Yemen'de Savaşın Gölgesindeki Enerji Tesislerinin Haritası
10.10.2026 - 16:11 | Son Güncellenme: 10.10.2026 - 16:28
Yemen'in enerji haritası artık yalnızca petrol ve doğal gaz sahalarının bulunduğu bölgelerden ibaret değil. Bu harita, boru hatları aracılığıyla ihracat limanlarına, elektrik santralleri üzerinden de şehirlere kadar uzanıyor.
Eylül 2026'da Marib çevresinde çatışmaların yeniden başlaması ve Husilerin Muha'ya doğru ilerlemesiyle birlikte, Yemen'in enerji haritasındaki iki farklı bölge yeniden dikkatleri üzerine çekti. Bunlardan ilki, petrol ve doğal gaz sahaları ile yakıt tesislerinin bulunduğu Marib, ikincisi ise Yemen'in petrol ihracat noktalarından Ras İsa'nın yer aldığı batı kıyısı.
Bu askeri gerilim, yıllardır devam eden savaşın Yemen'deki enerji üretimini dış pazarlara bağlayan güzergâhları büyük ölçüde işlemez hale getirmesinin ardından yaşandı.
Uluslararası Para Fonunun (IMF) verilerine göre Yemen'in ham petrol üretimi, 2022'de günlük yaklaşık 46 bin varilden 2024'te 19 bin varile geriledi. Petrol ihracatı ise 2022'nin sonlarında yaşanan saldırıların ardından durma noktasına geldi.
Fransız enerji şirketi TotalEnergies'in açıklamasına göre, Belhaf tesisinden sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimi ve ihracatı da 2015'ten bu yana durmuş durumda. Dolayısıyla Yemen'in petrol ve doğal gaz ihracatındaki kesintiler, son dönemde yaşanan çatışmalardan çok daha önce başladı.
Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, 24 Eylül'de Suudi Arabistan'a bağlı güçlerin Cizan bölgesindeki operasyon merkezleri ve bazı askeri kamplarının onlarca füze ve insansız hava aracıyla (İHA) hedef alındığını açıkladı.
Seri, söz konusu saldırının, Sada ve Hacca illerindeki sınır bölgelerine Cizan'dan fırlatıldığını ileri sürdüğü 200'den fazla füzeye karşılık olarak gerçekleştirildiğini iddia etti.
Ancak savaşın enerji sektörü üzerindeki etkisi yalnızca ihracat rakamlarıyla ölçülmüyor. Ailelerin günlük yaşamda kullandığı tüp gaz, elektrik santrallerinin çalışmasını sağlayan yakıt ve ülkenin bazı bölgelerinde hizmet kapasitesi giderek gerileyen elektrik şebekesi de bu tablonun önemli parçalarını oluşturuyor.
Dünya Bankasına göre elektrik kesintileri nedeniyle özel jeneratörlerin ve evlerde kullanılan güneş enerjisi sistemlerinin yaygınlığı giderek arttı.
Peki Yemen'deki petrol, doğal gaz ve elektrik tesisleri nerelerde bulunuyor? Marib neden ülkenin enerji sisteminde bu kadar önemli bir konuma sahip? Üretim bölgeleri kimlerin kontrolünde ve savaş boyunca enerji altyapısında neler değişti?
Yemen'in Petrol, Gaz ve Elektrik Tesisleri Nerelerde?
Yemen'in başlıca petrol ve doğal gaz üretim bölgeleri Marib, Şebve ve Hadramevt illerinde yoğunlaşıyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), ülkenin önemli üretim alanları arasında Marib, Mesile ve Şebve havzalarını gösteriyor. Yemen Petrol Arama ve Üretim Kurumu ise bu bölgelerde elde edilen petrol ve doğal gazın kıyılara taşındığı ihracat güzergâhlarını belirtiyor.
Ülkenin ihracat noktaları farklı kıyı bölgelerine dağılmış durumda. Kızıldeniz kıyısındaki Ras İsa, Yemen'in batısında yer alırken güney kıyısındaki Şihr ve Bir Ali limanları petrol ihracatı için kullanılıyor. Aynı kıyıdaki Belhaf tesisi ise sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı amacıyla kuruldu.
Elektrik üretim tesisleri çok daha geniş bir coğrafyaya yayılıyor.
Dünya Bankasının yayımladığı bir belgede Marib'in yanı sıra Sana, Hudeyde, Muha ve Aden yakınlarındaki elektrik santrallerinin konumları gösteriliyor.
Bu büyük santrallerin yanında genel elektrik şebekesinden bağımsız çalışan daha küçük enerji kaynakları da bulunuyor. Özellikle savaş yıllarında kullanımı artan güneş enerjisi sistemleri, bu kaynakların başında geliyor.
Marib Neden Yemen'in Enerji Sisteminin Kalbi?
Marib, Yemen'deki diğer enerji üretim bölgelerinin çoğunda aynı anda bulunmayan farklı işlevleri bir arada barındırıyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresine göre, Marib havzasında devlete ait Safer şirketinin 2018'de kısmen yeniden faaliyete geçirdiği 18 numaralı petrol üretim sahası bulunuyor.
İlde ayrıca yerel tüketim için kullanılan tüp gaz üretiliyor. Bu üretim, bir bölümü Belhaf'a taşınarak sıvılaştırıldıktan sonra ihraç edilmek üzere ayrılan doğal gazdan farklı bir kullanım alanına sahip.
Yemen Petrol Arama ve Üretim Kurumuna göre, Ras İsa'ya uzanan petrol boru hattı da Marib'den başlıyor.
Marib'in önemi yalnızca petrol ve doğal gaz üretimiyle sınırlı değil.
Dünya Bankası verilerine göre Marib Elektrik Santrali, Mart 2015'te faaliyetleri durana kadar Yemen'in en büyük elektrik santraliydi ve ülkenin büyük bölümüne elektrik sağlıyordu.
Marib'in enerji haritasındaki merkezi konumu da buradan kaynaklanıyor. İl, hem yerel petrol ve doğal gaz üretimine ev sahipliği yapıyor hem ihracat güzergâhlarına bağlanıyor hem de ülkenin genel elektrik şebekesinde kilit rol oynayan bir santrali barındırıyordu.
Ancak Marib'in bu konumu, Yemen'deki petrol rezervlerinin büyük bölümüne sahip olduğu anlamına gelmiyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin 2020 tarihli değerlendirmesine göre, ülkenin doğusundaki Mesile havzası Yemen'in petrol rezervlerinin yüzde 80'inden fazlasını barındırıyordu.
Aynı değerlendirmede, o dönemdeki ham petrol üretiminin büyük bölümünün Mesile havzasındaki 10 ve 14 numaralı sahalardan gerçekleştirildiği belirtiliyordu.
Bu veriler, değerlendirmenin hazırlandığı dönemdeki rezerv ve üretim dağılımını yansıtıyor. Dolayısıyla 2026 yılına ait güncel saha bazlı üretim rakamları olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Petrol ve Gaz Sahaları Kimlerin Kontrolünde?
Marib'in yanı sıra Yemen'in önemli petrol üretim sahalarından Mesile, Hadramevt ilinde bulunuyor. Şebve ilinde de çeşitli petrol sahaları yer alıyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi, Mesile'deki bazı sahalarda 2015 yılında üretimin durmasının ardından kısmi olarak yeniden faaliyete geçildiğini, Şebve'de ise sonraki yıllarda üretim faaliyetlerinin sürdürüldüğünü belirtiyor.
Yemen Petrol Arama ve Üretim Kurumu da bu iki bölgeyi Şihr ve Bir Ali limanlarına bağlayan boru hatlarını tanımlıyor.
Söz konusu kaynaklar, petrol üretim bölgelerinin yerlerini ve bazı sahalarda üretimin yeniden başladığı dönemleri gösteriyor. Ancak her saha için güncel üretim miktarlarına ilişkin veri sunmuyor.
Yemen'deki başlıca petrol ve doğal gaz üretim bölgeleri, uluslararası alanda tanınan hükümet ve müttefiklerinin nüfuz alanında bulunan illerde yer alıyor. Bununla birlikte bu bölgelerdeki kontrol dengeleri zaman içinde değişti.
Reuters'ın aktardığına göre hükümete bağlı güçler, Ocak 2026'da Hadramevt'i ayrılıkçı güçlerden geri aldı.
Şebve'de ise güneyli güçler, Ocak 2022'de Husilerin kontrol ettiği bölgeleri geri aldıklarını açıkladı.
Marib cephelerinde de Eylül 2026'da çatışmalar yeniden başladı.
Yemen'in batısında ise farklı bir kontrol tablosu bulunuyor.
Dünya Bankasının 2025 yılında yayımladığı verilerde Ras İsa, Hudeyde ve Salif, Husilerin kontrolündeki limanlar arasında gösteriliyor.
Ras İsa'nın işlevi, ülkenin doğusundaki petrol sahalarından farklı. Uluslararası Denizcilik Örgütüne (IMO) göre bu liman, Marib'den gelen ham petrolün teslim alındığı, depolandığı ve ihraç edildiği bir çıkış noktası olarak kullanılıyordu.
Petrol ve Gaz İhracat Limanlarına Nasıl Taşınıyor?
Yemen'de petrol ve doğal gazın üretim bölgelerinden kıyılara ulaştırılması, Yemen Petrol Arama ve Üretim Kurumunun belirlediği dört ana boru hattına dayanıyordu.
Bunlardan üçü ham petrol taşımak amacıyla kuruldu.
İlk hat, Marib'den Ras İsa'ya uzanıyor ve 438 kilometre uzunluğunda bulunuyor.
İkinci hat, Mesile havzasını Şihr Limanı'na bağlıyor. Bu hattın uzunluğu 138 kilometre.
Üçüncü petrol hattı ise Şebve'deki Ayad bölgesinden Bir Ali Limanı'na uzanıyor ve 207 kilometre uzunluğunda.
Dördüncü hat, doğal gaz taşımacılığında kullanılıyor. Marib'den Belhaf'a uzanan bu boru hattı 325 kilometre uzunluğunda bulunuyor.
Hatların uç noktalarında petrol ve doğal gazın depolanması veya gemilere yüklenmesi için tesisler yer alıyor. Belhaf'ta ise doğal gaz, gemilerle sevk edilmeden önce sıvılaştırılıyor.
Bu uzunluklar, Yemen'de enerji üretimini taşımak amacıyla kurulmuş altyapının boyutunu gösteriyor. Ancak günümüzde söz konusu hatlardan ne kadar petrol veya doğal gaz geçtiğine ilişkin bilgi vermiyor.
Ras İsa'da ham petrol, ihraç edilmeden önce "Safer" adlı yüzer depolama ünitesinde tutuluyordu.
Uluslararası Denizcilik Örgütüne göre bu üniteyle bağlantılı faaliyetler 2015 yılında durdu.
Ağustos 2023'te ise ünitede bulunan 1,1 milyon varilden fazla petrol, olası bir sızıntıyı önlemek amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde yürütülen operasyonla başka bir tankere aktarıldı.
Bu operasyonun amacı, eski petrol yükünün oluşturduğu çevresel tehlikeyi ortadan kaldırmaktı. Dolayısıyla petrolün başka bir tankere aktarılması, Safer üzerinden ham petrol ihracatının yeniden başladığı anlamına gelmiyordu.
Yemen'in güney kıyısında ise savaş nedeniyle yaşanan ilk kesintinin ardından Şebve ve Hadramevt'ten sınırlı miktarda petrol ihracatı yeniden başlamıştı. Ancak bu faaliyetler daha sonra tekrar sekteye uğradı.
IMF, ihracatın durmasını 2022'nin sonlarında petrol ihracat tesislerine yönelik saldırılarla ilişkilendiriyor ve Ocak 2023'ten itibaren ihracatın askıya alındığını belirtiyor.
Belhaf tesisinde de benzer bir durum yaşanıyor.
TotalEnergies'in açıklamasına göre tesiste sıvılaştırılmış doğal gaz üretimi ve ihracatı 2015 yılından bu yana durmuş durumda. Şirket, tesisin koruma altına alındığını belirtiyor.
Yemen'deki Elektrik Santralleri ve Yakıt Kaynakları
Dünya Bankasının haritaları, Marib Elektrik Santrali'nin yanı sıra Sana yakınlarındaki Hizaz, Hudeyde'deki Ras Kanib, Muha ve Aden'deki Hasve santrallerinin konumlarını gösteriyor.
Petrol türevleriyle çalışan elektrik santrallerinin faaliyetlerini sürdürebilmesi için düzenli motorin veya fuel-oil sevkiyatına ihtiyaç duyuluyor.
Bu nedenle bir şehre elektrik ulaştırılması yalnızca santralin bulunduğu yere bağlı değil. Yakıtın temin edilebilmesi ve elektrik şebekesinin üretilen enerjiyi taşıyabilecek durumda olması da belirleyici rol oynuyor.
Dünya Bankasının tarihsel haritaları bu santrallerin konumlarını ortaya koyuyor. Ancak santrallerin bugün kaç saat çalıştığına ilişkin güncel bilgi sunmuyor.
Yakıt tedarikinin elektrik üretimi üzerindeki etkisi özellikle Aden'de görülüyor.
Sana Stratejik Araştırmalar Merkezi, Nisan-Haziran 2026 dönemini kapsayan değerlendirmesinde, Aden'deki elektrik santralleri için motorin ve fuel-oil sağlanmasına yönelik bir hibeye dikkat çekti.
Söz konusu destekten yararlanması planlanan tesisler arasında Mansure ve Hasve elektrik santralleri de bulunuyordu.
Aynı değerlendirmede, Hadramevt'teki PetroMasila sahalarından petrol ürünleri satın alınmasına yönelik bir plana da yer verildi.
Dünya Bankası ayrıca Yemen'e Aden, Mukalla, Hudeyde, Salif ve Ras İsa limanları üzerinden ithalat yapıldığını kaydediyor.
Aden Rafinerisi'nin durumuna ilişkin olarak ABD Enerji Enformasyon İdaresi, 2020 yılında tesisin yeniden faaliyete geçirilmesinde güçlüklerle karşılaşıldığını belirtmişti. Rafinerinin 2026 yılı itibarıyla güncel faaliyet durumu ise belirsizliğini koruyor.
Güneş Enerjisi Yemen'de Nasıl Yaygınlaştı?
Yemen'in elektrik haritasında geleneksel santrallerin yanı sıra güneş enerjisi tesisleri de önemli bir yer tutuyor.
Reuters'ın aktardığına göre, Ocak 2026'da enerji tesislerini işleten şirket, 120 megavat kapasiteli Aden Güneş Enerjisi Santrali ile 53 megavat kapasiteli Şebve Güneş Enerjisi Santrali'ni Yemen Genel Elektrik Kurumuna devrettiğini açıkladı.
Daha küçük ölçekte ise evlerde kullanılan güneş enerjisi sistemleri öne çıkıyor.
Dünya Bankası, ülkenin genel elektrik şebekesinin sunduğu hizmetlerin gerilemesiyle birlikte ailelerin güneş panellerine olan bağımlılığının arttığını belgeliyor.
Öte yandan özel jeneratörlerle üretilen elektriğin maliyeti yüksek kalmaya devam ediyor.
Kaynak: Arabic Post