İran Yeniden Körfez’i Neden Hedef Alıyor?

İran’ın Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik son saldırıları, bölgesel çatışmanın seyrinde önemli bir değişime işaret ediyor. Tahran artık ABD ile askeri mesajlaşmayı yalnızca Hürmüz Boğazı ya da bölgedeki Amerikan üsleri üzerinden sürdürmekle yetinmiyor. Aksine, çatışma alanını genişleterek Körfez ülkelerini doğrudan hedef alan bir çizgiye taşıyor. Bu değişim, İran’ın karşı karşıya olduğu gerilimin maliyetini kendi sahasından çıkarıp Amerikan varlığının bulunduğu bölgesel çevreye yayma çabası olarak görülüyor.

Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nı hedef alan saldırı ve bununla eş zamanlı olarak Bahreyn’e doğru füze ve İHA’ların gönderilmesi, bölgenin aylardır tanık olduğu en tehlikeli gelişmelerden biri oldu. Çünkü saldırılar yalnızca askeri hedefleri değil, sivil ve hayati tesisleri de kapsadı. Öte yandan bu gelişme, ABD-İran ilişkilerinin ne savaş ne de barış hâlinde seyrettiği, karşılıklı askeri baskıların sürdüğü ve müzakere kanallarının tıkandığı bir dönemde yaşandı.

---

İran neden yeniden Körfez ülkelerini hedef alıyor?

İran yönetiminin aynı anda birkaç mesaj vermeye çalıştığı görülüyor. Bu mesajların ilki ABD’ye yönelik. Tahran, İran’a uygulanacak herhangi bir askeri baskının kendi sınırları içinde kalmayacağını, Amerikan çıkarlarının ve üslerinin bulunduğu bölgelere de yayılacağını göstermek istiyor.

İkinci mesaj ise Körfez ülkelerine veriliyor. İran, bu ülkelere güvenlik ve istikrarlarının ABD ile İran arasındaki gerilimin seviyesine bağlı kalacağını hatırlatmak istiyor. Böylece Körfez başkentleri üzerindeki siyasi baskıyı artırarak, onları Amerikan tırmanışını frenlemede daha aktif rol oynamaya itmeye çalışıyor.

Son gelişmelerde dikkat çeken nokta, İran’ın bir kez daha bölgede konuşlu Amerikan güçleriyle geniş çaplı ve doğrudan bir çatışmaya girmekten kaçınması oldu. Tahran, Amerikan savaş gemilerini hedef almak ya da Washington ile açık bir çatışmaya girmek yerine saldırılarını Körfez ülkelerine yöneltti.

Bu tutum, İran’ın ABD ile doğrudan bir savaşın doğurabileceği risklerin farkında olduğunu gösteriyor. Ancak aynı zamanda Tahran’ın, Washington üzerindeki baskıyı bölgesel çevresini hedef alarak artırmak istediğini de ortaya koyuyor. Körfez ülkeleri kendilerini ne kadar tehdit altında hissederse, Amerikan yönetimi üzerindeki krize siyasi çıkış yolu bulma baskısı da o kadar artacaktır.

---

Washington ile Tahran arasında sıkışan Körfez

Bu denklemin en büyük mağduru Körfez ülkeleri olmaya devam ediyor. Bir yandan ABD ile yakın güvenlik ve askeri ilişkilere sahip olan bu ülkeler, diğer yandan İran’a komşu konumda bulunuyor. Bu nedenle geniş çaplı bir savaşın ekonomik ve güvenlik alanındaki etkilerini doğrudan hissedeceklerini biliyorlar.

Son saldırılar Körfez ülkelerinin karşı karşıya olduğu açmazı da ortaya koydu. Bu ülkeler İran ile açık bir çatışmaya girmek istemiyor. Buna karşın kendi topraklarının ve sivil tesislerinin hedef alınmasını da görmezden gelmeleri mümkün değil.

Bu nedenle Körfez’in vereceği yanıtın üç paralel hatta ilerlemesi bekleniyor. Bunlardan ilki, Tahran’a karşı siyasi ve hukuki baskının artırılmasıyla diplomatik cephenin güçlendirilmesi. İkincisi, hava savunma ve füze savunma kapasitelerinin geliştirilmesi. Üçüncüsü ise Körfez İşbirliği Konseyi çatısı altında ortak güvenlik ve askeri koordinasyonun artırılması.

---

Körfez ülkeleri birlik sınavında

Son saldırılar, Körfez ülkelerini ortak tutum sergileme kapasitesi açısından yeni bir sınavla karşı karşıya bıraktı. Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinden gelen kınamalar, Kuveyt ve Bahreyn’in güvenliğinin ortak Körfez güvenliğinin bir parçası olarak görüldüğünü açık biçimde ortaya koydu.

BAE’li diplomasi danışmanı Enver Gargaş’ın da aralarında bulunduğu önde gelen Körfezli isimlerin açıklamaları, bölgede giderek güçlenen bir kanaati yansıttı. Buna göre herhangi bir Körfez ülkesinin hedef alınması yalnızca o ülkeyi ilgilendiren bir mesele olarak görülemez. Aksine, bu durum tüm Körfez sistemine yönelmiş bir tehdit olarak ele alınmalıdır.

Bu gelişmelerin, özellikle hava savunması, füze tehdidi ve İHA’larla mücadele alanlarında Körfez ülkeleri arasında daha fazla savunma ve güvenlik koordinasyonunu beraberinde getirmesi bekleniyor.

---

İran iç kamuoyuna verilen mesaj

İran’ın tırmanma adımlarının hedefi yalnızca dış dünya ile sınırlı değil. Tahran bir yandan biriken ekonomik sorunlar, devam eden yaptırımlar ve para birimindeki değer kaybıyla uğraşıyor. Diğer yandan ülke içinde artan siyasi baskılarla karşı karşıya.

Bu tür dönemlerde iç baskı yaşayan yönetimler, dış tehditleri öne çıkarma ve kendilerini güçlü rakiplere karşı varoluşsal bir mücadele yürütüyormuş gibi sunma eğiliminde olur.

Bu nedenle mevcut tırmanış, İran kamuoyunu yeniden mobilize etme çabasının bir parçası olarak da okunabilir. Tahran, yaptırımlara ve kuşatmaya rağmen hâlâ karşılık verebildiğini ve yeni denklemler kurabildiğini göstermek istiyor.

Öte yandan İran yönetimi, ülke içindeki hedefleri vuran son Amerikan saldırılarının ardından zayıf görünmekten kaçınmaya çalışıyor. Bu nedenle yanıt hızlı geldi ve İran’ın hala inisiyatif alabilecek kapasitede olduğunu vurgulayan siyasi söylemle aynı anda yürütüldü.

---

İran yeni bir caydırıcılık denklemi mi kurmak istiyor?

Son saldırılar, İran’ın Körfez’in güvenliğini ABD-İran geriliminin geleceğine bağlayan yeni bir caydırıcılık denklemi kurmaya çalıştığını gösteriyor. Tahran, kendisine yönelik baskıların sürmesi hâlinde gerilim alanının genişleyeceğini ve bölgedeki başka ülkeleri de kapsayacağını anlatmak istiyor.

Ancak bu strateji ciddi riskler barındırıyor. Çünkü havalimanlarının, sivil tesislerin ve kritik altyapıların hedef alınması, Körfez ülkelerini İran’a karşı daha sert tutumlar almaya itebilir. Ayrıca bu adımlar, Amerikan askeri varlığını azaltmak yerine daha da güçlendirebilir.

---

Bölge daha tehlikeli bir aşamaya giriyor

Mevcut tırmanma sürecini önceki dönemlerden ayıran nokta, İran’ın tehdit politikasından çıkarak Körfez ülkeleri içinde doğrudan saldırılar düzenleme aşamasına geçmesi oldu. Her ne kadar tüm taraflar kapsamlı bir savaş istemediklerini söylese de Kuveyt ve Bahreyn’in yeniden hedef alınması, yanlış hesap yapma ihtimalini artırıyor ve ileride kontrol altına alınması zor tepkilerin önünü açıyor.

Sonuç olarak, İran saldırıları yalnızca Amerikan hamlelerine verilen askeri bir karşılık gibi görünmüyor. Bu saldırılar, Körfez’i Washington ile yaşanan mücadelenin ana baskı sahalarından biri haline getirmeyi amaçlayan daha geniş bir stratejinin parçası olarak öne çıkıyor. Ancak bu politika sonunda ters tepebilir. Körfez ülkeleri arasındaki dayanışmayı güçlendirebilir ve Tahran’ın bölgede karşı karşıya olduğu siyasi yalnızlığı daha da derinleştirebilir.