ABD'nin Yeni Saldırı Tehdidine İran Nasıl Karşılık Verecek?

ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırı ihtimali bölgede gerilimi artırırken Tahran, misillemenin kapsamını genişletebileceği mesajını veriyor. İran'ın olası hamleleri, Hürmüz Boğazı'ndan Körfez'deki kritik altyapıya kadar uzanan yeni bir çatışma riskini gündeme taşıyor.
ABD'nin Yeni Saldırı Tehdidine İran Nasıl Karşılık Verecek?

03.11.2026 - 10:53  |  Son Güncellenme:  03.11.2026 - 10:53

Katar, 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerinin ardından bir ABD-İran çatışmasının tırmanmasını önlemek amacıyla son günlerde İranlı yetkililerle görüşmeler yürüttü.

Ancak ABD Başkanı Donald Trump, önümüzdeki hafta İran'a yönelik yeni saldırılar başlatmaya hazır olduğunu açıkladı. Bu saldırılar, kilit hedeflere yönelik sınırlı vuruşlardan "işi bitirmeyi" amaçlayan sürekli bir harekâta kadar geniş bir yelpazeyi kapsayabilir.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, pazar günü Tahran'ın diplomasiye bağlılığını yinelerken, İran'ın önceki tırmanma dönemlerinden ders çıkardığını ve "eskisinden çok daha güçlü" olduğunu vurguladı.

Daha da önemlisi, İran Dinî Lideri Müçteba Hamaney 31 Ekim'de, yenilenecek her türlü "tehdidin anında, etkili ve coğrafi sınır tanımayan bir karşılıkla yanıtlanması gerektiğini" söyledi.

Peki İran, ABD'nin yeni askeri saldırılarına nasıl karşılık verebilir ve bu durum bölge ve ötesi için ne anlama geliyor?

Bedel ödetmek

Tahran, kendisine yönelik yenilenen ve sürekli hale gelen herhangi bir ABD askeri harekâtına, Körfez bölgesi ve Ürdün'deki ABD çıkarlarına karşı misilleme saldırıları düzenleyerek ve bölgesel petrol ihracatını daha da aksatarak neredeyse kesinlikle karşılık verecektir.

İran bu stratejiyi, Haziran 2025'teki İsrail ile 12 günlük savaş sırasında ve Şubat 2026'da başlayan ABD-İsrail koalisyonuyla olan çatışma döneminde de uygulamıştı.

Her iki çatışmada da Washington ve Tel Aviv, İran'ın hava savunmasını delme ve ülkenin liderliğini, üst düzey askeri komutanlarını ve yetkililerini hedef alma kabiliyetlerini gösterdi.

Dolayısıyla Tahran'ın yeni saldırıları caydırma kapasitesi, büyük ölçüde düşmanlarına ciddi bedeller ödetme tehdidini ve bu bedelleri gerçekten dayatma gücünü sürdürebilmesine bağlı.

Bu nedenle yeni bir tırmanma döneminde Tahran'ın, önceki dönemlerde kullandığına benzer taktiklere başvurması beklenir. Bölgedeki ABD çıkarlarına yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarının ötesinde İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz trafiğini daha da aksatmaya çalışacaktır.

Hem İran hem de ABD, son haftalarda bu stratejik su yolu üzerinde yetki iddia etti.

Washington, bölgesel başkentlerle koordine edilen bir mekik sistemi kullanarak Boğaz ve çevresindeki su yollarından geçen enerji sevkiyatlarını artırırken, İran'ın sürdürdüğü saldırılar deniz trafiğinde dalgalanmalara yol açtı.

İranlı yetkililer, petrol ihracatının yeniden toparlanmasına izin verip ardından tekrar aksatmanın, küresel enerji piyasaları üzerinde baskı kurmaya yönelik daha geniş bir stratejinin parçası olduğunu ima etti.

Reuters'a Ekim ortasında konuşan ismi açıklanmayan üst düzey bir İranlı yetkili, bu yaklaşımı "bir satranç oyunu" olarak tanımladı ve Washington'ın petrol fiyatlarını düşürebileceğine inandığı anda Tahran'ın "onları bundan uzaklaştıracağını" söyledi.

Aynı yetkili, bölgeden petrol ihraç eden gemilerin "Hürmüz Boğazı'nın dışında bile hiçbir yerde güvende olmayacağı" uyarısında bulundu.

Bu durum, Tahran'ın küresel enerji piyasaları üzerindeki baskıyı sürdürmeyi hedeflerken aynı zamanda aksama düzeyini ayarlayabilme yeteneğini de korumak istediğine işaret ediyor. Deniz trafiğinin zaman zaman toparlanmasına izin vermek, İran'a daha fazla tırmanma seçeneğini tüketmeden petrol fiyatlarını etkileme kapasitesini gösterme imkânı sunabilir.

Dahası, Hürmüz Boğazı'nın ötesine yönelik saldırı tehdidi, sürekli saldırılar olmasa bile nakliye ve sigorta maliyetlerini artırarak çatışmanın ekonomik sonuçlarını doğrudan çarpışma bölgesinin ötesine taşıyabilir.

İran ayrıca Yemen'deki Husiler'in desteğiyle Kızıldeniz'den geçen deniz trafiğini de aksatmaya çalışabilir. Grup, 20 Temmuz'da Suudi Arabistan'a yönelik bir deniz ablukası ilan etmişti ve Washington'dan yeni bir misilleme çekmeyeceğini değerlendirdiği takdirde bunu Tahran'a destek amacıyla başka ülkelere de genişletebilir.

Bu tür saldırıların kapsamı ve deniz trafiğinde yol açacağı aksamanın boyutu, büyük ölçüde yenilenecek ABD saldırılarının kapsamına ve hedeflerine bağlı olacak. Beyaz Saray son günlerde, çatışmada Natanz Nükleer Tesisi yakınında bulunan Pickaxe Dağı da dahil olmak üzere geriye yalnızca "birkaç hedef" kaldığını ima etti.

Ancak az sayıda hedefe yönelik sınırlı saldırılar bile, her iki tarafı çözüm umudu olmayan tekrarlı tırmanma döngülerine sürükleyebilir.

Buna karşılık, Dinî Lider Ali Hamaney'in ve düzinelerce askeri ve siyasi liderin suikaste kurban gittiği savaşın ilk günlerini anımsatan sürekli askeri saldırılar, neredeyse kesinlikle İran'ın bölge genelinde uzun süreli misilleme saldırıları başlatmasına yol açacaktır.

Bölgesel tırmanmanın sınırları

Lübnan Hizbullahı ve Irak'taki çok sayıda milisten oluşan İran bağlantılı bölgesel gruplar, bu yılın başlarındaki ABD-İsrail askeri harekâtı sırasında merkezi bir rol oynamıştı.

Yine de bu grupların ara seçimlerin ardından yaşanacak yeni bir çatışmaya katılıp katılmayacağı belirsizliğini koruyor.

Hizbullah'a yakın kaynaklar geçen hafta Al Arabiya'ya, İran'ın "grupları yaklaşan herhangi bir savaşa katılmaya çağırmadığını" söyledi.

Bu durum, Haziran ayında imzalanan İran-ABD Mutabakat Muhtırası ile sona eren son tırmanma döneminde kapatılması zor olan çatışma cephelerini Tahran'ın yeniden açmak istemediğine işaret edebilir.

Hizbullah'ı çatışmaya en baştan dahil etmek, çatışma ilerledikçe İran'ın tırmanma kapasitesini de sınırlandırırdı. Son olarak, Tahran'ın İsrail ile son yıllarda yaşanan tekrarlı tırmanma dönemlerinin ardından grubun askeri kapasitesini korumaya değer verdiği düşünülüyor.

Irak'taki bazı İran bağlantılı milis gruplarının yeni bir İran-ABD tırmanmasına dahil olması muhtemel görünüyor. Bu tür birçok grup, mart ayında savaşın en şiddetli döneminde Irak'taki ABD çıkarlarına saldırılar düzenlemişti.

Ancak diğer grupların Irak'taki siyasi ve kurumsal çıkarları ile Washington'ın geçen hafta yenilenecek çatışmalara katılan milisleri vuracağı yönündeki uyarısı, bu grupların seferber olmasını muhtemelen zorlaştıracak.

Yine de bu yılın başlarında başlatılan Epic Fury Operasyonu'na benzer geniş çaplı bir ABD-İsrail harekâtı, Tahran'ın bu grupları çatışmaya girmeye davet etmesine yol açabilir.

Eğer ABD-İsrail harekâtı İran İslam Cumhuriyeti'nin varlığına yönelik bir tehdit oluşturursa, bu gruplardan birçoğunun bu davete uyması muhtemel. Hizbullah'a yakın kaynaklar, İsrail "mevcut çizgileri aşarsa" grubun çatışmaya katılmaya hâlâ hazır olduğunu bölgesel medyaya çoktan bildirmişti.

Savaşı genişletmek

İran ayrıca, ABD'nin yeni saldırılar başlatması halinde hedef yelpazesini genişletmekle de tehdit etti. İran Yüksek Milli Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, Ekim ayında Tahran'ın yedi Körfez ülkesine kadar varan bir alanda petrol tesislerini, denizaltı kablolarını, veri merkezlerini ve yapay zeka altyapısını hedef alabileceği uyarısında bulundu.

Bu kapsamın, Körfez İşbirliği Konseyi'nin (KİK) altı üye devletini ve bir Körfez kıyı devleti olan Irak'ı içerdiği değerlendiriliyor.

1 Kasım'da Dinî Lider Müçteba Hamaney'in danışmanı Muhammed Mohber, X platformunda yayımladığı bir paylaşımda İran'ın caydırıcılık doktrinini "bölgesel çerçevenin ötesine" taşıyacak şekilde yeniden tanımladığını ve "bir tehdidin kaynağının, boyutunun ve konumunun artık caydırıcılık hesaplarına herhangi bir sınır getirmediğini" belirtti.

Bu açıklama, Hamaney'in 31 Ekim'de İran'ın yenilenen saldırılara karşılık verirken artık coğrafi kısıtlamalara uymayacağı yönündeki uyarısının ardından geldi.

Bu açıklamalar bir arada değerlendirildiğinde, Tahran'ın yeni bir çatışmanın coğrafi kapsamını Körfez ve Ürdün'ün ötesine taşımaya hazır olduğuna işaret ediyor.

İran, daha uzak hedefleri vurma kabiliyetini çoktan göstermişti; mart ayında Hint Okyanusu'ndaki Diego Garcia askeri üssüne balistik füzeler fırlattığı bildirilmişti.

Ancak bu durum, Avrupa'yı hedef alma niyeti olduğu anlamına gelmiyor. İran füzeleri teorik olarak kıtanın bazı bölgelerine ulaşabilse de, bu menzillerdeki etkinlikleri sınırlı kalıyor ve doğrudan saldırılar ek Avrupa devletlerini de çatışmaya çekme riski taşıyor.

Yine de İran, bölge dışına askeri saldırılar düzenlemeden başka bir savaşın bedelini uluslararasılaştırabileceğine inanıyor gibi görünüyor.

İran Dışişleri Bakanlığına yakın bir uluslararası hukukçu olan Rıza Nasri, Tahran'ın bölgedeki kritik altyapıyı ve limanları hedef alma niyetini değerlendirirken, "on milyonlarca insanın susuz ve elektriksiz kalacağını ve Arap ülkelerinden Avrupa'ya doğru kitlesel bir mülteci dalgasının hareket edeceğini" söyledi.

İran, ABD'ye ve müttefiklerine bedel ödeterek caydırıcılık tesis etme kararlılığını sürdürüyor; bu kapsamda daha geniş uluslararası ekonomi üzerinde de sonuçlar doğurmayı hedefliyor.

Tahran'ın bakış açısından, 2025'te İsrail ile ikili bir savaş yürütmek caydırıcılık tesis etmede pek etkili olmamıştı; buna karşılık daha sonra küresel topluluğa ekonomik bedel ödetme kararı, Washington'ı haziran ayında müzakere masasına getirmede muhtemelen etkili olmuştu.

Şimdi üçüncü bir savaş döngüsü ihtimaliyle karşı karşıya kalan İranlı yetkililer, çatışmayı daha da uluslararasılaştırma niyetlerini dile getirdi; bu durumun olası sonuçları, petrol ihracatının aksamasından kitlesel yerinden edilme olaylarına kadar tırmanabilir.

Ancak bu tür aksamaların tehdidi Körfez ülkelerinin diplomasiye bağlılığını güçlendirebilirken, bu tehdidin fiilen uygulanması bölgesel pozisyonları Tahran'a karşı sertleştirebilir ve ABD'nin yeni askeri harekâtına verilen desteği artırabilir; bu da İran'ın caydırıcılığı yeniden tesis etme çabalarını baltalama riski taşır.

Kaynak: The New Arab