Esed Yönetimi Deyrizor’da Gizli Nükleer Reaktör İnşa Etti

Birleşmiş Milletler'in hazırladığı ve Associated Press'in (AP) gördüğü bir rapor, Suriye'nin eski Cumhurbaşkanı Beşşar Esed döneminde Deyrizor'da nükleer bir reaktör inşa ettiğini ortaya koydu.

Rapora göre, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) denetçileri Ağustos ayında Suriye'de birçok tesisi ziyaret ederek inceleme çalışmaları yürüttü. Bu ziyaretin ardından ajans, "eski Suriye makamlarının, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması kapsamındaki güvenceler anlaşmasının gerektirdiği şekilde nükleer materyalleri, tesisleri ve faaliyetleri bildirmediğini teyit edebildiğini" açıkladı. Söz konusu bilgiler arasında Deyrizor'da inşaat hâlindeki bir nükleer reaktör, bir yakıt üretim tesisi ve ayrı bir yakıt depolama alanı yer alıyordu.

UAEA, Esed hanedanının iktidarı döneminde Suriye'deki gizli nükleer faaliyetlere ilişkin yürütülen soruşturmada askıda kalan meseleleri nihayet sonuçlandırdığını açıkladı. Ajansın, gelecek hafta yapılacak olağan Yönetim Kurulu toplantısından önce üye devletlere gönderilen raporu, yeni Suriye makamlarını eski faaliyetlerin ve geride kalan materyallerin ortaya çıkarılmasında gösterdikleri "şeffaflık ve iş birliği" nedeniyle takdirle karşıladı.

Raporda şu ifadelere yer verildi: "Suriye'nin gerekli bilgileri sağlaması ve erişime izin vermesinin ardından ajans, daha önce Yönetim Kurulu'na bildirilen askıdaki güvenceler meselelerine ilişkin soruları açıklığa kavuşturup sonuçlandırabildi."

İsrail, 2007 yılında Suriye'nin doğusundaki Deyrizor vilayetinde inşaat hâlinde olduğu bugün doğrulanan nükleer reaktörü bombalamıştı. Rapor ayrıca bir tesiste yaklaşık 73 ton doğal uranyum metalinin bulunduğunu, bunun 55 tonunun yakıt çubuğu biçiminde olduğunu teyit etti. Rapora göre Suriye, reaktör için yakıt üretiyordu; eski yönetim ise ne tesisleri ne de materyalleri beyan etmişti.

Amerikan haber sitesi Axios geçen ay, Suriye'deki gizli bir tesise ilişkin perde arkasında yürütülen diplomatik temasları gün yüzüne çıkarmıştı. Siteye göre Washington ve Tel Aviv, en iyi seçeneğin Suriye hükûmetinin onayını alarak nükleer materyallerin tesisten uzaklaştırılması olduğu konusunda mutabık kaldı. Axios'un haberine göre ABD Başkanı Donald Trump yönetimi meseleyi Şam'a ilettiğinde Suriyeli yetkililer, tesiste nükleer materyal bulunduğundan haberdar olmadıklarını söyledi. Bir Amerikalı yetkili ise bu materyallerin varlığından "ABD, İsrail ve Suriye'de yalnızca çok az sayıda kişinin" haberdar olduğunu doğruladı.

Kaynak: Al-Araby Al-Jadeed