Kushner-Netanyahu Görüşmesine Dair 7 Soru: Gazze’yi İkinci Aşamada Ne Bekliyor?

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı ve Orta Doğu Özel Temsilcisi Jared Kushner, Tel Aviv’de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bir araya geldi. Görüşmede, Barış Konseyi tarafından onaylanan Gazze anlaşmasının ikinci aşamasının ilerletilmesi hedeflenirken, Hamas’ın silahları, İsrail’in çekilmesi, yeniden yapılanma, insani yardımların Gazze’ye ulaştırılması ve bölgedeki sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi gibi başlıklardaki anlaşmazlıklar gündeme geldi.

Görüşme hangi dönemde gerçekleşti?

Dört saat süren görüşme, Kushner’ın Kahire’de Hamas Siyasi Büro Başkanı Halil el-Hayye ile yaptığı temasların ardından gerçekleşti. Kahire’deki görüşmede anlaşmanın maddeleri ve Filistinli grupların talepleri ele alınırken, İsrail’in saldırılarını durdurması ve anlaşmanın hükümlerini uygulaması yönündeki talep öne çıktı.

Kushner’ın ziyareti aynı zamanda, Trump’ın ikinci aşamada yer alan maddelere açık destek vermesine rağmen İsrail’in Barış Konseyi planındaki bazı hükümlere itiraz ettiği bir döneme denk geldi. Bu durumun Washington ile Tel Aviv arasındaki görüş ayrılıklarını daha da derinleştirebileceği değerlendiriliyor.

Netanyahu daha önce danışmanı ve eski İsrail Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer’i, Tel Aviv’in tutumunu anlatmak ve iki taraf arasındaki anlaşmazlıkları gidermeye çalışmak üzere Washington’a göndermişti.

Görüşmenin zamanlamasını önemli kılan bir diğer unsur ise Netanyahu’nun yaklaşan Knesset seçimleri öncesinde kendi seçim pozisyonunu etkileyebilecek tavizler vermek istememesi.

Kushner ne söyledi?

Kushner, Netanyahu’ya ABD’nin Hamas’ın silahsızlanma sürecini başlatma konusunda ne kadar ciddi olduğunu test etmek amacıyla İsrail’den Gazze’de küçük adımlar atmasını istediğini söyledi.

Netanyahu’nun, Kushner’ın neden Hamas heyetiyle görüştüğünü sorması üzerine Kushner, “Silahsızlanma sürecinde ilerlemeye hazır olup olmadıklarını anlamak için onları doğrudan dinlemek önemli” yanıtını verdi.

Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre Kushner ayrıca, kendisi ve Steve Witkoff’un Hamas liderleriyle gerçekleştirdiği son görüşmenin tüm rehinelerin serbest bırakılmasıyla sonuçlandığını ifade etti.

Kushner’a kimler eşlik etti?

Netanyahu ile yapılan görüşmede Kushner’a, Gazze için oluşturulan Barış Konseyi’nin Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov’un yanı sıra eski İngiltere Başbakanı Tony Blair ile Barış Konseyi’nin kıdemli danışmanları Ari Lightstone ve Liran Tancman eşlik etti.

Görüşmede neler konuşuldu?

Axios’a göre toplantının önemli bir bölümü “Barış Konseyi” planının ayrıntılarının anlatılmasına, yanlış değerlendirmelerin giderilmesine ve Netanyahu’nun endişelerinin ele alınmasına ayrıldı.

Netanyahu, Kushner’a iki kamuoyu araştırması sundu. Bunlardan biri İsraillilerin çoğunluğunun Gazze’deki gruplar silahsızlandırılmadan bölgenin yeniden inşasına karşı olduğunu gösterirken, diğer araştırma İsraillilerin büyük bölümünün İsrail’in Gazze’de yakın tehdit olarak nitelendirdiği unsurlara yönelik saldırılarını sürdürmesini desteklediğini ortaya koydu.

Bu tablo, Hamas’ın ateşkes anlaşmasına bağlı kaldığını açıklamasına rağmen İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının, soykırım savaşı kapsamında devam ettiği bir ortamda ortaya çıktı.

ABD’li bir yetkiliye göre Kushner, Netanyahu’ya Washington’ın İsrail’den Hamas kaynaklı herhangi bir yakın tehdide karşı harekete geçmekten kaçınmasını beklemediğini söyledi.

Bununla birlikte Kushner, Barış Konseyi planına göre silahsızlanma tamamlanmadan yeniden yapılanma sürecinin başlamayacağını vurguladı.

Netanyahu’nun iç siyasi hesaplarına ilişkin olarak ise CNN’e konuşan bir kaynak, İsrail Başbakanı’nın son kamuoyu araştırmalarında desteğinin gerilemesi nedeniyle sağ seçmen tabanını yeniden kazanmak istediğini ve seçimlerden önce Gazze konusunda taviz vermeye hazır olmadığını söyledi.

Hangi konularda anlaşmaya varıldı?

Kushner, silahsızlanma sürecinin şu şekilde yürütülmesinin planlandığını söyledi: Hamas öncelikle silahlarını teknokrat hükümete teslim edecek, teknokrat hükümet de bu silahları uluslararası istikrar gücüne devredecek.

ABD’li bir yetkili, söz konusu uluslararası gücün silahların imhasından sorumlu olacağını belirtti.

Netanyahu ayrıca İsrail Askeri İstihbarat Başkanı ile iç güvenlik teşkilatı Şin Bet’in başkanını toplantıya çağırarak, İsrail’in Hamas tarafından gerçekleştirildiğini öne sürdüğü ihlaller konusunda Kushner ve ekibine bilgi vermelerini istedi.

Kushner ile Netanyahu görüşmesini sürdürürken Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada İsrail’in Gazze’deki hava saldırılarını durdurmasını istediğini söyledi.

Barış Konseyi’nden bir yetkili ise Trump’ın, yakın tehditleri hedef almayan saldırılardan söz ettiğini belirtti.

Öte yandan ABD’li bir yetkiliye göre Kushner ve Netanyahu, Gazze’de sahadaki gerilimin tırmanmasını önlemek amacıyla ihlalleri izleyecek ve İsrail’in ortaya çıkabilecek yeni tehditlere ilişkin kaygılarını ele alacak bir çatışmasızlık mekanizması kurulması konusunda anlaştı. Mısırlı arabulucuların da bu mekanizmada yer alacağı belirtildi.

ABD’li yetkili mekanizmanın nasıl işleyeceğini şu sözlerle anlattı: “İsrailliler, Hamas’ın yeni bir tehdide dönüşebilecek bir şey yaptığını düşünürse bunu çatışmasızlık mekanizmasına iletecek. Mekanizma da konuyu Hamas’la gündeme getirecek. Böylece Hamas, onu izlediğimizi bilecek.”

Yetkili ayrıca Netanyahu’nun Gazze’deki insani durumu, özellikle su ve kanalizasyon alanlarında iyileştirmek üzere adımlar atma sözü verdiğini aktardı.

CNN’e konuşan üst düzey bir İsrailli yetkiliye göre taraflar ayrıca, Hamas’ın silahlarının tasfiye edilmesi sürecini bir ABD’li generalin denetlemesi konusunda anlaşırken, Kushner da Netanyahu’ya ateşkes planında ilerlemesi için baskı yaptı.

Kushner ile Netanyahu bunun yanı sıra iki çalışma grubu kurulması konusunda uzlaştı. Gruplardan biri Gazze’de silahsızlanma sürecine, diğeri ise insani duruma odaklanacak.

İsrail ne dedi?

Netanyahu’nun ofisi görüşmeleri “derinlemesine ve yapıcı” olarak nitelendirdi.

Açıklamada, iki çalışma grubu oluşturulması konusunda anlaşmaya varıldığı belirtildi. Gruplardan birinin Gazze’deki Filistinli grupların silahsızlandırılmasıyla, diğerinin ise kanalizasyon ve temiz su gibi Gazze halkının genel sağlığını ilgilendiren meselelerle ilgileneceği ifade edildi.

Hamas’ın tutumu ne?

Hamas, silahların teslim edilmesi sürecinin kademeli biçimde ve İsrail’in Gazze’den çekilmesiyle eş zamanlı yürütülmesini istiyor. Hareket, İsrail çekilmeden önce tamamen silahsızlanmayı kabul etmiyor.

Hamas, silahlarını kaybettikten sonra İsrail’in çekilmeyi reddetmesi durumunda elindeki en önemli güç unsurlarından birini yitireceğinden endişe ediyor. Hareket bu kaygısını, Tel Aviv’in yükümlülüklerinden geri adım atması ve ateşkesi defalarca ihlal etmesiyle ilişkilendiriyor.

Hamas, Kushner ile yaptığı görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanmasına ilişkin yol haritasının kabul edilmesiyle sonuçlanan müzakere ve görüşmelerdeki son gelişmelerin ele alındığını bildirdi.

Açıklamada ayrıca son iki gün içinde Mısır’da arabulucular ve garantörlerle gerçekleştirilen görüşmelerin de değerlendirildiği belirtildi.

Hamas, İsrail’in üzerinde uzlaşılan tüm anlaşma ve mutabakatları uygulamasını sağlamak amacıyla her düzeyde çaba gösterilmesi gerektiğini vurguladı.

Hareketin açıklamasında ayrıca Gazze halkına yardım ulaştırılması, insani ihtiyaçların karşılanması ve bölgedeki yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik yöntemlerin de görüşmede ele alındığı kaydedildi.

 Kaynakça : Ultrasawt