İsrail Muhalefeti Üç Yıllık Başarısızlığın Ardından Netanyahu’yu Devirebilecek mi?

Araştırmacı Ahmed El-Cendi, İsrail'de 27 Ekim'de yapılacak seçimler öncesinde muhalefetin üç yıllık başarısızlığını, Netanyahu'nun siyasi krizlere rağmen iktidarını nasıl koruduğunu ve Arap partilerinin seçim sonrası kurulacak hükümet üzerindeki belirleyici rolünü Fokus+ için kaleme aldı.
odak-israil-muhalefeti-uc-yillik-basarisizligin-ardindan-netanyahu-yu-devirebilecek-mi

20.10.2026 - 10:57  |  Son Güncellenme:  20.10.2026 - 11:14

İsrail'de 27 Ekim'de yapılacak Knesset seçimleri yaklaştıkça muhalefet saflarındaki şüpheler de artıyor. Son iki ay boyunca kamuoyu yoklamaları, muhalefet partilerinin önde olduğunu ve Arap partileri hariç tutulduğunda 60 veya 61 sandalye kazanabileceğini gösteriyordu. Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, bu anketlerde 25 ila 26 sandalyeyle sürekli ilk sırada yer alırken iktidar koalisyonunu oluşturan partilerin toplam sandalye sayısı 49 ile 51 arasında değişiyordu.

Bu rakamlar, muhalefetin istikrarlı bir hükûmet kurmasına tek başına yeterli olmasa da oldukça dar bir çoğunlukla iktidara gelmesinin önünü açabilirdi. Arap partilerinin de katılması durumunda ise daha rahat bir çoğunluk elde edilebilirdi.

Netanyahu

Ancak seçim tarihi yaklaştıkça tablo belirsizleşmeye başladı. İsrail'deki Yahudi seçmenleri temsil eden muhalefet partilerinin sandalye sayısının 53 veya 54'e kadar gerileyebileceği görülüyor. Hatta Kanal 16'nın yayımladığı bazı anketler, Netanyahu liderliğindeki iktidar koalisyonunun 54 sandalyeyle öne geçtiğini, muhalefetin 53, Arap partilerinin ise 13 sandalyede kaldığını gösteriyor.

Eisenkot ise anketlerin büyük bölümünde 22 veya 23 sandalyeyle liderliğini koruyor. Onu, Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi 21 sandalyeyle takip ediyor. Bazı anketlerde Likud'un sandalye sayısı 18 veya 19'a kadar düşerken zaman zaman iki parti eşit seviyeye geliyor.

Bu tablo, seçim yarışının önde gelen iki partisi Yashar ile Likud arasındaki farkın kimi zaman daraldığını, kimi zaman ise açıldığını ortaya koyuyor. Ancak kesin sonuç, 27 Ekim'deki seçimlerde belli olacak.

Arap partileri Netanyahu'nun siyasi geleceğini belirleyebilir

Mevcut veriler, iki ayrı listeyle seçimlere katılan Arap partilerinin, yani Ortak Arap Listesi ile Birleşik Arap Listesi'nin tarihî bir başarı elde edebileceğine işaret ediyor. İsrail vatandaşı Filistinlilerin seçimlere yüksek katılım göstermesi beklentisi, iki listenin toplam sandalye sayısını 13 veya 14'e kadar çıkarabilir.

Bu sonuç, Arap partilerini Netanyahu'nun siyasi hayattan uzaklaştırılmasında belirleyici bir aktör hâline getirebilir.

Çünkü Likud, Yahudi Gücü, Dinî Siyonizm, Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinden oluşan Netanyahu blokunun da Yashar, Birlikte, İsrail Evimiz ve Demokratlar partilerinden oluşan değişim blokunun da Arap partilerinin desteği olmadan hükûmet kurabilecek çoğunluğa ulaşması oldukça zor, hatta imkânsız görünüyor.

Dolayısıyla Netanyahu'nun iktidardan uzaklaştırılması, Yahudi muhalefet partileri ile Arap partilerinin hükümet kurulmasına imkân sağlayacak bir ortaklık üzerinde anlaşmasına bağlı olabilir.

Ancak böyle bir ortaklığın önünde ciddi engeller bulunuyor. Bunların başında, Yahudi muhalefet partilerinin liderlerinin büyük bölümünün Arap partileriyle iş birliği yapmayı reddetmesi geliyor.

Bu tavırda seçim sürecinin siyasi koşulları belirleyici rol oynuyor. Bununla birlikte muhalefet partilerinin Netanyahu'dan kurtulmak için Arap partileriyle iş birliği dışında bir seçenek bulamaması hâlinde söz konusu tutumun değişmesi oldukça muhtemel.

Muhalefetin gücünün giderek zayıflaması, parti liderleri üzerindeki baskıyı da artırıyor. Arap partileriyle iş birliği sağlanamaması durumunda ise siyasi dengeler Netanyahu'nun lehine dönebilir.

Burada Netanyahu'nun parlamentoda çoğunluğu, yani en az 61 sandalyeyi kazanabileceğini söylemiyoruz. Asıl ihtimal, hiçbir siyasi bloğun yeni hükümeti kuramaması.

Böyle bir senaryoda Netanyahu, yeni Knesset seçimleri yapılana kadar yaklaşık altı ay daha geçici hükümetin başbakanı olarak görevini sürdürebilir. Bu süre boyunca muhalefeti zayıflatmaya ve kendi siyasi bloğunu güçlendirmeye yönelik hamlelerine devam edebilir.

Üstelik Netanyahu, siyasi açıdan en zorlu dönemi fiilen geride bırakmayı başarmış durumda. Bu nedenle mevcut koşullarda ulaşmayı hedeflediği en ileri nokta da bu olabilir.

Tüm bunlar, İsrail'deki siyasi tabloyu daha da karmaşık hâle getiriyor. Kamuoyu yoklamaları sürekli değişirken siyasi gelişmeler de son derece hızlı ilerliyor.

Seçimlere yaklaşık bir hafta kalmış olması ise İsrail siyaseti açısından oldukça uzun bir süre anlamına geliyor.

Önümüzde geniş bir ihtimaller listesi bulunuyor. Bunların ilki, ideolojik veya fikrî ortaklıklardan ziyade siyasi çıkarlar temelinde kurulacak ve Arap partilerini de içerebilecek koalisyonlarla Netanyahu'nun iktidardan uzaklaştırılması.

İkinci ihtimal, Netanyahu'nun geçici hükümetin başbakanı olarak görevine devam etmesi.

Üçüncü ihtimal ise beklenmedik gelişmeler sayesinde Netanyahu'nun yeni bir hükümet kurmayı başarması. Ancak bu son senaryo, mevcut koşullarda neredeyse imkânsız görünüyor.

İsrail siyasetinde koalisyon çıkmazı

İsrail'deki siyasi tabloyu şekillendiren birden fazla etken bulunuyor. Bunların başında, parlamenter sistemde çok sayıda partinin bulunması geliyor. İsrail örneğinde olduğu gibi bu durum, oyların farklı partiler arasında dağılmasına yol açıyor ve herhangi bir partinin tek başına güçlü bir çoğunluk elde etmesini zorlaştırıyor.

Sonuç olarak siyasi çıkarlar üzerine kurulan koalisyonlar kaçınılmaz hâle gelirken hükümet kurma süreçleri ve siyasi istikrarın sağlanması giderek güçleşiyor.

Bir diğer etken ise son yıllarda partiler arasındaki ideolojik farklılıkların büyük ölçüde ortadan kalkması.

Bu durum özellikle Arap-İsrail çatışması ve Filistin meselesinde, hatta bazı iç politika başlıklarında açıkça görülüyor.

Naftali Bennet ve Yair Lapid 

Merkez siyasi çizgide yer alan Yair Lapid ile aşırı sağcı Naftali Bennett'in, Bennett liderliğindeki bir seçim ittifakında birleşmesi bunun dikkat çekici örneklerinden biri.

Öte yandan İsrail'deki seçimler artık öncelikli olarak siyasi programlar veya ideolojik görüşler üzerinden yürütülmüyor. Seçim yarışının merkezinde Netanyahu'nun iktidarda kalıp kalmayacağı sorusu bulunuyor.

Bu durum, İsrailli siyasetçilerin Netanyahu'nun gölgesinde kalmasına neden oldu.

Muhalefet liderlerinin Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmak için tekrar tekrar girişimde bulunmasına rağmen başarısız olması, seçmenlerin gözünde onların zayıflığını daha da belirginleştirdi.

Seçmenler, seçimlerin yalnızca Netanyahu'nun siyasi geleceği üzerinden şekillenmesinin, diğer İsrailli siyasetçilerin ülke tarihinde başbakanlık koltuğunda en uzun süre kalan siyasetçi karşısındaki yetersizliğini ortaya koyduğunu fark etti.

Netanyahu'nun art arda birçok dönem iktidarda kalabilmesinin başlıca nedenlerinden biri de bu olabilir.

Muhalefet Netanyahu'yu en zayıf döneminde neden deviremedi?

Son günlerde anketlerde yaşanan dalgalanmalar ve Arap partilerinin desteği olmadan Netanyahu'nun iktidardan uzaklaştırılmasının güçleşmesi, İsrail basınında da tartışılıyor.

Yedioth Ahronoth gazetesi yazarı Einav Schiff, seçim sürecini muhalefet liderlerinin Netanyahu karşısındaki fırsatları değerlendirememesi üzerinden ele aldı.

Schiff'e göre muhalefet, Netanyahu'nun en zayıf olduğu dönemde bile mevcut koşulları kendi lehine çevirmeyi başaramadı.

Gazeteci, bu durumun sorumluluğunu iki muhalefet liderine yüklüyor: Netanyahu'nun şu anki en güçlü rakibi Gadi Eisenkot ve partisinin Knesset'e girmek için gerekli seçim barajını aşması pek olası görünmeyen Benny Gantz.

Schiff'in değerlendirmesinin merkezinde, Eisenkot ve Gantz'ın 7 Ekim felaketinin ardından yaptıkları en büyük siyasi hatanın Netanyahu liderliğindeki olağanüstü hâl hükümetine katılmak olduğu görüşü bulunuyor.

Yazara göre iki siyasetçi, bugün bu kararın sonuçlarıyla karşı karşıya.

Söz konusu karar, siyasi anlaşmazlıkların bir kenara bırakılması ve İsrail'in yaşadığı büyük sarsıntı karşısında birlik sağlanması amacıyla alınmış olabilir.

Ancak hangi gerekçeyle alınmış olursa olsun, bu adım Netanyahu hükümeti için adeta bir can simidine dönüştü.

Çünkü Eisenkot ve Gantz'ın hükümete katılması, Netanyahu'ya o dönemde en fazla ihtiyaç duyduğu iki şeyi sağladı: Zaman ve siyasi meşruiyet.

Böylece Netanyahu, kendisini istifaya veya erken seçime zorlayabilecek büyük toplumsal baskıyı aşma fırsatı buldu.

Schiff, bu değerlendirmesini Netanyahu'nun saldırının hemen ardından 64 milletvekilinden oluşan parlamento koalisyonunun geleceğini düşünmeye başlamasıyla destekliyor.

Yazara göre bu durum, hükümetin ayakta kalmasının ilk anlardan itibaren Netanyahu'nun siyasi hesaplarının merkezinde bulunduğunu gösteriyor.

Dolayısıyla Netanyahu'nun ulusal birlik çağrısıyla asıl ilgisi, ortak bir tehlike karşısında ülkeyi birleştirmekten çok kendi hükümetinin devamını sağlamaktı.

Netanyahu, özellikle olayların yaşandığı ilk saatlerde ve günlerde bütün siyasi geleceğinin tehlikede olduğunun farkındaydı.

Bezalel Smotrich

Nitekim Bezalel Smotrich de hükümetin siyasi meşruiyetinin yalnızca birkaç gün devam edebileceğini, ardından sokaktaki toplumsal baskı nedeniyle istifa etmek zorunda kalacağını öngörüyordu.

Bu nedenle Netanyahu'nun planındaki ilk adım, bedeli ne olursa olsun bu kritik günleri atlatmaktı.

Gantz ve Eisenkot'un ulusal sorumluluk gerekçesiyle aldıkları karar ise Netanyahu'ya tam da bu fırsatı sundu.

İki liderin hükümete katılması sayesinde tartışmalar, siyasi yönetimin yaşanan başarısızlıktaki sorumluluğundan uzaklaştırılarak "Birlikte kazanacağız" sloganına ve savaş sırasında bölünmenin önlenmesi gerektiği söylemine yönlendirildi.

Böylece Netanyahu, her iki siyasetçinin desteğiyle toplumsal öfkeyi karşılamayı ve ardından yatıştırmayı başardı.

Üstelik siyasi kariyeri boyunca benzeri görülmemiş bir baskıyla karşı karşıya olduğu dönemde hem siyasi hem de kurumsal destek elde etti.

Bu gelişme, Netanyahu'nun siyasi konumunun, geçmişinin ve hatta yargılanma ihtimalinin doğrudan tehdit altında olduğu bir dönemden, uzun vadeli siyasi hayatta kalma stratejisi geliştirebildiği yeni bir aşamaya geçmesini sağladı.

Netanyahu, resmî bir soruşturma komisyonu kurulması, erken seçime gidilmesi veya istifa edilmesi gibi taleplerle yüzleşmek yerine savaşı yönetmeye devam edebildi.

Aynı zamanda yaşanan başarısızlığa ilişkin siyasi sorumluluğuyla hesaplaşmayı erteledi ve sağ seçmen tabanının önemli bir bölümünün desteğini korumayı başardı. İşte bu noktada kritik bir soru ortaya çıkıyor:

Netanyahu'yu en zayıf olduğu dönemde, felaketin en ağır anlarında bile iktidardan uzaklaştıramayan muhalefet, üç yıl sonra bunu nasıl başaracak?

Netanyahu'nun siyasi geleceğine ilişkin iki önemli nokta

Burada üzerinde durulması gereken iki önemli nokta bulunuyor.

İlki, Netanyahu'nun siyasi geleceğiyle ilgili. İsrail siyasetini takip eden analistler ve Arap dünyasındaki yorumcular, uzun yıllardır Netanyahu'nun siyasi kariyerinin sona erdiğinden söz ediyor.

Hatta bu ifade, siyasi analiz programlarının ve köşe yazılarının neredeyse değişmez bir parçası hâline geldi.

Ancak bu değerlendirmeler yapılırken İsrail'in kuruluşundan bu yana benimsediği siyasi sistemin özellikleri ve işleyişi yeterince dikkate alınmadı.

Aynı şekilde Netanyahu'nun geçmişte birçok krizi aşmayı başardığı da göz ardı edildi. Bu krizler bugünkü kadar ağır olmasa da Netanyahu'nun siyasi zorluklarla mücadele konusundaki deneyimini ortaya koyuyordu.

Üstelik İsrail'deki siyasi liderler arasında Netanyahu'nun bu kadar çok krizden çıkmayı başarma yeteneğiyle yarışabilecek başka bir isim bulunmuyor.

İkinci nokta ise Netanyahu'nun mutlaka iktidarda kalacağını savunmadığımızla ilgili.

Burada vurgulanan, Netanyahu'nun geçici bir hükümetin başında da olsa İsrail yönetiminde kalmasının mümkün senaryolardan biri olduğudur.

Daha da önemlisi, Netanyahu'nun iktidardan uzaklaştırılması büyük olasılıkla Yahudi muhalefet partileri ile Arap partileri arasında kurulacak bir ortaklık ve iş birliği olmadan mümkün olmayacak. Bu mesele, İsrail basınında giderek daha fazla tartışılıyor. Çünkü hem Yahudi muhalefet partileri hem de Arap partileri arasında böyle bir ortaklığa ilkesel olarak destek verenler ve karşı çıkanlar bulunuyor. Ancak bu da başlı başına ayrı bir tartışma konusu.

*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Fokus+'ın editöryal politikasını yansıtmayabilir.