Suriye Ulusal Diyalog Konferansı: Ertelemenin Ardındaki Nedenler ve Farklı Görüşler

Suriye’deki yeni yönetim, bu ay yapılması planlanan Suriye Ulusal Diyalog Konferansı’nı erteleme kararı aldı.   

Suriye’deki Geçici Hükümetin Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani Salı günü yaptığı açıklamada, tüm Suriye halkını temsil edecek genişletilmiş bir hazırlık komitesi kurulana kadar konferansın ertelendiğini bildirdi. 

Tek devlet 

Şeybani, Ürdünlü mevkidaşı Eymen Safadi ile Amman’da düzenlediği basın toplantısında yaptığı açıklamada, hazırlık komitesinin “Suriye’nin siyasi kimliğinin oluşturulmasında” bir köşe taşı olacağını dile getirdi. 

Bakan ayrıca, yeni yönetimin, Suriye’deki çeşitliliği bir sorun olarak değil, birleşik tek bir devlet inşa etmek için bir güç kaynağı olarak gördüğünü sözlerine ekledi. 

Yeni yönetim 8 Aralık’ta iktidarı devralmasından birkaç gün sonra, binden fazla kişinin davet edileceği bir Ulusal Diyalog Konferansı düzenleme niyetinde olduklarını açıkladı.   

Ocak ayında yapılması planlanan konferansta, özellikle ülkedeki çeşitli siyasi güçlerin geçiş döneminde ülkeyi yönetmek için en uygun mekanizmaları tartışacağı bilgisi de verildi. 

Konferansın karşı karşıya olduğu ikilemler 

Esed ailesinin 54 yıllık iktidarının ardından, Suriye’nin önünde özellikle ekonomi ve hizmet alanlarında yaşanan pek çok sorun, yeni yönetimi Suriye Diyalog Konferansı’nı erteleme kararı almaya itmiş görünüyor.    

Söz konusu konferansın koordinatörü Muayed Ghozlan, Suriye içi ve dışındaki Suriyeli bileşenlerden gelecek tepkileri değerlendirdikten sonra katılım yelpazesini genişletmek amacıyla erteleme kararı alındığını söyledi. 

Birkaç gün içinde konferansın hazırlık komitesinin açıklanacağını dile getiren Ghozlan, komitenin tüm iller, bölgeler ve yetkililerle iletişim kurabilecek çeşitli kurumsal yetkinlikleri içereceğini söyledi. 

Komitenin konferansa katılacakların isimlerini belirleyeceğini söyleyen Ghozlan, katılımcıların bireyler, sivil toplum örgütleri ve bazı tarafların bireysel temsilcilerinden oluştuğunu da ekledi. 

Eldeki veriler, yeni yönetimin farklı siyasi hareketlerden kişilere, bağımsızlara ve Suriye’nin tüm bölgelerinden temsilcilere davet gönderme sürecinde olduğunu gösteriyor. 

Bireysel davetler endişeleri artırıyor 

Suriye diyalog konferansının mümkün olan en kısa sürede toplanması, Suriye’nin gelecekteki siyasi sahnesinin bir parçası olmak ve siyasi sistemin şekli ve içeriğini belirleyecek kapsayıcı ve uzlaşmaya dayalı bir anayasa hazırlama sürecine katılmak isteyen çeşitli siyasi güçlerin temel kaygısı haline geldi. 

Şam, Esed rejiminin düşmesinden bu yana hareketli siyasi faaliyetlere ve ülkenin gelecekteki siyasi sistemini tartışmak üzere çeşitli siyasi güçlerin katıldığı görüşmelere sahne oluyor. 

Yeni yönetim tarafından göz ardı edilmekten korktuklarını gizlemeyen bazı güçler, yeni yönetimin çeşitli acil konuları görüşmek üzere kendileriyle iletişim kanallarını açmadığını öne sürüyor. 

Bu durum da, söz konusu güçlerin toplanmasını ve ülkede bir geçiş hükümeti için uzlaşıya dayalı bir vizyon ortaya koyması umulan Suriye Ulusal Diyalog Konferansı konusunu “sulandırma girişimlerine” ilişkin ciddi endişelere yol açıyor. 

İsabetli karar 

Esed’in devrilmesinden önce iç muhalefeti temsil ettiği düşünülen ve çeşitli partileri bünyesinde barındıran Ulusal Koordinasyon Kurulu’nun liderlerinden Ahmed el-Asravi, Al-Araby Al-Jadeed gazetesine yaptığı açıklamada konuya ilişkin şunları söyledi: 

“Yeni yönetim henüz konferansı düzenlemek için ilk adımı atmış değil. Eğer bekliyorlarsa bu doğru bir karar. Çünkü konferansın düzenlenmesi henüz görmediğimiz pek çok hazırlık gerektiriyor.” 

Davetlerin kişilerle sınırlı olmasının “olumlu olmayacağını” söyleyen Asravi, elindeki bilgilere göre şu ana kadar kimsenin resmi olarak davet edilmediğini de sözlerine ekledi. 

Son zamanlarda, Suriye’deki istikrarsız güvenlik durumu göz önüne alındığında konferansın düzenlenmesinin şu an için acil olmadığı yönünde sesler yükseliyor. 

Yeni yönetim, istikrarı tehdit eden askeri ve güvenlik personeli de dahil olmak üzere eski rejimin kalıntılarını etkisiz hale getirmek amacıyla çoğu bölgede arama operasyonlarını sürdürüyor. 

Kapsamlı hazırlıklar

Öte yandan, Halkın İradesi Partisi Genel Sekreteri Muhannad Delikan Al-Araby Al-Jadeed gazetesine yaptığı açıklamada, konferansın ertelenmesi yönündeki kararın yerinde olduğunu söyledi. 

Ulusal Diyalog Konferansı’nın geçiş dönemine girilmesi ve yeni bir Suriye’nin inşa edilmesi yolunda önemli bir kilometre taşı olduğunun altını çizen Delikan, açıklamasını şu ifadelerle sürdürdü: 

“Konferans konusundaki erteleme, katılımcı yelpazesini genişletme ve hazırlanma mekanizması üzerinde istişareyi güçlendirme arzusu olduğuna dair olumlu bir işaret olabilir, ancak bilgimiz dahilinde siyasi güçler hazırlık ve katılım için henüz doğrudan davet almamıştır.”  

Partisinin siyasi parti ve kuruluşlar yerine kişilerin davet edilmesi konusundaki tutumuna değinen Delikan, “Bize davet geldiğinde bunu inceleyeceğiz, detayları ve katılım mekanizmalarını bilerek pozisyonumuzu belirleyeceğiz” dedi. 

Esed rejiminin devrilmesinden önce Suriyeli muhalif platformlarını içeren Müzakere Komitesi Başkanı Bedir Camus ise, Suriye Ulusal Diyalog Konferansı’na katılmak için kendisine henüz bir davet gelmediğini bildirdi. 

Camus, “Hedefleri olan ulusal bir konferansa ihtiyacımız var. Konferansta herkesi temsil eden bir hazırlık komitesi ve davetliler olmalı” ifadelerini de kullandı. 

 

El-Arabi Araştırmalar ve Politika Çalışmaları Merkezi