dahil olmak üzere Gazze Şeridi’nin doğusundaki sınırdan çekilecek.

Aynı şekilde insani yardımların kuzeye girişleri kolaylaşacak, yerinden edilen Filistinlilerin evlerine dönüşüne izin verilecek. Gazze genelinde halkın hareket özgürlüğü de garanti edilecek.

Anlaşmaya göre ayrıca İsrail’in saldırıları sonucu hasar gören hastaneler ve altyapının yeniden açılması için gereken yakıt, tıbbi ve gıda malzemeleri de dahil olmak üzere günde 600 tırlık insani yardım ulaştırılacak.

İlk aşamada ayrıca, Hamas aralarında kadın (siviller ve askerler), çocuk ve yaşlıların da bulunduğu 33 İsrailli rehineyi serbest bırakacak.

Buna karşılık İsrail ise, Hamas’ın belirleyeceği liste doğrultusunda her bir İsrailli için çocuk, kadın ve yaşlılardan oluşan 30 Filistinliyi serbest bırakacak.

İsrail ayrıca “Gilad Şalit Mahkum Takası Anlaşması” kapsamında serbest bırakılıp yeniden tutuklanan Filistinlilerin yanı sıra ve 7 Ekim 2023’ten sonra tutuklanan bazı çocuk ve kadınları da serbest bırakacak.

İkinci ve üçüncü aşamalar

Anlaşmanın 42 gün sürecek ikinci aşamasında ise, üzerinde anlaşmaya varılan sayıda Filistinli mahkuma karşılık, İsrailli sivil erkekler ile askerler serbest bırakılacak.

Bunun ardından, iki taraf arasındaki askeri operasyonların kalıcı olarak durdurulduğunun ilan edilmesi öngörülüyor.

İkinci aşama kapsamında İsrail işgal güçlerinin Gazze’den tamamen çekilmesi, savaş nedeniyle tahrip olan evler ve altyapının yeniden inşası için çalışılması da gerekiyor.

Anlaşmaya göre yeniden yapılanma planları uluslararası gözetim altında uygulanacak. Ayrıca yıkılan altyapının yeniden inşasına ve savaş nedeniyle evlerini kaybeden yerinden edilmiş kişilerin yerleştirilmesi için geçici konutlar kurulmasına odaklanılacak.

Sonuncu olan üçüncü aşamada ise İsrail ve Hamas’ın elinde bulunan hayatını kaybetmiş tüm rehine ve tutukluların naaşları takas edilecek.

Aynı zamanda Mısır, Katar ve Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde üç ila beş yıllık büyük ölçekli bir yeniden imar planı uygulanacak.

Anlaşmanın üçüncü aşaması ayrıca sınır kapılarının tamamen açılmasını, insanlar ve ticari malların girişine izin verilmesini ve insani yardımın sınırsız bir şekilde akışının sağlanmasını da içeriyor.