Doha'da Tarihi Buluşma: ABD ve Hamas İlk Kez Doğrudan Görüştü

ABD yönetimi, ABD vatandaşı olan İsrailli rehinelerin serbest bırakılmasını müzakere etmeyi amaçlayan benzeri görülmemiş bir hamleyle, Katar’ın başkenti Doha’da Hamas ile ilk kez doğrudan görüşmeler gerçekleştirdi.  

ABD Rehine İşleri Özel Temsilcisi Adam Boehler’in yürüttüğü görüşmeler, Başkan Donald Trump’ın Hamas’a, ABD’li rehineleri serbest bırakarak bir iyi niyet jesti yapma çağrısından bir süre sonra meydana geldi. 

İsrail’in rahatsızlığı  

---

İsrail Başbakanlık Ofisi tarafından konuya ilişkin yapılan açıklamada, “İsrail, ABD ile görüşmeler sırasında, Hamas ile doğrudan müzakereler konusundaki görüşünü ifade etmiştir” denildi.  

Ancak, bu görüşün niteliği ya da devam eden müzakereler üzerindeki etkileri hakkında daha fazla ayrıntı verilmedi.  

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya yakın olduğu bilinen Israel Hayom gazetesinin haberine göre İsrailli bir yetkili, ABD yönetiminin Hamas’la teması hakkında yaptığı yorumda, “En hafif tabirle bu çok sorunlu bir hareket” dedi.  

Haberde, Trump yönetiminin Hamas ile doğrudan görüşmeler yapmasının, İsrail’de “şok ve hayal kırıklığı” yarattığı ifade edilerek, Tel Aviv’in bu gelişmeyi reddettiğine ve bunun müzakereler ve güvenlik konusu üzerindeki potansiyel etkisine atıfta bulunuldu.  

Bir diğer İsrail gazetesi Maariv’in aktardığına göre de, üst düzey bir hükümet yetkilisi, “İsrail’in öncelikli hedefi mümkün olduğunca çok sayıda rehineyi en kısa süre içinde kurtarmaktır” diye konuştu. 

Söz konusu yetkili, ABD’nin bu hedefe ulaşma çabalarının, Hamas’la doğrudan görüşmeler yoluyla gerçekleşse bile, İsrail’in çıkarlarıyla uyumlu olduğuna dikkat çekti.  

ABD’nin Hamas’la temasının, İsrail’in bu konudaki tutumunda temel bir değişiklik teşkil etmeyeceği düşünüldüğünde, Tel Aviv’in bu görüşmeleri dramatik bir gelişme olarak görmediğini de ekledi.  

Hamas savaşı durdurmak için planını sunuyor  

---

Diğer taraftan Hamas hareketinden önde gelen bir kaynak, ABD yönetiminden bir temsilciyle Doha’da yapılan son görüşmeleri “istikşafi” olarak nitelendirdi.  

Al-Araby Al-Jadeed gazetesine konuşan kaynak, ABD Rehine İşleri Özel Temsilcisi Adam Boehler’in yürüttüğü görüşmelerin, Trump’ın Hamas’a, ABD’li rehineleri serbest bırakarak bir iyi niyet jesti yapma çağrısından bir süre sonra gerçekleştiğine dikkat çekti. 

Trump’ın bu çağrısının ardından Hamas, ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında uygulanan rehine takasının son turunda, ABD vatandaşı olan İsrailli Sagui Dekel Chen’i serbest bıraktı.  

Gazeteye konuşan Hamas yetkilisi, hareketin görüşmeler sırasında savaşı sona erdirecek kapsamlı bir anlaşma önerdiğini açıkladı.  

Aynı zamanda ABD’nin serbest bırakılmasını talep ettiği rehinelerin sivil değil askeri bölgelerde yakalanan askerler olduğunu ve sayılarının 4 ila 6 arasında değiştiğini bildirdi.  

Bunun Trump yönetiminin ilk hamlesi olmadığını söyleyen yetkili, ABD seçimleri öncesinde eski Başkan Joe Biden yönetiminin, Netanyahu’nun varlığında bir anlaşmaya varmanın zorluğunu gördükten sonra yaptığı tamamlanmamış girişimlere işaret etti.  

Görüşmelerin önemi  

---

Siyasi ve stratejik konularda araştırmalar yapan Filistinli Saed Ziad ise, ABD yönetimi ile Hamas arasındaki “ilk tarihi görüşmenin” geleneksel müzakerelerin çerçevesini aşan önemli siyasi anlamlar taşıdığını belirtti.  

Ziad konuya ilişkin sosyal medya platformu X üzerinden dün yaptığı paylaşımda, bu görüşmelerin, ABD yönetiminin Hamas’ı gelecekteki herhangi bir düzenlemede bypass edilemeyecek kadar etkili ve nüfuzlu bir taraf olarak gördüğü anlamına geldiğini vurguladı.  

Bunun da, Biden’ın önceki politikalarıyla karşılaştırıldığında, Trump yönetiminin farklı bir yaklaşıma sahip olduğunun, artık Hamas’ı ortadan kaldırmaya çalışmak yerine çözümün bir parçası olarak anlaşmaya varma noktasına geldiğinin bir göstergesi olduğunu ekledi.  

Filistinli araştırmacı, doğrudan yapılan görüşmelerin, İsrail ve diğer birçok tarafın ABD yönetiminin zihniyetine yerleştirdiği birçok yanlış kavramı düzeltme fırsatı vereceğinin altını çizdi.  

Bunun da, Washington’un pozisyonunun, Hamas’ı olumsuz ve aşırılık yanlısı gösteren İsrail propagandasından uzak bir şekilde, yeni verilere dayanarak yeniden formüle edilmesine yol açabileceğini belirtti.  

Bu görüşmelerin, İsrail’e ve özellikle de uzun süredir Hamas’ı uluslararası alanda izole etmeye çalışan Netanyahu’ya atılmış bir tokat olduğunu vurgulayan Ziad, “Bu görüşme ikinci aşama müzakerelerini ilerletecek ve önümüzdeki günlerde Netanyahu’nun heyetini müzakerelere gönderdiğini göreceğiz” diye yazdı.  

Bu ifadelerle, Netanyahu’nun özellikle Washington’un Hamas’la doğrudan iletişime geçmesinin ardından siyasi manevra alanının daralacağına ve heyetini yakın zamanda müzakere masasına göndermek zorunda kalabileceğine atıfta bulundu.  

Ziad açıklamasının sonunda, “Dolaylı müzakerelerin aksamaya devam etmesi halinde alternatifin doğrudan müzakereler olacağı belirtiliyor. Bu tarihi tabuyu yıkan ve ilk görüşmeyi sağlayan şey rehine konusu oldu” ifadelerini kullandı.  

“Benzeri görülmemiş” görüşmeler  

---

ABD merkezli Axios ve İsrail’in Walla sitesinde dün yer alan bir haberde, ABD Rehine İşleri Özel Temsilcisi Adam Boehler ile Hamas yetkilileri arasındaki görüşmelerin geçtiğimiz haftalarda Doha’da gerçekleştiği belirtildi.  

Kaynaklara dayandırılan haberlerde, “Görüşmeler, ABD’li rehinelerin serbest bırakılması konusuna odaklandı” denildi.  

Söz konusu görüşmelerin “benzeri görülmemiş nitelikte” olduğu vurgulanan haberde, “Kaynaklar, kalan tüm rehinelerin serbest bırakılması ve uzun vadeli bir ateşkes sağlanması için daha geniş bir anlaşmanın tartışıldığını da söylüyor. Henüz bir anlaşmaya varılmadı” ifadelerine de yer verildi.  

ABD, 1997’de terör örgütü ilan ettiği Hamas ile daha önce hiç doğrudan ilişki kurmamıştı.  

Axios sitesine göre Hamas’ın Gazze’de hala 59 rehineyi tuttuğu biliniyor.  

İsrail ordusu, bunlardan 35’inin öldüğünü doğruladı. İsrail istihbaratı, 22 rehinenin hala hayatta olduğuna inanıyor ve diğer ikisinin durumu bilinmiyor.  

Geriye kalan rehineler arasında beş ABD’li bulunuyor. Bunlardan biri olan 21 yaşındaki Edan Alexander’ın hayatta olduğu düşünülüyor.  

Öte yandan, Trump, Hamas ve İsrail arasındaki ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında serbest bırakılan bazı İsraillilerle dün Beyaz Saray’da bir araya geldi.  

ABD Başkanı Trump kendi sosyal medya platformu “Truth Social” üzerinden yaptığı açıklamada ise, “Bu son uyarı. Tüm rehineleri şimdi serbest bırakın, sonra değil! Katlettiğiniz insanların cesetlerini de derhal iade edin, aksi takdirde işiniz biter” ifadeleriyle Hamas’ı tehdit etti.