Vesim Esed'e Savaş Suçları ve İnsanlığa Karşı Suçlardan İdam Cezası

Şam'daki Dördüncü Ağır Ceza Mahkemesi, Salı günü devrik Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'in kuzeni Vesim Esed hakkında idam kararı verdi. Vesim Esed, savaş suçu ve insanlığa karşı suç kapsamında değerlendirilen öldürme ve işkence eylemlerinden mahkûm edildi.

Mahkûmiyet kararları; birden fazla kişiye yönelik kasıtlı ve kast unsuru taşıyan öldürme, işkenceyle birlikte gerçekleştirilen öldürme, iç savaş ve mezhepsel çatışmayı kışkırtmaya yönelik saldırı, savaş suçu ve insanlığa karşı suç niteliğindeki özgürlükten yoksun bırakma ile işkence eylemlerini kapsıyor.

Mahkeme ayrıca Vesim Esed'i kalıcı sakatlığa yol açan kasıtlı yaralama suçundan üç yıl, dolandırıcılık suçundan da üç yıl hapis cezasına çarptırdı ve bin Suriye lirası para cezasına hükmetti. Ancak cezaların birleştirilmesine karar vererek en ağır ceza olan idamın uygulanmasıyla yetinilmesine hükmetti.

Öte yandan mahkeme, yeterli delil bulunmaması gerekçesiyle Vesim Esed'i uyuşturucu kaçakçılığı ve ticareti suçlamalarından beraat ettirdi; taşınır ve taşınmaz mallarına ise ihtiyati tedbir uygulanmasına karar verdi.

Yargılama sürecinde Vesim Esed'in Lübnanlı uyuşturucu tüccarı Nuh Zuaytar ile birlikte çekilmiş fotoğrafları mahkemeye sunuldu. Esed, Zuaytar ile uyuşturucu ortaklığı iddiasını reddederek aralarındaki ilişkinin yalnızca birkaç görüşmeden ibaret olduğunu savundu. Hukuki değerlendirmeye göre fotoğraflar tek başına suç ortaklığını kanıtlamaya yetmez; bu tür bir suçlamanın ispatı için telefon kayıtları, mali transferler ya da ele geçirilen sevkiyatlar gibi ek delillere ihtiyaç duyulmaktadır.

Karar, Vesim Esed'in Suriye-Lübnan sınırı yakınında gözaltına alınmasından yaklaşık bir yıl sonra geldi. Geçen yılın 24 Haziran'ında başlayan duruşmalar kapsamında mahkeme tanık ifadelerini dinledi, belge ve fotoğrafları inceledi; ardından dosyayı inceleme ve karar aşamasına taşıyarak 5 Ağustos'ta bugünkü kararı açıkladı.

Savcılık daha önceki bir duruşmada Vesim Esed için idam cezası talep etmişti. Esed ise yöneltilen suçlamaların tamamını reddederken savunma ekibi beraat ya da takdiri indirim uygulanması talebinde bulunmuştu.

Yargılamanın son aşamasında öne çıkan en önemli delillerden biri, dosyaya eklenen tıbbi rapordu. Rapora göre Vesim Esed'in kendisine ateş açtığını ileri süren davacı, yüzde 35 oranında işlevsel sakatlık ve on aylık iş göremezlik yaşadı. Esed ise ateş açtığı iddiasını reddederek davacının demir bir çubuğa düşerek yaralandığını ve kendisinin de daha sonra onu hastanede ziyaret ettiğini söyledi. 5 Ağustos'ta tıbbi raporun dosyaya girmesi ve savunma layihasının sunulmasının ardından mahkeme dosyayı incelemeye alarak bugünkü duruşmaya hazırlandı.

Karar, aynı mahkemenin yalnızca bir hafta önce devrik rejimin Dera'daki eski Siyasi Güvenlik Şubesi başkanı Atıf Necib hakkında idam hükmü vermesinin ve Beşşar ile Mahir Esed ile diğer bazı isimler hakkında gıyabi idam kararları açıklamasının hemen ardından geldi.

Bununla birlikte Vesim Esed davası, Atıf Necib dosyasından nitelik itibarıyla ayrışıyor. Vesim Esed'e yöneltilen suçlamalar silahlı şiddet, öldürme, şantaj, uyuşturucu, kaçakçılık ve ticari faaliyetleri bir arada kapsıyor; üstelik dosyası, devlet aygıtı içindeki üst düzey resmi bir göreve dayanmıyor.

Hukuki değerlendirme, idam kararının verilmesi ile infazı arasındaki farka dikkat çekiyor. Suriye Ceza Kanunu'na göre infazdan önce af komisyonunun görüşünün alınması ve devlet başkanının onayı gibi usul adımlarının tamamlanması gerekiyor. Karar ayrıca yasal yollarla temyize de taşınabilir.

Vesim Esed kimdir?

1 Temmuz 1980'de Lazkiye iline bağlı Kardaha'da doğan Vesim Bedi el-Esed, 2011'den itibaren silahlı milisler kurduğu, bu yapılara silah ve finansman sağladığı, Doğu Guta'daki askeri operasyonlara katıldığı, öldürme, şantaj, rüşvet, uyuşturucu ticareti ve sınır ötesi kaçakçılık faaliyetleri yürüttüğü iddiaları nedeniyle devrim yıllarında adından söz ettiren Esed ailesi mensuplarından biri olarak biliniyor.

Vesim Esed, devlet kurumlarında öne çıkan resmi bir görev üstlenmedi; ancak iddialara ve yargılama sürecinde sunulan dosyalara göre devrik rejimle olan aile bağından, askeri ve güvenlik çevreleriyle kurduğu ilişkilerden ve ekonomik ağlardan yararlandı.

Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve İsviçre, Esed'i devrik rejimin ordusuyla ve kaptagon üretim ile kaçakçılık şebekeleriyle bağlantılı dosyalar kapsamında yaptırım listelerine aldı. Hukuki değerlendirme, söz konusu yaptırımların idari kararlar ve resmi tespitler niteliği taşıdığını; Suriye davasında kendisine atfedilen suçları kanıtlayan cezai hükümler olarak değerlendirilemeyeceğini vurguluyor.
 Kaynakça : Syria TV