UNESCO'dan Çarpıcı Rapor: Gazeteci Cinayetlerinin Yüzde 86'sı Cezasız Kalıyor
02.11.2026 - 17:49 | Son Güncellenme: 02.11.2026 - 17:49
UNESCO'nun bir raporu, gazetecilerin öldürülmesine ilişkin cezasızlık oranlarındaki artışı ortaya koydu ve çatışma bölgelerinde uluslararası hesap verebilirlik mekanizmalarının yokluğunun basın emekçilerinin hayatını ve medya özgürlüğünü tehdit ettiğini vurguladı.
Dünyanın, 2 Kasım'a denk gelen "Gazetecilere Yönelik Suçlarda Cezasızlığa Son Verme Uluslararası Günü"nü andığı bir dönemde, uluslararası basın kuruluşları ve medya kadrolarına yönelik koruma düzeylerinde ciddi bir gerilemeyi ortaya koyan korkutucu rakamlar gün yüzüne çıktı.
Teknik gelişmelere ve çok sayıda BM sözleşmesine rağmen cezasızlık, gazetecilik mesleğinin tamamını tehdit eden tekrarlayan bir tercih haline geldi. Uluslararası ve bölgesel veriler kesişerek, haberi üretenler için giderek daha maliyetli ve tehlikeli hale gelen çatışma ortamlarında ölüm, işkence ve zorla kaybetme göstergelerinde rekor bir artışa tanıklık eden karanlık bir tablo çiziyor.
Gazeteci cinayetlerinde cezasızlık oranlarında artış
UNESCO, bugün (Pazartesi) yayımlanan bir raporunda, 2012'den bu yana ilk kez gazeteci cinayetlerinde cezasızlık oranlarının arttığına dikkat çekti.
Rapora göre, "gazeteci cinayetlerindeki küresel cezasızlık oranı bu yıl bir puan artarak yüzde 86'ya ulaştı." Bu oran, 2012'de yüzde 95 olan zirve seviyesinden 2024'te yüzde 85'e kadar sürekli bir düşüş kaydetmişti.
Bu veriler, gazeteci cinayeti işleyen her yedi kişiden altısının -soruşturmaları sonuçsuz kalan ya da halen askıda olan davalar fark etmeksizin- hesap vermekten ve adaletten kaçtığı acı bir gerçeği yansıtıyor.
Bu bağlamda UNESCO İletişim ve Bilgi Genel Müdür Yardımcısı Maria Gabriel, "savaş bölgelerinde gazetecilerin öldürülmesine ilişkin soruşturmaların ve yargı takiplerinin hâlâ yetersiz olduğunu" belirterek, UNESCO'nun yargı organı olmamasına rağmen adaletin sağlanması için uluslararası baskı uyguladığını vurguladı.
Kanlı bilanço
İki yılda bir yayımlanan UNESCO raporu, 2024 ve 2025 yıllarında 14'ü kadın olmak üzere toplam 189 gazeteci, medya çalışanı ve içerik üreticisinin öldürüldüğünü kayda geçirdi. Bu dönem, gazetecilik tarihinin en kanlı on yılı olarak kaydedildi.
Bunların üçte ikisi (yüzde 67) Filistin, Yemen ve Ukrayna gibi çatışmaların alevlendiği bölgelerde öldürüldü. Gabriel bunu "küresel risk haritasında temel bir dönüşüm" olarak değerlendirdi.
Rapor ayrıca, insansız hava araçlarının giderek artan kullanımıyla ortaya çıkan tehlikeli bir teknik dönüşüme işaret etti; bu araçlar, 2024-2025 döneminde gerçekleşen cinayetlerin yüzde 26'sında doğrudan sorumluydu. UNESCO, gazetecilerin hâlâ evlerinin içinde ya da mesleklerini tanımlayan yelekleri giyerken öldürülmeye devam ettiğine dikkat çekti.
Böylece, UNESCO'nun izleme çalışmalarına başladığı 2006'dan bu yana dünya genelinde öldürülen gazeteci sayısı 1.641'e ulaştı; bu da her dört günde bir ölüm vakası anlamına geliyor.
Örgüt, kendi rakamları ile "Gazetecileri Koruma Komitesi" ve "Sınır Tanımayan Gazeteciler" gibi diğer kuruluşların verileri arasındaki farkı, değişken çatışma koşulları içinde ölüm şartlarının değerlendirilmesindeki zorluğa bağladı.
Filistin: "Medya soykırımı"
UNESCO raporuna göre, Filistin Devleti, 2025'te en az 32 cinayet vakasıyla en yüksek sayıyı kaydeden ülke oldu.
Bu bağlamda Filistin Gazeteciler Sendikası yayımladığı bildiride, İsrail işgalinin işlediği ve "medya soykırımı" boyutuna ulaşan suçlarda uluslararası hesap verebilirliğin yokluğunun cezasızlığı pekiştirdiğini ve ihlallerin sürmesini teşvik ettiğini vurguladı.
Sendika, Batı Şeria, Kudüs ve Gazze'deki gazetecilerin işgal kuvvetleri ve yerleşimciler tarafından doğrudan öldürme, yaralama, tutuklama ve kötü muameleye maruz bırakıldığını belirtti.
Soykırım savaşının başlamasından bu yana Filistinli gazeteci şehitlerinin sayısı 260'a ulaşırken, yüzlerce gazeteci de yaralandı veya tutuklandı. Sendika, basın emekçileri için acil uluslararası korumanın sağlanması gerektiğini vurguladı.
Suriye: Öldürme, işkence ve kayıp mirası
Suriye'de Suriye İnsan Hakları Ağı, Mart 2011'den eski rejimin 8 Aralık 2024'te düşüşüne kadar geçen sürede eski Suriye rejimi güçleri tarafından 559 gazeteci ve medya çalışanının öldürüldüğünü belgeledi. Bunların 48'i gözaltı merkezlerinde işkence altında hayatını kaybetti; ayrıca en az 1.612 gazeteci de yaralandı.
Suriye resmi haber ajansı SANA, Ağ Direktörü Fazıl Abdülganî'den aktardığı habere göre, gazetecilere yönelik 1.358 tutuklama veya kaçırma vakası tespit edildi. Bunların arasında sekiz kadın gazeteci ve dört yabancı gazeteci de bulunmak üzere 392 kişi hâlâ alıkonulmuş ya da zorla kaybedilmiş durumda. Ayrıca medya merkezlerini ve araçlarını doğrudan hedef alan saha saldırıları da belgelendi.
Lübnan: Sahada riskler ve kırılgan çalışma koşulları
İsrail saldırganlığına maruz kalan Lübnan'da ise Gazeteciler Sendikası'nın yayımladığı bir rapor, 2025 ve 2026 yıllarında güney Lübnan ve Beyrut'ta yaşanan 17 olay da dahil olmak üzere gazetecilere yönelik ihlalleri belgeledi.
Rapor, fiziksel saldırının ötesine geçen risk boyutlarına dikkat çekerek, kırılgan çalışma koşullarını, zayıf sosyal koruma ve sigorta mekanizmalarını, psikolojik ve ekonomik baskıları öne çıkardı.
Rapor, mevcut riskler ile sunulan koruma arasında keskin bir uçurum bulunduğunu vurgulayarak, hesap verebilirliği güçlendirecek ve gazetecilerin mesleki ve sosyal haklarını güvence altına alacak kapsamlı bir yaklaşımın benimsenmesi çağrısında bulundu.
Yemen: Zorla kaybetme, basın özgürlüğünü gasbetme aracı
Ekonomik Çalışmalar ve Medya Merkezi'ne bağlı Medya Özgürlükleri İzleme Merkezi'nin raporu, Mart 2015 ile Ağustos 2026 arasında gerçekleşen 540 keyfi gözaltı vakasının 235'inin Yemenli gazeteci ve medya çalışanlarının zorla kaybedilmesiyle sonuçlandığını belgeledi. Rapor, bu ihlalin gazetecileri kamusal alandan uzaklaştırmak ve yasal korumadan mahrum bırakmak için sistematik bir yöntem olarak kullanıldığını ortaya koydu.
Rapora göre, 167 vakayla Husi Ensarullah hareketi ihlal eden taraflar listesinde ilk sırada yer alırken, onu 37 vakayla Yemen hükümeti ve 17 vakayla Geçiş Konseyi izledi. Suçların büyük bölümü Sana, Hudeyde, Taiz ve Aden'de yoğunlaştı.
Çalışma, bu eylemleri uluslararası insani hukuk kuralları çerçevesinde zamanaşımına uğramayan savaş suçları olarak nitelendirdi. Bu suçların psikolojik ve hukuki etkilerinin doğrudan mağdurların ötesine geçerek ailelerine uzandığını ve basın özgürlüğünü zayıflatan bir oto-sansür ortamı yarattığını belirterek, kaybolanların akıbetinin acilen açıklığa kavuşturulması ve sorumluların kapsamlı biçimde hesap vermesi çağrısında bulundu.
Uluslararası ve bölgesel raporlarda yer alan birikimli veriler, kaybolan adaletin, suç işleyenlere basın kadrolarını hedef almaya devam etmeleri için yeşil ışık yakan bir kalkana dönüştüğünü doğruluyor. Bu durum, sözlü kınamanın ötesine geçerek farklı çatışma ortamlarındaki gazetecilere fiili koruma sağlayacak yargısal ve sahadaki önlemleri içeren kararlı bir uluslararası tutumu zorunlu kılıyor.
Kaynak: Al Araby TV