Sudan Silahlı Kuvvetlerinde Değişim: Beklentiler Ne?

Sudan Ordu Komutanı ve ülkenin fiili lideri Abdulfettah Burhan, silahlı kuvvetlerin komuta kademesinde bazı değişiklikler yaptı.  

Burhan, Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) ile süren savaşta kendilerine destek veren silahlı grupları orduya entegre etme kararı aldı.  

Genelkurmay Başkanlığı ve askeri birliklere yeni komutanlar atadı, subayları daha üst rütbelere terfi ettirdi, bazılarını yeni görevlere atadı ve bazılarını emekliye ayırdı.    

Orduya yönelik bu değişiklikler ülkede büyük tartışmaya neden olurken, bir kesim bu adımı, silahlı kuvvetlerin her yıl rutin olarak yaptığı liderlik yapısını değiştirme adımı olarak değerlendirdi.  

Ancak bazıları analiz ve tahminlerinde daha da ileri giderek, birkaç önemli askeri liderin emekliye ayrılması yönündeki kararı, ülke yönetimine yönelik darbe girişiminin engellenmesine bağladı.  

Sudan ordusuna destek veren güçlerin orduya entegre edilmesi yönündeki karar medyada büyük memnuniyetle karşılanırken, bazıları bu adımı ülke liderliğinin “iç ve dış koşullar olgunlaşana kadar ertelediği” bir adım olarak değerlendirdi.  

Silahlı grupların orduya entegre kararının önemi  

Söz konusu silahlı güçlerin Sudan Silahlı Kuvvetleri’ne entegre edilmesindeki gecikme nedeniyle askeri ve siyasi liderlik sık sık tepki çekiyor.  

Sudan lideri Burhan, orduyu zayıflatacak şekilde milis kuvvetleri güçlendirdiği gerekçesiyle sürekli eleştiriliyor.  

Sudan kamuoyu, ülkenin güvenlik, askeri ve siyasi kanadında bölgesel ve talep odaklı silahlı milislerin çoğalmasından rahatsız olmaya başladı.  

Hızlı Destek Kuvvetleri milislerinin 15 Nisan 2023’te Sudan devleti ve halkına karşı savaş başlatmasından bu yana gerçekleştirdiği eylemlere bakılarak, bunun ülkenin güvenliği ve toplumsal barışa yönelik bir tehdit olduğu düşünülüyor.  

Bu nedenle, orduya destek veren silahlı güçlerin entegre edilmesine yönelik karar, Sudan milleti için hassas bir dönemde büyük önem taşıyor.  

Ancak önemine rağmen, bazı kesimler bunun uygulanabilirliğinden şüphe ediyor. Hatta Sudan ordusunun Hızlı Destek Kuvvetleri milislerine karşı savaşında onu destekleyen silahlı hareketlerin liderlerinin tepkisine yol açıyor.   

Bu bağlamda, Darfur Bölge Valisi ve Sudan Kurtuluş Hareketi lideri Minni Arko Minawi, Cuba Barış Anlaşması’nda öngörülen entegrasyon düzenlemeleri uyarınca, söz konusu güçlerin Sudan Silahlı Kuvvetleri komutası altına verileceğini, güvenlik ve polis komutanlıklarına entegre edileceğini doğruladı.  

Sudan Kurtuluş Ordusu Geçiş Konseyi Sözcüsü Emin İshak ise, Cuba Barış Anlaşması’nın Güvenlik Düzenlemeleri Protokolü hükümlerinin uygulanması kapsamında, Burhan’ın kararını uygulamaya kararlı olduklarını belirtti.  

Söz konusu silahlı hareketlerin liderlerinin, güçlerini Sudan ordusuna entegre etme kararına yönelik verdiği yanıtın, birleşik bir ulusal ordu kurma çabalarına ilişkin olumlu bir gösterge olduğu açık.   

“Peki bu karar neden şimdi alındı?” sorusunun yanıtı şu dört başlıkta ele alınabilir:  

Vatandaşlara güven vermek: Sudan liderliği, ordunun kontrolünü sağlama konusunda yeteneğini göstermeye çalışıyor ve Hızlı Destek Kuvvetleri’nde yaptığı gibi bir daha milis güçleri oluşturmayacağını vurguluyor.  

Silahlı hareketleri siyasallaştırmak: Sudan devleti, silahı tekeline almayı ve silahlı hareketlerin liderliğinden askeri şemsiyeyi çekmeyi ve onları orduya entegre etmeyi amaçlıyor.  

Uluslararası topluma Sudan ordusunun önemini hatırlatmak: Sudan lideri Abdulfettah Burhan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu işlerinden sorumlu kıdemli danışmanı Massad Boulos, geçtiğimiz hafta İsviçre’nin Zürih kentinde bir araya geldi.  

İki lider, Afrika ve Arap dünyasında giderek artan terörizm olgusuyla mücadelede Sudan ordusunun önemini vurguladı. Bu nedenle Sudan liderliği, bölgesel ve uluslararası alanda kabul gören tek bir ulusal ordu oluşturmak için çalışıyor.  

Sudan için Cuba Barış Anlaşması şartlarının yerine getirilmesi: Hızlı Destek Kuvvetleri milislerinin Sudan devletine karşı savaşını sürdürmesi, Cuba Barış Anlaşması’nın uygulanamamasında önemli etkiye sahipti.  

Ancak devlet, milislerin başkent Hartum ve ülkenin merkez şehirlerinden çıkarılmasının ardından, özellikle silahlı güçlerin Sudan askeri komutasına entegre edilmesi kararı olmak üzere, Cuba Barış Anlaşması’nı uygulama konusunda esnekliğe sahip oldu.  

Ancak söz konusu silahlı grupların, silahlı kuvvetler komutası altına alınmasına yönelik kararın hayata geçirilmesi, gerekli eğitim ve askeri disiplini almamış unsurların kuvvetlere katılmasını önlemek için çok dikkatli bir çalışma gerektiren hassas bir karar.  

Zorunluluk ve yenilenme arasında bazı liderler değişiyor  

Sudan Silahlı Kuvvetleri liderliği, en azından Hartum ve diğer bazı bölgelerden gelebilecek Hızlı Destek Kuvvetleri tehdidini püskürtmek için hiç şüphesiz cesurca mücadele etti.  

Ancak bazı kesimlerin uygunsuz gördüğü bir zamanda, askeri yönetim, Hızlı Destek Kuvvetleri milislerinin oluşturduğu tehdidin hala mevcut olduğunu göz önünde bulundurarak komuta yapısı içerisinde bir değişiklik yapma kararı aldı.  

Burada önemli bir soru gündeme geliyor: Sudan Silahlı Kuvvetleri, Darfur bölgesinde Hızlı Destek Kuvvetleri milislerinin oluşturduğu artan tehdit karşısında neden değişiklik yapma kararı aldı?  

Bu soruyu şu yaklaşımlara göre cevaplayabiliriz:  

Liderlik kadrosuna taze kan enjekte etmek: Devlet yönetimi, Darfur’da etnik ve kabile temelli suçlar işleyen ve sivilleri öldüren Hızlı Destek Kuvvetleri milislerinin elinden Darfur şehirlerini temizlemek konusunda acele ediyor.  

Dolayısıyla askeri planların hayata geçirilmesinin hızlandırılması, önceki aşamalardan farklı askeri teorilere göre savaşları yönetecek liderlik yapısında değişiklikler yapılmasını gerektiriyor.  

Askeri rutine dönüş: Sudan Silahlı Kuvvetleri, askeri komuta yapısını değiştirerek rutin işlemlerini yürütüyor.  

Hızlı Destek Kuvvetleri’nin isyanının patlak vermesinden bu yana, komuta yapısında değişiklik yapılmadı.   

Ancak Sudan ordusunun Hızlı Destek Kuvvetleri milislere karşı büyük zaferler elde etmesinin ardından, bu değişiklikler ülkede askeri rutine dönüşün sinyalini vermek amacıyla yapıldı.  

Özet ve senaryolar: Savaşta orduya destek veren silahlı grupların komuta altına alınmasına dair karar ve ardından Genel Komutanlık bünyesinde yapılan büyük değişiklikler, ülkede çarpıcı siyasi ve askeri dönüşümlere yol açıyor.  

Bu kararların zamanlaması ne olursa olsun, Sudan şu iki senaryo ile karşı karşıya kaldı:  

Askeri komutanın birleşmesi: Sudan halkı, ülkeyi çökerten bölgesel milisler olgusu ve askeri liderler arasındaki anlaşmazlıkların ortadan kalkmasını umuyor.   

Bu nedenle, alınan bu kararlar ülkedeki güvenlik ve askeri karar alma süreçlerini birleştirme amacına hizmet ediyor.  

Kararların uygulanamaması: Darfur ve İslamcı silahlı hareketlerin askeri liderlerinin açıklamaları ve liderlik yapısında gerçekleşen sorunsuz, engelsiz değişimlere bakıldığında, alınan kararların bugüne kadar yürürlükte olduğu anlaşılıyor.  

Ancak, silahlı güçlerin güçlerin orduya entegre kararı, Hızlı Destek Kuvvetleri milislerine karşı devam eden savaş nedeniyle devletin karşılayamayacağı mali harcamalar ve idari düzenlemeler gerektirebilir.