ABD'nin Yeni Baskı Planı: Hark Adası Kontrol Altına Alınır mı?

ABD Başkanı Donald Trump’ın, Basra Körfezi’ndeki gerilimin tırmanması halinde İran’a ait stratejik petrol noktalarından biri olan Hark Adas’ı kontrol altına alma seçeneğini değerlendirdiği öne sürüldü. 

Axios’un dört farklı kaynağa dayandırdığı habere göre Trump yönetimi, Körfez’de petrol tankerlerinin alıkonulması ve deniz trafiğinin engellenmesinin sürmesi durumunda bu kritik enerji merkezine yönelik askeri bir adımı masaya yatırmış durumda.

---

Sızdırılan bilgilere göre söz konusu plan, Washington’un İran’a baskı uygulamak için değerlendirdiği çeşitli senaryolardan biri. Özellikle Hürmüz Boğazındaki gerilimin devam etmesi, bu seçeneğin ciddi biçimde tartışılmasına neden oluyor.

Öte yandan kaynaklar, bu planın hayata geçirilmesi halinde ABD’nin sahaya asker konuşlandırmak zorunda kalacağını vurguluyor. Bu da çatışmanın yalnızca hava saldırılarıyla sınırlı kalmayıp, İran karasularındaki stratejik bir noktada fiili kontrol ihtimaline kadar uzanabileceği anlamına geliyor.

Hark Adası: İran ekonomisinin atardamarı

Hark Adası, Basra Körfezi’nin ortasında, İran kıyılarına yaklaşık 25–30 kilometre mesafede yer alıyor. Küçük yüzölçümüne rağmen ülkenin petrol endüstrisinde merkezi bir rol oynuyor.

Enerji verilerine göre İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 85 ile 95’i bu adadaki tesislerden geçiyor. Adada dev petrol depolama tankları, süper tankerleri ağırlayabilecek limanlar ve ülke içindeki petrol sahalarından ham petrolü kıyıya taşıyan geniş bir boru hattı ağı bulunuyor.

İran’dan çıkan petrolün önemli bir bölümü de buradan dünya piyasalarına gönderiliyor. Başlıca alıcılar arasında ise Çin pazarı öne çıkıyor.

Bu nedenle ada, İran ekonomisini zayıflatmayı hedefleyen herhangi bir strateji açısından oldukça cazip bir hedef olarak görülüyor. Çünkü adanın devre dışı bırakılması ya da kontrol altına alınması, Tahran’ın en önemli gelir kaynağını felce uğratabilir.

Washington neden bu seçeneği tartışıyor?

ABD yönetiminden sızan bilgilere göre bazı yetkililer, adanın kontrol altına alınmasının İran için ağır bir ekonomik darbe olacağını düşünüyor. Çünkü petrol gelirleri, İran devlet bütçesinin bel kemiğini oluşturuyor.

Öte yandan Washington’daki tartışma yalnızca petrol tesislerini bombalamakla sınırlı değil. Masadaki bazı senaryolara göre ABD, tesisleri yok etmek yerine doğrudan adayı kontrol altına almayı da değerlendirebilir.

Böyle bir durumda Washington, İran petrolünün akışını kontrol etme imkanına kavuşabilir. Bunun yanı sıra İran’da ileride yaşanabilecek olası bir siyasi değişim durumunda mevcut petrol altyapısının kullanılabilir halde kalması da hedefleniyor.

---

Bu açıdan bakıldığında Hark ada, ABD için iki yönlü bir baskı aracına dönüşüyor:

bir yandan İran yönetimini petrol gelirlerinden mahrum bırakmak, diğer yandan enerji altyapısını gelecekte kullanmak üzere korumak.

İşgal senaryosunun askeri riskleri

Her ne kadar stratejik açıdan cazip görünse de adayı kontrol altına almak basit bir askeri operasyon değil. Böyle bir planın uygulanabilmesi için ABD’nin kara birlikleri konuşlandırması gerekiyor.

Bu da hava saldırılarıyla yürütülen mevcut askeri baskının, doğrudan kara çatışmasına dönüşme riskini beraberinde getiriyor.

Öte yandan böyle bir adım, İran’ı da misilleme yapmaya itebilir. Tahran’ın Körfez’deki enerji tesislerini hedef alması, petrol boru hatlarına saldırması ya da bölgedeki limanları vurması ihtimali sıkça dile getiriliyor. Körfez ülkelerindeki enerji altyapısı potansiyel hedefler arasında gösteriliyor.

Bununla birlikte Körfez’de yaşanacak büyük bir tırmanış, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini de ciddi biçimde tehdit edebilir. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu dar boğazdan geçiyor. Dolayısıyla herhangi bir kriz, küresel petrol fiyatlarını hızla rekor seviyelere taşıyabilir ve dünya çapında bir enerji krizine yol açabilir.

Deniz Koalisyonu: Daha az riskli plan

Diğer taraftan Washington, askeri işgal senaryosuna alternatif olarak daha düşük riskli bir plan üzerinde de çalışıyor. Bu plan, Hürmüz Boğazı’nda deniz güvenliğini sağlamak amacıyla uluslararası bir deniz koalisyonu kurulmasını öngörüyor.

Söz konusu koalisyonun amacı ticari gemilere eşlik etmek ve Körfez’den yapılan petrol sevkiyatının kesintiye uğramasını önlemek.

ABD yönetimi, boğazın yeniden güvenli hale gelmesinin küresel piyasalardaki baskıyı azaltacağını ve İran’ın deniz ticaretini bir baskı aracına dönüştürmesini engelleyeceğini düşünüyor.

Ancak bu planın hayata geçebilmesi için petrol ithalatında büyük paya sahip ülkelerin desteği gerekiyor. Japonya, Güney Kore ve Çin gibi ülkelerin yanı sıra Washington’un Avrupalı müttefiklerinin de koalisyona katılması bekleniyor. Şu ana kadar ise böyle bir oluşum resmi olarak şekillenmiş değil.

Küçük ada, büyük jeopolitik etki

Tüm bu gelişmeler, Hark Adası’nın Washington ile Tahran arasındaki mücadelenin en kritik noktalarından biri haline geldiğini gösteriyor.

Adanın vurulması, kontrol altına alınması ya da siyasi baskı aracı olarak kullanılması seçenekleri tartışılırken, küçük bir kara parçası Körfez’deki büyük güç mücadelesinin merkezine yerleşmiş durumda.

Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim ve enerji fiyatlarındaki yükseliş devam ederken, şu soru giderek daha yüksek sesle dile getiriliyor:

Hark Adası yalnızca askeri bir hedef olarak mı kalacak, yoksa ABD askerlerinin doğrudan konuşlandığı ilk İran toprağı mı olacak?