İsrail Seçimlerinde Suriye Dosyası
27.10.2026 - 14:46 | Son Güncellenme: 27.10.2026 - 14:46
İsrail işgal güçleri, bugün yapılan İsrail seçimlerinden günler önce, Suriye topraklarındaki saldırı ve sızma operasyonlarının temposunu son günlerde artırdı. Binyamin Netanyahu hükûmetinin sağ kesim nezdindeki desteğini pekiştirmek amacıyla doğrudan seçim malzemesi olarak kullandığı bu süreç her ne kadar böyle görünse de İsrail'in Suriye'ye yönelik güvenlik doktrini, iktidardaki partinin kimliğini aşan kurumsal bir mutabakata dayanıyor. Gözlemciler, Netanyahu hükûmetinin bu operasyonları İsrail seçimleri arifesinde birçok siyasi amaca hizmet etmek üzere kullandığını değerlendiriyor: Güvenlik konusunda kararlılık sergilemek bunlardan biri. Zira sağ kanat, kendisini İsrail'in güvenliğini korumaya en muktedir taraf ve kuzey cephesinde yeni bir saha gerçekliği dayatabilecek güç olarak sunmaya çalışıyor. Aynı zamanda Netanyahu, yaklaşan İsrail seçimlerinde Gadi Eisenkot ve "Yashar" partisi gibi askerî geçmişe sahip isimlerden ciddi rekabetle karşı karşıya olduğu için muhalefetin elindeki kozu almaya çalışıyor. Saha operasyonlarının aktif tutulması, 7 Ekim 2023 sonrasında hükûmete yöneltilen ihmal ve başarısızlık suçlamaları arka planında, muhalefetin hükûmetin güvenlik yeterliliğini sorgulama kapasitesini azaltıyor.
İsrail'in Suriye'deki güvenlik hedefleri
Bu gelişmelere ilişkin konuşan, eski Suriye rejimi ordusundan ayrılmış bir subay olan askerî analist Nebil Rifai, "Al-Araby Al-Jadeed"e yaptığı açıklamada İsrail'in Suriye'deki stratejik güvenlik hedeflerinin, bir tampon bölge oluşturmak ve yeni bir coğrafi gerçekliği kalıcı hâle getirmekten ibaret olduğunu söylüyor. İşgal, Kuneytra, Dera ve Şam kırsalı illerini de kapsayacak şekilde Suriye'nin güneyinde belirli bir derinlikte güvenlik amaçlı bir tampon bölge dayatmaya çalışıyor. Aynı zamanda, Esed rejiminin 8 Aralık 2024'te düşmesinin ardından işgalin Suriye-İsrail arasındaki 1974 tarihli Ayrışma Anlaşması'nı geçersiz ilan etmesinin akabinde, Süveyda'da da özel düzenlemeler yapmaya çalışıyor.
Nebil Rifai: İşgal, askerî ikmal hatlarını kalıcı biçimde kesmeyi ve Lübnan'daki Hizbullah'a silah veya gelişmiş teknoloji transferini önlemeyi hedefliyor
Rifai, işgalin askerî ikmal hatlarını kalıcı biçimde kesmeyi ve Lübnan'daki Hizbullah'a silah veya gelişmiş teknoloji transferini önlemeyi hedeflediğini belirtiyor. Bu, Sofa 53 projesi kapsamında (Suriye toprakları içinde) süregelen sızma operasyonları ve hendek kazma, toprak set inşası gibi mühendislik faaliyetleri yoluyla gerçekleştiriliyor. Buna ek olarak, Esed rejiminin düşüşünün ardından Suriye'deki siyasi ve güvenlik istikrarsızlığından yararlanarak, Şam'daki yönetimin niteliği ne olursa olsun, gelecekte İsrail'e karşı askerî amaçla kullanılabilecek herhangi bir askerî yapı veya altyapıyı tasfiye etmeye çalışıyor. Rifai bunu, İsrail'in Şeyh Dağı gözetleme noktaları ve hâkim tepeler gibi stratejik ve keşif noktalarına hâkim olma isteğine, ayrıca gelecekteki herhangi bir bölgesel düzenlemede kendi şartlarını dayatmak amacıyla güneydeki bazı su kaynakları ve kuyuları kontrol altında tutma arzusuna bağlıyor. Rifai, sızma operasyonlarının zamanlaması ve gösterişli üslubunun İsrail seçimlerinden önce siyasi hedeflere işaret edebileceğini, ancak Suriye cephesini doğrudan güvenlik kontrolü altında tutmak ve herhangi bir stratejik tehdidin doğmasını önlemekten ibaret genel stratejinin, İsrail güvenlik kurumunun tüm siyasi yelpazesinde benimsenen sabit bir politika olduğunu belirtiyor.
Bu bağlamda, Netanyahu'nun İsrail seçimlerindeki başlıca rakibi, eski İsrail ordusu Genelkurmay Başkanı ve "Yashar" Partisi lideri Gadi Eisenkot'un açıklama ve tutumları incelendiğinde, onun Suriye'ye ve Esed rejiminin düşüşünden sonra ortaya çıkan yeni tabloyla başa çıkmaya ilişkin net bir güvenlik ve diplomasi vizyonu benimsediği görülüyor. Son açıklama ve tutumları, sahadaki dönüşümlerden yararlanarak kalıcı bir güvenlik düzeni dayatma fikri üzerine kurulu olup, Netanyahu'nun izlediği saha genişlemesi politikasını eleştiriyor.
Eisenkot'un Suriye ile ilişkiye dair açıklama ve tutumları birkaç noktada yoğunlaşıyor: "Geliştirilmiş" bir güvenlik anlaşması yapılması ve 1974 tarihli Ayrışma Anlaşması'nın değiştirilmesi gerekliliği. Suriye'deki istikrarsızlıktan yararlanılarak 1974'te imzalanan Ayrışma Anlaşması'nın güncellenmesini ve Şeyh Dağı ile hâkim bölgelerin statüsünün belirlenmesini içeren sıkı güvenlik düzenlemelerinin bu anlaşmaya dâhil edilmesini savunuyor. Eisenkot ayrıca, herhangi bir yeni anlaşma kapsamında Rus ve Türk güçlerinin Suriye topraklarından tamamen çekilmesini şart koşuyor; 2024 sonrasında işgal edilen Suriye bölgelerinden İsrail'in kademeli olarak geri çekilmesi dâhil herhangi bir uzlaşmanın başarısını, tüm yabancı güçlerin eksiksiz çıkışına bağlıyor ve özellikle Türk ve Rus güçlerinin Suriye topraklarının tamamından çekilmesini "istikrarın güvence altına alınması için temel bir koşul" olarak adlandırıyor.
Eisenkot, Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara'ya da saldırarak onu "aşırı uçlarda bir adam ve DAEŞ örgütü geçmişine sahip biri" olarak nitelendirdi. Times of Israel gazetesine verdiği demeçte "Şara hakkında hiçbir yanılsamam yok" dedi ve önceki askerî görevi sırasında Amerikalılarla iş birliği içinde, Şara'nın mensubu olduğu örgütün birçok üyesinin öldürülmesine katkıda bulunduğunu ekledi. Buna rağmen, Şam ile bağlayıcı bir güvenlik düzenlemesine ulaşmak için müzakere etmeye karşı değil. Netanyahu'nun aksine Eisenkot, Suriye'nin derinliklerinde uzun süreli ve geniş çaplı askerî konuşlanma fikrine karşı çıkıyor ve sızma alanının genişletilmesini işgal ordusu için "stratejik bir yıpranma" olarak değerlendiriyor. Bunun yerine, kalıcı bir toprak işgaline gerek kalmadan İsrail'in çıkarlarına hizmet edecek daha geniş bölgesel bir şemsiye altında Suriye ile güvenlik anlaşmasını entegre etmeyi amaçlayan, Amerika Birleşik Devletleri ile tam koordinasyon içinde kurgulanan kapsamlı bölgesel uzlaşma yolunu tercih ediyor.
Gazi Dahman: İsrail'de siyasi liderliğin değişmesi, İsrail'in Suriye'ye yönelik güvenlik doktrininde kökten bir değişikliğe yol açmayacak
Siyasi analist Gazi Dahman ise İsrail'de siyasi liderliğin değişmesinin İsrail'in Suriye'ye yönelik güvenlik doktrininde kökten bir değişikliğe yol açmayacağını, ancak müzakerenin şeklini, niteliğini ve izlenen mekanizmaları değiştirebileceğini söylüyor. Dahman, "Al-Araby Al-Jadeed"e yaptığı açıklamada, siyasi ve diplomatik açıdan, Eisenkot'un İsrail seçimlerini kazanması hâlinde Şam için "daha akılcı" bir fırsat temsil edebileceğini belirtiyor. Zira Eisenkot, uluslararası ve bölgesel şemsiyeye dayanmayı ve Amerika Birleşik Devletleri ile bölgesel güçlerle yakın koordinasyon yoluyla Suriye ile güvenlik anlaşmalarına ulaşmayı tercih ediyor; bu da herhangi bir mutabakata meşruiyet niteliği ve uluslararası güvenceler kazandırıyor. Buna karşılık Netanyahu, tek taraflı olarak sahada bir oldubitti dayatmayı tercih ediyor. Dahman bu anlamda, Eisenkot'un kalıcı işgal yerine güvenlik anlaşmalarını tercih ettiğini de ekliyor; zira kendisi seçim hesapları uğruna Suriye topraklarında uzun vadeli askerî varlığı veya sınırsız sızma operasyonlarını desteklemediğini açıkça ifade etti, bunun yerine 1974 tarihli Ayrışma Anlaşması'nın güncellenmesini tercih ediyor.
İsrail seçimleri ve Suriye
Dahman'a göre Eisenkot, eski bir genelkurmay başkanı bakış açısıyla Suriye dosyasına risk yönetimi, insani ve ekonomik maliyet açısından bakıyor; bu nedenle Şam'a sınırları kontrol altında tutma ve tehditleri önleme yükümlülüğü getiren geçici bir güvenlik anlaşması yapma konusunda daha esnek davranabilir. Ancak şu uyarıyı da ekliyor: "Eisenkot'un varsayılan siyasi esnekliğine rağmen, ister sağ ister merkez kanat liderliğinde olsun, hiçbir İsrail hükûmeti, Şam'daki yeni yönetimin istikrar ve yeniden imar arayışı içinde Suriye'deki yabancı varlığı tasfiye etmeye çalıştığı bu geçiş döneminin fırsatını kaçırmayacaktır." Dahman ekliyor: İsrail, "İran'ın gelecekteki olası nüfuzunu veya Hizbullah'a giden ikmal hatlarını kesmeye çalışıyor; aynı zamanda devrilen rejimin çöküşünden önceki hatlara geri çekilmeden önce, silahsızlandırılmış tampon bölgeler ve özellikle Şeyh Dağı gibi hâkim noktalarda istihbarat kontrolü içeren güçlü saha güvenceleri talep ediyor. Bununla birlikte Şara'yı baskı altında tutmak amacıyla, onun önceki ideolojik geçmişi nedeniyle liderliğinin niyet ve hedeflerini sorgulamaya devam ediyor." Dahman sonuç olarak şunu söylüyor: Netanyahu'nun düşmesi ve Eisenkot'un yaklaşan İsrail seçimlerini kazanması, Suriye için kolay bir siyasi rahatlama ve toprağın ağır bedeller ödenmeden geri alınması anlamına gelmeyecek. Ancak dosyayı açık uçlu askerî şantaj ve rastgele sızma operasyonları hanesinden, uluslararası gözetim altında "soğuk ve şartlı güvenlik müzakeresi" hanesine taşıyabilir.
Kaynak: Al-Araby Al-Jadeed