Gazze Ateşkesinde Bir Yıl: Anlaşma Sahada Neden Karşılık Bulmadı?
07.10.2026 - 15:25 | Son Güncellenme: 16.10.2026 - 11:27
Gazze’de ateşkes anlaşmasının üzerinden bir yıla yaklaşılırken, anlaşmanın öngördükleriyle sahada yaşananlar arasındaki uçurum giderek derinleşiyor. İşgal ordusu tüm esirlerini geri almış olmasına rağmen bombardıman ve ateş açma eylemleri bir gün bile durmadı; işgal, kontrol alanını daha da genişletti. Gazze’yi Yönetme Ulusal Komitesi ise bölgeye girmek için hâlâ İsrail’den izin bekliyor.
Gazze Sağlık Bakanlığının 6 Ekim’de yayımladığı son rapora göre, ateşkes anlaşmasından bu yana şehit sayısı 1460’a, yaralı sayısı ise 5 bin 116’ya ulaştı. Gazze’deki Hükümet Medya Ofisinin 29 Eylül tarihli son raporunda ise işgal ordusunun anlaşmayı 5 bin 147 kez ihlal ettiği, bu ihlaller kapsamında 198 Filistinlinin tutuklandığı belirtildi.
Anlaşma işgal ordusuna hangi yükümlülükleri getiriyordu?
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) tarafından onaylanan plan, yalnızca savaşın ve çatışmaların şiddetini azaltmaya yönelik bir anlaşma değildi. Plan, askeri operasyonların durdurulmasını, kademeli geri çekilme sürecinin önünün açılmasını ve üzerinde mutabık kalınan düzenlemeler çerçevesinde tam bir geri çekilmeye ulaşılmasını öngörüyordu.
Anlaşmada gıda, ilaç ve barınma malzemeleri dahil olmak üzere insani yardımların derhal Gazze’ye sokulması, su, elektrik, kanalizasyon, hastane ve fırınların yeniden işler hale getirilmesi ile enkazın kaldırılması ve yolların açılması için gerekli ekipmanların bölgeye girişine izin verilmesi de yer alıyordu.
Anlaşma ayrıca Refah Sınır Kapısı’nın açılmasını, öğrenciler, hastalar ve yaralıların serbest dolaşım ve seyahat hakkına kavuşmasını, Gazze’nin yönetiminin sivil bir Filistin tarafına devredileceği yeni bir siyasi ve idari aşamaya geçilmesini öngörüyordu.
Bu doğrultuda Ali Şaas başkanlığında Gazze’yi Yönetme Ulusal Komitesi kuruldu. Komite üyeleri Gazze’den Mısır’a geçti ancak işgal yönetimi üyelerin bölgeye dönerek görevlerine başlamalarına izin vermedi.
Anlaşmanın üzerinden geçen yaklaşık bir yılda bu maddeler hâlâ kâğıt üzerinde kaldı. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in ifadesiyle sahada yaşananlar, “acının bir kısmını hafifletip bir nebze rahatlama sağlamış olsa da henüz ne güvenlik, ne yeterli insani yardım ne de güvenilir bir iyileşme ve barış patikası” sunabildi.
Savaşın biçimleri değişti ancak saldırılar durmadı
Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı Genel Müdürü Muhammed Salha, ateşkesin “Gazzelilerin ihtiyaçlarına dokunmadığını, işgalin anlaşmaya bağlı kalmaması ve ihlallerini sürdürmesi nedeniyle zorlukların hâlâ büyük olduğunu” söyledi.
Salha, Ultra Palestine’e yaptığı açıklamada, “Ateş açma biçimleri değişti ama durmadı.” dedi. Hükümet Medya Ofisi, Sağlık Bakanlığı, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası kuruluşların yayımladığı verilerin savaşın hâlâ sürdüğünü ve anlaşmanın insanların hayatında köklü bir değişiklik yaratmadığını gösterdiğini belirtti.
İşgal ordusu, rastgele açılan ateş, mermiler ve insansız hava araçlarından atılan bombalarla sivilleri öldürmenin yanı sıra İzzeddin el-Kassam Tugaylarının önde gelen komutanlarına yönelik suikast operasyonlarını da sürdürüyor.
Bu operasyonlar arasında, Kassam Tugaylarının önde gelen komutanlarından Raid Saad’ın Aralık 2025’te Gazze kentinde aracının İsrail hava saldırısıyla hedef alınması sonucu şehit edilmesi yer aldı. Suikast, ateşkesin başlamasından yalnızca yaklaşık iki ay sonra gerçekleşti.
Mayıs 2026’da İsrail, Gazze’deki Kassam Tugayları Komutanı İzzeddin el-Haddad’ı Gazze kentindeki bir binaya düzenlediği saldırıyla şehit etti. Kısa süre sonra Kassam Tugaylarının önde gelen komutanlarından Muhammed Avda da bir hava saldırısında hedef alındı ve beraberindekilerle birlikte şehit düştü.
Son haftalarda suikast operasyonları Kassam Tugaylarındaki bazı tugay ve tabur komutanlarını da kapsadı. Hanyunus Tugayı Komutanı Muhammed el-Yazuri, Refah Tugayı Komutanı Nail Ebu Ubeyd ve Kuzey Gazze Tugayı Komutanı İzzeddin el-Beyk bu isimler arasında yer aldı.
İşgal devleti, suikastların Hamas’ın askeri kapasitesini yeniden inşa etme sürecini yöneten askeri komutanları hedef aldığını iddia ederken, Filistin direniş hareketi bu iddiaları sürekli yalanlıyor.
İşgal ordusunun kontrol alanı yüzde 70’e ulaştı
El-Damir İnsan Hakları Kuruluşu Müdürü Alaa es-Sekafi, ateşkes sonrası dönemde bir sonraki aşamanın önünü açması beklenen en önemli maddelerden birinin İsrail’in geri çekilmesi olduğunu ancak tam bir geri çekilmenin gerçekleşmediğini söyledi.
Es-Sekafi’ye göre işgal ordusu, geri çekilmek yerine kontrol ettiği alanı genişletti ve bu alan Gazze Şeridi’nin toplam yüzölçümünün yaklaşık yüzde 70’ine ulaştı.
Gazze Şeridi’nin doğu ve kuzeyindeki geniş alanlarla tamamen yıkılan ve işgal altında bulunan Refah kenti, bölge halkının dönüşüne kapalı kalmaya devam ediyor. Anlaşmanın imzalandığı sırada bu bölgelerde yaşayan binlerce kişi de yerinden edildi.
Es-Sekafi, bu alanların çorak topraklardan oluşmadığını, aksine yaşamın sürdüğü bölgeler olduğunu belirterek buralara erişimin engellenmesinin yerinden edilmiş insanların Gazze Şeridi’nin yüzde 30’unu geçmeyen bir bölümünde yoğunlaşmasına yol açtığını söyledi. Bu yoğunlaşmanın özellikle sahil şeridindeki El-Mevasi bölgesinde kurulan çadırlarda görüldüğünü ifade etti.
Anlaşmada 600 tır vardı, günlük giriş 180 ila 220 arasında kaldı
İnsani krizi derinleştiren unsurlardan biri de İsrail’in yardım ve ticari mal taşıyan tırların Gazze’ye girişine uyguladığı kısıtlamalar oldu.
Anlaşma, günde 600 tırın Gazze’ye girişini öngörüyordu. Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı Genel Müdürü Muhammed Salha’ya göre ise işgal yönetimi günlük yalnızca 180 ila 220 tırın girişine izin veriyor. Bu rakam, anlaşmada öngörülen miktarın yaklaşık yüzde 30’una karşılık geliyor.
Salha, Gazzelilerin gerçek ihtiyacının günlük 800 tırı aştığını belirtti. Sorunun sadece tır sayısıyla sınırlı olmadığını, taşınan mal ve malzemelerin niteliğinin de önemli olduğunu söyleyen Salha, İsrail’in miktar ve ürün türleri üzerinde oynama yaptığını ifade etti.
Salha’ya göre işgalin girişine izin verdiği tırların yalnızca yaklaşık yüzde 20’si yardım malzemesi taşıyor. Tırların büyük bölümü özel sektöre ait ve Gazze’de görülmemiş düzeylere ulaşan yoksulluk ile işsizlik nedeniyle birçok ailenin satın alamayacağı yüksek fiyatlı ticari mallar getiriyor.
Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağının tahminlerine göre Gazze Şeridi nüfusunun yaklaşık yüzde 90’ını oluşturan yaklaşık iki milyon kişi temel olarak insani yardımlara bağımlı yaşıyor. İşsizlik oranı ise toplam nüfusun yüzde 85’ini aşıyor.
Es-Sekafi de piyasada satılmak üzere mallarla dolu bir tırın Gazze’ye girmesinin, yerinden edilmiş veya yoksul bir ailenin ihtiyacı olan gıdaya ulaştığı anlamına gelmediğini vurguladı.
BM, ateşkes öncesi döneme kıyasla yardımların “ciddi biçimde arttığını” belirtirken, insani ihtiyaçların hâlâ çok büyük olduğunu, malzeme, ekipman ve barınma gereçlerinin girişine yönelik kısıtlamaların insani müdahaleyi engellemeye devam ettiğini bildirdi.
Es-Sekafi ise yardımların Gazze’ye girdiğini ancak işgalin dünyaya gerçeği yansıtmayan bir tablo sunduğunu belirterek, “Önemli olan soru şu: Bu yardımların miktar ve tür açısından anlaşmada öngörülenlerle ve halkın fiilen ihtiyaç duyduğuyla ne ölçüde örtüştüğü?” ifadelerini kullandı.
Salha da işgalin anlaşmanın insani boyutunda üstlendiği yükümlülüklerin yüzde 25’inden fazlasını yerine getirmediğini tahmin ediyor.
Yıpranan çadırlar yeni kış öncesi riski artırıyor
Barınma sorunu, soykırımın başlangıcından bu yana dördüncü kış yaklaşırken Gazze’deki en karmaşık ve trajik sorunlardan biri haline geldi.
Salha, işgalin Gazze’ye girişine izin verdiği çadır ve diğer barınma malzemelerinin son derece sınırlı kaldığını, yerinden edilmiş insanların kullandığı çadırların yaklaşık yüzde 75’inin yıpranarak kullanılamaz hale geldiğini ve acilen değiştirilmesi gerektiğini belirtti.
Çadırların yüzde 30’unun deniz kıyısına kurulmuş olması da bölgede yaşayanları fırtına, yağmur ve su baskını riskleriyle karşı karşıya bırakıyor.
Salha, uluslararası yardım kuruluşlarının da daha önce yaptığı uyarılara işaret ederek durumun bu şekilde sürmesi halinde yaklaşan kışın yerinden edilme krizini daha büyük bir insani felakete dönüştürebileceğini söyledi.
BM’ye göre Gazze’deki ailelerin yüzde 65’i hâlâ çadırlarda ve geçici barınma merkezlerinde yaşıyor. Yüz binlerce kişi ise sel ve su baskını riski bulunan bölgelerde yaşamını sürdürüyor.
Es-Sekafi de öldürme ve hedef alma operasyonlarının yanı sıra sınır kapıları ve yardımlara yönelik kısıtlamaların devam etmesinin Gazze halkını istikrarsız bir durumda bıraktığını ve temel yaşam ile iyileşme malzemelerine ulaşmalarını engellediğini belirtti.
Sağlık, su ve eğitim hizmetleri ağır kısıtlamalar altında
Salha’ya göre İsrail’in kısıtlamaları yalnızca gıda ve barınma malzemeleriyle sınırlı değil. Sağlık tesislerinin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli tıbbi cihaz ve ekipmanların yanı sıra yakıt, yedek parça, yağ ve filtrelerin girişinde de kısıtlamalar uygulanıyor.
Bunun sonucunda Gazze’deki hastaneler, malzeme, enerji ve ekipman eksikliğinin devam etmesi nedeniyle neredeyse çöküş noktasına ulaştı.
Hasta ve yaralıların Gazze dışına çıkarılması konusunda da kısıtlamalar sürüyor. Salha, işgalin günlük yalnızca 25 ila 40 hasta ve yaralının Gazze’den çıkmasına izin verdiğini belirterek, “Bu oranla 20 bin hasta ve yaralının seyahat edebilmesi için yaklaşık beş yıla ihtiyacımız olacak.” dedi.
Gazze Sağlık Bakanlığının Ultra Palestine’e verdiği bilgilere göre yaklaşık 21 bin hasta Gazze dışına tahliye edilerek yurt dışında tedavi edilmeyi bekliyor. Bunların yaklaşık 5 bin 600’ünü çocuklar, 2 bin 800’ünü kanser hastaları oluşturuyor. Ayrıca hayatlarının kurtarılması için acil tahliyeye ihtiyaç duyan 194 vaka ile yaklaşık 2 bin acil vaka bulunuyor.
Su konusunda ise Gazze Şeridi’nin geniş kesimlerinde, özellikle işgal ordusunun askeri kontrolü altındaki “sarı hat” bölgelerine yakın doğu ve kuzey kesimlerinde ciddi sıkıntı yaşanıyor.
Salha, elektrik, yakıt, yedek parça, yağ ve filtre eksikliği nedeniyle kuyular ile su arıtma tesislerinin çalışamadığını belirtti. Bu durum Gazze halkını bir taraftan su kıtlığı, diğer taraftan temizlik ve kanalizasyon kapasitesindeki gerilemeyle karşı karşıya bırakıyor.
Su şebekesine düzenli erişemeyen veya savaş sırasında altyapısı tahrip edilen bölgelerde sorun daha da ağırlaşıyor.
Eğitim alanında ise Salha’nın tahminlerine göre yaklaşık 40 bin öğrenci, okul veya uygun eğitim alanlarının bulunmaması nedeniyle eğitime erişemiyor.
Hamas anlaşmaya bağlı kalırken İsrail yerinden etme planlarını sürdürüyor
Haberde aktarılan verilere göre Hamas, İsrail’in saldırıları ve ihlallerine rağmen anlaşmanın yürürlüğe girmesinden bu yana kendi tarafından ateşi tamamen durdurdu ve bu tutumunu sürdürüyor.
Hamas, Temmuz 2026’da Gazze’nin yönetimini tamamen Gazze’yi Yönetme Ulusal Komitesine devretmeye hazır olduğunu da açıklamıştı.
Gazze’deki Hükümet Medya Ofisi Genel Müdürü İsmail es-Sevabite, o dönemde acil durum hükümet komitesinin feshedilmesiyle eş zamanlı olarak devlet kurumlarının yönetiminin Ulusal Komiteye devredilmesi için gerekli idari ve hukuki düzenlemelerin tamamlandığını açıklamıştı.
Gözlemcilere göre Ulusal Komitenin Gazze Şeridi dışında kalması ve görevlerine tam olarak başlayamaması, Hamas’ın yönetimi devretmeyi reddetmesinden değil, üyelerin Gazze’ye girerek görevlerini yerine getirmelerine imkan sağlayacak şartların oluşmamasından ve işgal devletinin çıkardığı engellerden kaynaklanıyor.
Hamas Siyasi Büro Üyesi Gazi Hamed de son açıklamalarında suikast operasyonlarının anlaşmayı çökme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktığını söyledi.
İsrail tarafında ise Kassam Tugaylarından bir komutana yönelik her suikastın ardından Binyamin Netanyahu ve İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Hamas liderleri ve mensuplarını takip etme görevinin sürdüğünü teyit ediyor. Katz, ekim ayının başında Hamas’ın yurt dışındaki liderlerinin de hedef çemberinde olduğunu açıkça ifade etti.
Üst düzey İsrailli yetkililerden Hamas’ı tasfiye etme ve 7 Ekim saldırısına katılanların tamamını öldürme görevinin sürdüğüne ilişkin açıklamalar da geliyor. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in 7 Ekim yıl dönümü öncesindeki açıklamalarına göre operasyona katılanlardan yaklaşık 2 bini hâlâ hayatta.
Yisrael Katz ve İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Gazze Şeridi halkını yerinden etmeye yönelik planlara bağlı olduklarını da açıkladı. Ben-Gvir, işgal ordusunun da yetki alanına girdiği Savunma Bakanlığını devralması halinde sürgün planını önümüzdeki dönem programına dahil edeceğini belirtti.
İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise yakın zamanda İsrail’in “Gazze halkını yeniden inşa umudundan mahrum bırakarak göçe zorlaması gerektiğini” söyledi.
El-Damir İnsan Hakları Kuruluşu Müdürü Alaa es-Sekafi’ye göre ateşkes anlaşmasından bu yana İsrail’in izlediği politika, Gazze’de bir umutsuzluk ortamı oluşturmayı, insanların hayatlarını yeniden kurmasını engellemeyi ve onları göçe zorlamayı hedefliyor.
Kaynak: UltraPalestine