Eisenkot ve Arap Partileri: İhtiyaç Duyulan Oylar, Şartlara Bağlanan Ortaklık
04.11.2026 - 17:16 | Son Güncellenme: 11.11.2026 - 10:50
İsrail Merkez Seçim Komisyonu'nun verilerine göre, 27 Ekim 2026'da yapılan Knesset seçimlerinde oyların tamamının sayılmasının ardından Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderliğindeki blok 53 sandalye kazandı. Likud, Dinî Siyonizm, Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) ve aşırı dindar Yahudileri temsil eden Haredi partilerinden oluşan bu blok, parlamentoda çoğunluğu sağlayamadı.
Netanyahu'nun karşısındaki Gadi Eisenkot liderliğindeki blok ise 48 sandalye elde etti. Yashar, Beyahad (Birlikte), Evimiz İsrail (Yisrael Beiteinu) ve Demokratlar partilerinden oluşan bu ittifak da hükûmet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamadı.
Öte yandan, seçimlere katılan iki Arap listesi toplam 19 sandalye kazandı. Arap Ortak Listesi 11, Ra'am ise 8 milletvekiliyle parlamentoda temsil edilme hakkı elde etti.
Merkez Seçim Komisyonu, söz konusu sonuçları İsrail ordusu ve güvenlik güçleri mensupları, mahkûmlar, hastanelerde tedavi görenler ve sandıklara doğrudan ulaşamayan diğer seçmenlerin oylarını içeren çift zarfların sayımının tamamlanmasının ardından açıkladı. Resmî sonuçların ise 4 Kasım'da yayımlanması bekleniyor.
Kesinleşen oy sayımına göre Knesset'teki sandalye dağılımı şöyle şekillendi:
- Likud: 27 sandalye
- Yashar: 21 sandalye
- Beyahad (Birlikte): 12 sandalye
- Arap Ortak Listesi: 11 sandalye
- Demokratlar: 8 sandalye
- Ra'am: 8 sandalye
- Birleşik Tevrat Yahudiliği: 7 sandalye
- Evimiz İsrail: 7 sandalye
- Otzma Yehudit (Yahudi Gücü): 7 sandalye
- Şas: 6 sandalye
- Dinî Siyonizm–Zehut (Kimlik): 6 sandalye
Öte yandan, Hendel ve Zeliha'nın partisi yüzde 2,7, Ofer Winter liderliğindeki Amha Yisrael Partisi ise yüzde 1,68 oy aldı. Her iki parti de yüzde 3,25'lik seçim barajını aşamayarak parlamento dışında kaldı.
İsrail seçimlerinin sonuçları incelendiğinde öne çıkan en önemli gerçek, siyasi belirsizliğin devam etmesi ve hiçbir tarafın kesin bir üstünlük sağlayamaması oldu. Bu durumun, 7 Ekim'den bu yana İsrail'in siyasi, askerî ve güvenlik politikalarına da yansıyan kalıcı bir özellik hâline geldiği görülüyor.
Nitekim hiçbir parti ya da seçim bloku, hükûmeti tek başına kurabilecek çoğunluğa ulaşamadı. Bununla birlikte Netanyahu'nun liderliğindeki blokun sandalye sayısının 68'den 53'e gerilemesi, diğer partilerle yürütülecek koalisyon görüşmelerinde elini zayıflatan önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Eisenkot ise seçimlerden kesin bir zaferle çıkamadı. Bu nedenle hükûmet kurabilmek için ya Arap partilerinin desteğini almak ya da karşı bloktaki partilerle ittifak yapmak zorunda.
Ancak ikinci seçenek, Eisenkot'un seçim kampanyasında seçmenlere sunduğu siyasi programla çelişiyor. Söz konusu programın öne çıkan vaatleri arasında, 7 Ekim olaylarına ilişkin soruşturma komisyonunun harekete geçirilmesi ve Haredilerin askerlik hizmetinden muaf tutulmasının önlenmesi yer alıyor.
Eisenkot liderliğinde azınlık hükûmeti ihtimali
Bu yazıda, eski İsrail Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'un başbakanlığında bir azınlık hükûmeti kurulması ihtimali ele alınıyor.
Parlamentodaki sandalye dağılımı dikkate alındığında Eisenkot, kendi blokundaki milletvekilleriyle Arap partilerinin sandalyelerini bir araya getirerek 67 milletvekilinin desteğini sağlayabilir. Böylece başbakanlık için aday gösterilmesini sağlayacak desteği elde edebilir ve Arap partilerinin dışarıdan desteğiyle bir azınlık hükûmeti kurabilir.
Ancak bu senaryonun önünde ciddi engeller bulunuyor. Netanyahu cephesinin bu seçeneğe karşı yürüttüğü kampanya da söz konusu engellerden biri. Netanyahu blokunun Arap partilerini yabancı aktörlerle iş birliği yapmakla veya yabancı kaynaklardan finansman sağlamakla suçlaması, bu kampanyanın bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Bununla birlikte asıl sorun, Eisenkot'un kendi ittifakı içinde yer alan iki önemli partinin Arap partileriyle iş birliğine karşı çıkması. Evimiz İsrail ve Beyahad Partileri, Arap partilerinin desteğine dayalı bir hükûmet formülünü kabul etmiyor.
Üstelik Eisenkot da Arap partileriyle olası bir iş birliği için çeşitli şartlar öne sürüyor. Bu şartlar arasında İsrail'in Yahudi kimliğinin tanınması, İsrail Bağımsızlık Bildirgesi'ne bağlılık, Hamas'ın terör örgütü olarak kabul edilmesi ve askerlik hizmetinin benimsenmesi bulunuyor.
Eisenkot'un şartları: Hem Yahudi hem demokratik devlet çelişkisi
Eisenkot'un hükûmet kurabilmesi için Arap listelerinden en az 13 milletvekilinin oyuna ihtiyacı var. Ancak buna rağmen İsrail'in kimliği, devlete bağlılık, savaşa yönelik tutum ve Filistin meselesi gibi başlıklarda Arap partilerine çeşitli şartlar dayatıyor.
Eisenkot bu yaklaşımıyla iki hedefe ulaşmaya çalışıyor. Bir yandan Siyonist siyasi çizgisinden vazgeçmediği mesajını vererek İsrail sağını rahatlatmayı amaçlıyor. Diğer yandan ise Arap partileriyle kurulabilecek ortaklığın önüne belirli şartlar koyuyor.
Ancak ilk şart, kendi içinde önemli bir çelişki barındırıyor. Eisenkot, İsrail'in aynı anda hem Yahudi hem de demokratik bir devlet olarak tanınmasını istiyor.
Arap partilerinden devletin Yahudi kimliğini kabul etmelerini talep etmesi, aslında İsrail'in belirli bir ulusal topluluğa ait olduğunun ve ulusal kaderi belirleme hakkının yalnızca Yahudilere tanındığının kabul edilmesi anlamına geliyor.
Burada İsrail'in Filistin topraklarını gayrimeşru biçimde işgal eden bir devlet olması meselesini tartışmıyoruz. Yalnızca demokratik bir sistemin var olduğu varsayımından hareketle Eisenkot'un Arap partilerine sunduğu formülü değerlendiriyoruz.
Bu açıdan bakıldığında Eisenkot, İsrail'de yaşayan Arap toplumundan, herkesin oy kullanma hakkına sahip olduğu bir sistemde bile Yahudi vatandaşlarla eşit konumda olmadığını kabul etmesini istiyor.
Bağımsızlık Bildirgesi şartı
İsrail Bağımsızlık Bildirgesi'nin tanınması şartı da Arap partileri açısından önemli bir sorun oluşturuyor.
Çünkü söz konusu belge, İsrail'i Yahudi ulusal projesi olarak tanımlıyor ve devletin kuruluşunu meşrulaştıran tarihsel bir anlatı ortaya koyuyor. Aynı zamanda İsrail Devleti'nin kurulmasını Yahudi halkının doğal ve tarihsel hakkı olarak kabul ediyor.
Peki, siyasi kimliğini Filistin aidiyeti üzerine kuran bir Arap partisinin, kendi toprakları ve kutsal mekânları üzerinde inşa edilen bu projeye meşruiyet kazandırması nasıl mümkün olabilir?
Üstelik İsrail'in bağımsızlık olarak tanımladığı süreç, Filistinliler açısından Nekbe ile doğrudan bağlantılı. Bu süreç, Filistin halkının yarısından fazlasının topraklarından sürülmesiyle sonuçlandı.
Dolayısıyla Arap partilerinden İsrail Bağımsızlık Bildirgesi'ni tanımalarını istemek, yalnızca hukuki ya da siyasi bir metni kabul etmelerini talep etmekten ibaret değil. Aynı zamanda Filistinlilerin kendi tarihsel anlatılarıyla çelişen bir devlet kuruluşunu meşru görmeleri anlamına geliyor.
Arap toplumunu kendi halkıyla karşı karşıya getiren şartlar
Eisenkot'un 1948 topraklarında yaşayan Filistinli Araplardan askerlik hizmetini kabul etmelerini ve Hamas'ı terör örgütü olarak tanımalarını istemesi, Arap toplumunu Siyonist hedeflerin uygulanmasında kullanılacak bir araca dönüştürmeyi amaçlıyor.
Bu hedefler, Filistin meselesinin tasfiye edilmesine yönelik planlarla doğrudan bağlantılı.
Oysa Gazze, Batı Şeria, 1948 toprakları ve diasporada yaşayan Filistinlilerin farklı alanlardaki rollerinin birbirini tamamlaması gerekiyor. Eisenkot ise bu topluluklardan birini diğerinin karşısına yerleştirmek istiyor.
Bu nedenle Eisenkot'un öne sürdüğü şartlar dışlayıcı bir nitelik taşıyor. Arap partilerinin bu şartları kabul etmesi, Filistin kimliğinden vazgeçmeleri anlamına gelecek.
Söz konusu yaklaşım, Siyonistlerin Yahudi olmayan herhangi bir siyasi aktörü, İsrail vatandaşı olsa ve son seçimlere katılmış bulunsa bile eşit bir ortak olarak kabul etmediğini gösteriyor.
Netanyahu sonrası için Arap partilerine dayatılan ortaklık şartları
Sonuç olarak Eisenkot liderliğinde bir azınlık hükûmeti kurulmasının önündeki sorun yalnızca parlamentodaki sandalye hesaplarından ibaret değil. Asıl mesele, Eisenkot'un Arap partilerine sunduğu ortaklığın sınırlarında yatıyor.
Arap seçmenlerin oyları Netanyahu iktidarını sona erdirmek açısından gerekli görülse de bu destek, Arap toplumunun kimliğini, tarihsel anlatısını ve Filistin meselesiyle bağlarını doğrudan ilgilendiren şartlara bağlanıyor.
Tam da bu noktada önemli bir çelişki ortaya çıkıyor. Bir yandan Arapların parlamentodaki temsiline ihtiyaç duyulurken diğer yandan bu temsilin siyasi ve ulusal kimliğinin kabul edilmesinden kaçınılıyor.
Oysa müzakerelerin, tarafların ortak sorunlarına çözüm üretecek bir hükûmet programı üzerinden yürütülmesi gerekiyor. Ancak Eisenkot, görüşmeleri devletin nasıl tanımlanacağı, İsrail'in kuruluşuna ilişkin tarihsel anlatının benimsenmesi ve devletin güvenlik ve savaş politikalarına bağlılık gösterilmesi gibi konularda bir sınava dönüştürüyor.
Böylece Arap partilerinin hükûmet sürecine katılımı, yalnızca iktidarın değiştirilmesine yönelik adımlar üzerinde anlaşmaya değil, karşı çıktıkları siyasi ve ideolojik çerçeveyi kabul etmelerine bağlanıyor.
Öte yandan Naftali Bennett ve Avigdor Liberman'ın Arap partilerinin desteğine dayalı bir hükûmet formülünü reddetmesi, Netanyahu'ya alternatif bir yönetim kurulmasının önündeki engellerin yalnızca Netanyahu cephesinden kaynaklanmadığını gösteriyor. Bu engeller, değişim isteyen muhalefet blokunun kendi içinde de bulunuyor.
Dolayısıyla Netanyahu'nun iktidardan uzaklaştırılması, 1948 topraklarında yaşayan Filistinli toplumun karşı karşıya olduğu dışlayıcı siyasi anlayışın mutlaka sona ereceği anlamına gelmiyor. Aksine, siyasi değişim arayışı aynı anlayışın farklı bir biçimde yeniden üretilmesine yol açabilir.
Bu noktada Arap partilerinin önündeki asıl sınav, parlamentoda elde ettikleri siyasi ağırlığı nasıl kullanacakları olacak. Zira bu partilerin hem hükûmetin kurulmasında belirleyici rollerini korumaları hem de bu gücü kendi kimliklerinden ve temsil ettikleri toplumun haklarından taviz vermeden değerlendirmeleri gerekiyor.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Fokus+'ın editöryal politikasını yansıtmayabilir.