Güney Lübnan’da Yeni Denklem: İsrail Sarı Hat ile Ne Hedefliyor?

Kırılgan ve henüz 10 günü bile bulmayan bir ateşkesin gölgesinde İsrail, Güney Lübnan’da sarı hat adını verdiği yeni bir sahayı dayatmaya çalışıyor. Sınır boyunca uzanan ve bazı tahminlere göre 10 kilometre derinliğe kadar inen bu hat, Tel Aviv’in sunduğu gibi geçici bir askeri önlemden ibaret görünmüyor. 

Aksine güvenlik, askeri ve demografik boyutları bir araya getiren, hatta enerji haritaları ve deniz sınırlarına kadar uzanan çok katmanlı bir stratejinin parçası olarak öne çıkıyor.

Öte yandan asıl soru şu: İsrail Gazze modelini Lübnan’a taşıyabilir mi? Yoksa bu hat üzerinden gerçekten neyi hedefliyor ve bunu ne kadar sürdürebilir?

Sarı hat: Sahadaki taktikten siyasi araca

İsrail bu hatla fiilen bir tampon bölge oluşturmayı hedefliyor. Sivil girişine kapatılan ve serbest ateş alanına dönüşen bu kuşak, İsrail güçleriyle Hizbullah unsurları arasında bir güvenlik bandı işlevi görüyor.

Ancak Gazze deneyimi, sarı hattın yalnızca savunma hattı olmadığını ortaya koymuştu. Bölgenin coğrafi ve demografik yapısını yeniden şekillendiren, nüfusu yerinden eden ve uzun süreli askeri kontrolü güvenlik gerekçesiyle kalıcı hale getiren bir araçtı.

Lübnan’da da benzer bir yaklaşım dikkat çekiyor. Ancak kritik bir fark var: Gazze’de bu hat en azından kısmi bir anlaşma çerçevesinde oluşmuştu. Güney Lübnan’da ise tamamen tek taraflı ve güç yoluyla dayatılıyor. Bu da hattı hukuki ve siyasi açıdan daha kırılgan hale getiriyor, aynı zamanda itirazlara daha açık kılıyor.

Aynı yöntemler, farklı saha

Sahadaki yöntemler büyük ölçüde benzer: altyapının geniş çaplı yıkımı, sivillerin yerinden edilmesi, hattın ateş açma gerekçesi olarak kullanılması ve sınır bölgelerinin kapalı askeri alanlara dönüştürülmesi.

Ancak Lübnan sahası Gazze’den kökten farklı. Güney Lübnan tamamen kuşatma altında değil; ülkenin iç kesimleriyle bağlantısı açık. Ayrıca İran başta olmak üzere bölgesel dengelerle doğrudan bağlantılı.

Buna ek olarak Birleşmiş Milletler gücü UNIFIL’in varlığı, etkisi sınırlı olsa da uluslararası bir boyut katıyor.

En kritik unsur ise Hizbullah’ın bu cephedeki deneyimi. Örgüt, geçmişte gerilla savaşıyla İsrail’i yıpratmayı başarmış ve 2000’de geri çekilmeye zorlamıştı. Bu tablo, zorla dayatılan herhangi bir tampon hattın sürekli baskı altında kalacağına işaret ediyor.

Bir çözüm değil, baskı aracı

Tüm bu tablo, İsrail’in sarı hattı sadece askeri bir uygulama olarak değil, aynı zamanda siyasi pazarlık unsuru olarak kullandığını gösteriyor.

---

Öte yandan hattın devamı ile Hizbullah’ın silahları arasında kurulan dolaylı bağ, Tel Aviv’in mesajını netleştiriyor, Ya kendi şartlarında yeni güvenlik düzenlemeleri kabul edilecek ya da mevcut askeri tablo devam edecek.

Ancak bu yaklaşım riskli. Çünkü herhangi bir anlaşma olmadan fiili durum yaratmak, özellikle yeni sınırlar dayatıldığı algısı oluşursa, gerilimi yeniden tırmandırabilir.

Asıl kritik hedef: Gaz sahaları 

Tartışmalarda çoğu zaman geri planda kalan en hassas konu ise enerji boyutu. Özellikle Doğu Akdeniz’deki gaz rezervleri ve Kana sahasıyla bağlantı dikkat çekiyor.
Kara sınırlarında güç kullanarak yapılan bir değişiklik, ilerleyen süreçte deniz sınırlarına da yansıyabilir ya da yeniden müzakere için baskı aracı olarak kullanılabilir.

Yani güneyde kontrol edilen bir şerit sadece askeri bir tampon değil; aynı zamanda Lübnan’ın enerji kaynakları üzerinde baskı kurma hamlesi olabilir. Bu da İsrail’in daha önce güvenlik ile enerji dosyalarını birlikte kullanan yaklaşımıyla örtüşüyor.

İsrail başarılı olabilir mi?

Bu sorunun yanıtı net değil. İsrail, ateş gücü ve mevcut ateşkesin sağladığı avantajla bu hattı bir süreliğine sahada dayatabilir.

Ancak kalıcı hale getirmesi oldukça zor. Çünkü ortada resmi bir anlaşma yok, Lübnan’da siyasi ve toplumsal düzeyde ciddi bir karşı duruş var ve bölge her an yeniden çatışmaya açık. Üstelik Hizbullah ile süren açık çatışma dinamiği de bu hattın istikrarını zayıflatıyor.

Sarı hattın kalıcı bir sınırdan ziyade, sürekli gerilim üreten bir hat haline gelmesi daha olası. Yani sahada sabit bir çizgi değil; zaman zaman tırmanan, zaman zaman sakinleşen bir baskı aracı.

Güney Lübnan’da yaşananlar, Gazze modelinin birebir kopyası değil; daha karmaşık bir versiyonu. İsrail yeni bir denklem kurmaya çalışıyor: güvenlik karşılığında toprak, sükunet karşılığında sınırların yeniden şekillenmesi. Ancak bu denklem, Lübnan ve bölge gerçekleriyle kolay kolay örtüşmüyor. İsrail bu hattı çizebilir ama onu kalıcı kılması çok daha zor görünüyor.