Gazze'de Ateşkes Müzakerelerinde Son Durum

Gazze’de ateşkes müzakereleri, taraflar arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle tıkanmış durumda. ABD, Katar ve Mısır’ın arabuluculuğunda devam eden görüşmelerde, İsrail’in Gazze’deki işgalini sürdürme ısrarı ve Hamas’ın buna karşı çıkması, sürecin zorlaşmasına neden oluyor. İsrail, yeni bir çekilme haritası sunmayı planlarken, müzakerelerdeki belirsizlikler ve tarafların karşılaştığı engeller, ateşkesin sağlanmasını zorlaştırıyor.

Müzakerelerdeki son durum

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'in Gazze Şeridi'nde 60 günlük ateşkesin sağlanması için gerekli şartları kabul ettiğini açıklamış ve teklif ateşkes görüşmelerine arabuluculuk yapan Katar ve Mısır tarafından Hamas'a sunulmuştu.

Hamas, Gazze'de İsrail ile ateşkes ve esir takası anlaşmasına ilişkin teklife "olumlu yanıtını" arabuluculara ilettiğini, ateşkesin uygulanması için müzakerelere hazır olduğunu duyurmuştu.

Tel Aviv yönetimi, Gazze'de ateşkes için Hamas'ın Katar önerisinde yaptığı değişikliğin kabul edilemez olduğunu savunmuş, buna karşın İsrail heyeti, müzakereler için Katar'ın başkenti Doha'ya gitmişti.

Taraflar, 60 günlük geçici ateşkes, Gazze'deki 10 sağ, 18 ölü İsrailli esirin serbest bırakılması ve kalıcı ateşkes için müzakerelerin yapılmasına ilişkin Doha'da müzakereleri sürdürürken anlaşmazlıkların büyük ölçüde çözüldüğü, ancak İsrail'in Gazze Şeridi'nin çeperinde işgali sürdürme ısrarının aşılamadığı kaydedilmişti.

ABD Başkanı Trump’ın danışmanı Witkoff’un önce müzakerelere katılacağı açıklanmış ardından müzakerelerdeki belirsizlikler sebebiyle bunun iptal edildiği açıklanmıştı. 

İsrail, Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah kentinde ateşkes sağlansa bile işgalini sürdürme ve Filistinlileri başka ülkelere sürgün etmek maksadıyla bir "toplama kampı" kurmayı planladığını açıklamıştı.

Müzakerelerin İsrail'in işgali sürdürme ısrarı nedeniyle çökmenin eşiğine geldiği aktarılmıştı.

Doha'da süren müzakerelerde anlaşmazlıkların büyük ölçüde çözüldüğü fakat İsrail'in Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah ve Han Yunus kentlerini ayıran Morag Koridoru'nda ve Refah kentinde işgali sürdürme ısrarının aşılamadığı kaydedilmişti.

Anlaşmazlık konusu “harita”

Yeni gelişmeler eşiğinde; İsrail'in Gazze Şeridi'nin çeperindeki geniş bir alanda işgalini sürdürme ısrarı nedeniyle tıkanan Katar'ın başkenti Doha'daki ateşkes müzakereleri devam ederken, Tel Aviv yönetiminin bugün yeni bir çekilme haritası sunması bekleniyor.

İsrail'in daha önce sunduğu haritalarda Gazze'nin güneyindeki Morag Koridoru'nda kalma ısrarının müzakerelerde aşılamayan başlık olduğu biliniyordu.

İsrail, Morag Koridoru'nu elinde tutarak Refah kentindeki işgalini sürdürmesini "kırmızı çizgi" olarak dayatırken Hamas ise buna kesin olarak karşı çıkmıştı. İsrail'in işgali sürdürme ısrarına karşı Hamas, bölgeden çekilme sağlanmazsa anlaşmaya yanaşmayacağını her seferinde belirtiyor.

Reddedilen haritalara göre; İsrail'in Gazze topraklarının üçte birinde işgali sürdürmek istediğini, buna Filistinlileri başka ülkelere sürgün amacıyla toplamak için "insani yardım şehri" adı altında kurulacak toplama kampının yapılması planlanan Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah'ın da dâhil olduğuna dikkati çekti.

Arabulucular, İsrail'in sunduğu çekilme haritasını kabul edemeyeceğini açıkça belirten Hamas ile daha gerçekçi bir harita konusunda hükümetin şahin kanadıyla uzlaşma sağlamakta zorlanan İsrail tarafını dengelemeye çalışıyor. Arabulucu ABD tarafının da İsrail'in sunduğu haritadan memnun olmadığı ve bunu Katar ve Mısırlı arabuluculara ilettiği aktarıldı.

İsrail ve Hamas heyetlerinin Doha'da ayrı binalarda sekiz tur görüşmeye katıldığı, görüşmelerin Katar, Mısır ve ABD'nin arabuluculuğunda İsrail’in sunacağı yeni haritalar ile yürütülmeye devam edilmesi bekleniyor.

Hamas gücünü koruyor

Öte yandan İsrailli güvenlik uzmanları, 645 gündür süren İsrail saldırılarına rağmen Hamas’ın, Kassam Tugayları aracılığıyla hâlâ güçlü bir askerî pozisyonu elde tuttuğunu belirtiyor. Öyle ki Kassam Tugayları gerçekleştirilen son operasyonlarda İsrail’e büyük kayıplar vermeyi başarmıştı.  Gazze’deki Beyt Hanun bölgesinde düzenlenen son Hamas pusularında en 5 asker öldü, 9 asker yaralandı; ve iki hafta içinde ölen asker sayısı 17’ye yükseldi. Üstelik bu rakamların İsrail kamuoyuna tam yansıtılmadığı biliniyor. 

Esir aileleri ve İsrail muhalefeti özellikle ordunun bu başarısızlığını eleştiriyor. Kalan 20 esiri kurtarabilmek için İsrail’in şu ana kadar 50’den fazla askerini kayıp vermesi ordunun başarısızlığını ve savaşın devam etmesinin İsrail’e bir fayda sağlamayacağını düşünüyor.

Üstelik bu kayıplar İsrail ordusunun moralini olumsuz etkiliyor. Ordudan intihar edenlerin sayısı her geçen gün artıyor. Tel Aviv’de hükümet karşıtı eylemler sürüyor; asker aileleri “savaş devam etmesin” talepleriyle her gün sokaklara çıkıyor.

Sonuç olarak bakıldığında İsrail cephesinde moral erozyonu artıyor; asker kayıpları, toplum baskısı, savaş yorgunluğu ve sürmekte olan hükümet karşıtı protestolar ve müzakere masasının oluşması savaşın devam etmesinin mantıklı bir çözüm olmadığını ortaya koyuyor.

Netenyahu’nun çıkmazı

Öte yandan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yakın kaynaklar, ateşkes anlaşması imzalanırsa aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in istifa edeceğini tahmin ediyor. İsrail Başbakanı Netanyahu'nun, diğer bir aşırı sağcı bakan Bezalel Smotrich ile görüşeceği kaydedilse de onunda tutumunun değişmeyeceği biliniyor. Bu da İsrail Başbakanı Netanyahu’nun ateşkesi imzalarsa hükümetinin düşeceği anlamına geliyor. Eğer imzalamamakta direnirse hem ABD’nin hem esir yakınlarının, hem de muhalefetin baskısını daha fazla hissedeceği, hem de sahada daha fazla kayıp ve hakkında açılan yolsuzluk davasının daha fazla gündem edilmesi anlamına geliyor. Netenyahu ise Hamas’ın Gazze’den tamamen soyutlanmasını ve savaşın devam etmesini istiyor. “Bu savaşı bitireceğim tehditleri”ni devam ettirip, dikkatleri Hamas’a çekmek istiyor.

Tıkanan ateşkes görüşmelerinin gölgesinde; İsrail'in Gazze Şeridi'ne 7 Ekim 2023'ten beri düzenlediği saldırılarda yaşamını yitirenlerin sayısının ise 58 bin 26'ya, yaralıların sayısının da 138 bin 520'ye çıktığı bildirildi.

Netenyahu güvenlik toplantısında çekilme “harita”sını görüşecek

Gelinen son gelişmede İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, Gazze Şeridi'nde işgal ettikleri bölgelerden çekilmeyi kabul etmemeleri nedeniyle tıkanan ateşkes müzakerelerini ele almak üzere bu akşam güvenlik toplantısı düzenleyeceği bildirildi.

İsrail'de yayın yapan Kanal 12 televizyonunun haberinde, Netanyahu'nun yerel saatle 21.00'de düzenleyeceği güvenlik toplantısında Tel Aviv yönetiminin arabuluculara sunmayı planladığı yeni çekilme haritasını görüşüleceği aktarıldı.

Güvenlik toplantısına üst düzey askeri yetkililer ile birkaç bakanın katılacağı kaydedildi.

Tel Aviv yönetiminin, ordunun Gazze Şeridi’nden çekilmesine ilişkin yeni haritayı bugün arabuluculara sunması bekleniyor.