İsrail Çöküşün Eşiğinde: İlan Pappe'nin Kaleminden Siyonist Projenin Sonu ve 2048 Senaryosu
07.10.2026 - 11:51 | Son Güncellenme: 19.10.2026 - 16:10
İsrail devletinin sonu geldiğinde ne olacak? Tarihçi İlan Pappe, bu soruya verdiği yanıtta hayali bir ufka açılıyor ve 2048 yılındaki Filistin'i öngörüyor: Irkçılığa dayanmayan bir devlette yaşamak istemeyen öfkeli ırkçı İsrailliler ülkeyi terk edecek; onlarla birlikte çifte vatandaşlığı olanlar ya da İsrail dışında yararlanabilecekleri işlere sahip olanlar da gidecek.
Pappe, "İsrail Çöküşün Eşiğinde: Sömürgeciliğin Sonunu ve Birlikte Yaşamanın Kurulmasını Getirebilecek Sekiz Devrim" adlı kitabında, Siyonist projenin iki belirleyici yol arasında kıskaca alındığını öne sürüyor: Ya Vietnam yolu (sömürgeciliğin yarattığı devletin tamamen ortadan kalkması) ya da Güney Afrika yolu (ideolojik sistemin çökmesi ve yerine başka bir sistemin geçmesi). Yazar, aşırı derecede militarize olmuş ve her türlü ahlaki erdemin üzerinde konumlanan bir devletin siyasi ve toplumsal alanının yeniden inşa edilmesiyle sonuçlanan eksiksiz bir tarihsel senaryo kuruyor.
Varoluş bahsi
Pappe, çarpıcı kitap başlığıyla "korku yaymayı veya kaygı uyandırmayı, gelecekle ilgili kehanetlere sürüklenmeyi" amaçlamadığını belirtiyor. Nihai hedefinin, İsrail ve Filistin konusunda belli bir ölçüde nesnellik ve iyimserlik taşıyan bir gerçekliği dikkate alarak tartışmayı yeni sınavların önüne koymak olduğunu vurguluyor. Yazar şu soruyla yola çıkıyor: İsrail'in Tevrat'a dayalı mitleriyle, aşırı sağcı partileriyle, "askere alınanlardan" oluşan ordusuyla, Amerikan himayesiyle ve diğer tüm üstünlük göstergeleriyle desteklenerek Filistinlilere karşı sürdürdüğü politika, onun varoluş bahsini kazanmasını sağlayabilir mi?
Irkçı İsrailliler 2048'e kadar Filistin topraklarını terk edecek
Yazara göre İsrail, kendisini ani bir yıkımdan koruyan "mucizesini" sürdürmeye çalışıyor. Arap dünyasının felç hâli, kapsamlı Amerikan desteği ve hahamların İsraillilerin güvenliği için bir şart olarak ürettikleri hatırı sayılır bir "ilahi inayet yanılsaması", Yahudi devletinin geçici bütünlüğünü oluşturan unsurlar. Pappe'nin "mevcut İsrail hükûmetinin DNA'sı" olarak adlandırdığı bu desteklerin tümü, liderlerinde bir üstünlük duygusu yaratıyor; onlar kendilerini Orta Doğu'nun olağanüstü hükümdarları olarak görüyor ve hiçbir gücün kendilerinden "hâkim güç" zırhını söküp alamayacağına, hâkimiyetlerinin fiilî ve kalıcı olduğuna, uluslararası hukukun, ahlakın ve insan haklarının dışında yer aldığına inanıyorlar.
Çöküşün ne zaman gerçekleşeceğinden bağımsız olarak Pappe, bu çöküşün şiddet ve çatışma risklerinin hâkim olduğu kaotik bir boşluğa yol açmaması için ele alınması gereken bir dizi meseleye işaret ediyor. Özellikle 2023 Ekim ayındaki 7 Ekim olayları, tüm dramatik sonuçlarıyla, İsrail ve Filistin'i baskılarından dikkatin kaçırılamayacağı yeni bir gerçekliğe soktu. Çatışma, ister uluslararası sivil toplumun Filistin'le dayanışma gösterilerinde, ister antisemitizmin yayılmasına dair endişelerde, ister Batı emperyalizminin yeni biçimlerinden veya Yahudi köktenciliğinin yükselişinden duyulan kaygılarda görülsün, benzeri görülmemiş rekor düzeylere tırmandı.
Üç temel ilke
Yazar, İsrail politikası yanlış tarafta durduğu ve gelişen koşullar geleceğin onu savunmaktan aciz kalmasına yol açacağı sürece, ona göre geleceği kazanan daha az şiddet içeren başka yollar öneriyor. Dolayısıyla kitap, "İsrail'in çöküşünü" öngörmenin ötesine geçerek çöküş sonrasına dair nesnel bir vizyon örüyor; bu vizyonu, bugünü çözümlemekten geleceği öngörmeye uzanan bir yöntemle kuruyor ve Filistinlilerle Yahudileri bir araya getiren bir tür "tek vatan ütopyası"nın ana hatlarını çiziyor.
Pappe'nin tarihî Filistin üzerine konuşurken ortaya koyduğu bu öneri, mevcut çıkmazdan çıkış yolu olarak sunuluyor. Yazar, "İsrail varlığının sürmesini" İsraillilerle Filistinliler arasında kalıcı bir birlikte yaşamı güvence altına almak amacıyla onarıcı ve uzlaştırıcı boyutlarıyla geçiş dönemi adaletinin uygulanabilirliğine bağlıyor; bunu üç temel ilkeye dayandırıyor: Tanıma, hesap verebilirlik ve kabul.
İsrail'e verilen kapsamlı Amerikan desteğinin zamanla aşınması bekleniyor
Yazara göre, Siyonist projenin ya da İsrail'in ani ve mutlu bir dönüşüm geçireceğini, yani işgal, baskı ve soykırım ülkesinden, herkese özgürlüklerin güvence altına alındığı, geçmişin zulmünden mağdur olanlar için adil bir adaletin gerçekleştiği, gerilemeye kapalı bir ülkeye dönüşeceğini hayal etmek saflık olur. Bu nedenle, mümkün olduğunca Filistinli vatandaşların taşımak zorunda kalmayacağı umut verici bir geleceğe doğru barışçıl bir geçişi (geçiş dönemi adaletini) gerçekleştirmeye çalışmak önemlidir. Bu, baskı ve kan dökülmesinin mağdurları için, bir zamanlar zulmün zirvesinde otururken şimdi mağdura dönüşmekten korkanlar için de gereklidir.
Tarihin döngüsü
Pappe ayrıca, yeni Siyonist devletin (Yahuda devleti) yönetimini elinde bulunduranların taşıdığı nefretin, bugün artık kanunların ya da hakların ruhuyla konuşmayan seküler İsrailli Yahudilere de yayıldığına dikkat çekiyor. Bu da sonuçta, politikasını nefret üzerine kuran İsrail'in, tarihin döngüsünün zorunlu kıldığı değişkenler altında varlığını sürdüremeyecek şekilde çatlayacağı anlamına geliyor. Trump yönetiminin yetersizliği, yolsuzluğu ve üyelerinin Netanyahu ile iş birliği yüzünden Amerikan imparatorluğunun gerilemesiyle birlikte, İsrail'e verilen kapsamlı desteğin gösterişli bir performans hâlinde aşınması bekleniyor. Bu durum, Amerika Birleşik Devletleri de dahil olmak üzere Orta Doğu'daki aktörleri, yeni Siyonizmin mesihçi vizyonunun (Eski Ahit'te geçtiği şekliyle eski İsrail krallığını yeniden inşa etme) yarattığı çıkmazların dışında yeniden konumlanmaya zorlayacak. Bu nedenle Pappe, Gazze Şeridi'ndeki Filistinlilerin maruz kaldığı ve Batı Şeria'ya da sıçrayabilecek soykırımın yarattığı hayal kırıklığı ve yıkıma rağmen, İsrail'in kısa tarihinin son derece parlak bir sonuna doğru istikrarlı ve son derece net biçimde ilerlediğini, ancak bunu görecek güce sahip olmadığını, sıraladığı bir dizi unsur üzerinden vurguluyor.
Birinci unsur, İsrail hükûmetini kontrol eden Yahudi aşırıcılarla ilgili. Pappe, (eski İsrail oğulları krallığının bölünme tarihinden ilham alarak) bu varlığı dönüştürdükleri yapıyı "Yahuda devleti" olarak adlandırıyor; bu, eski tarihte olduğu gibi "İsrail" devletinden ayrılacak bir devlet olacak ve bu da hükûmetin genişleme ve yerleşim üzerine kurulu ideolojik bir yapıya bağımlı olduğu anlamına geliyor.
İkinci unsur, "ulusal-dinî" olarak nitelendirilebilecek bir eğitim sisteminden geçmiş genç İsraillilerin tüm bir kuşağının sahneye çıkmasıyla ilgili; bu sistem, demokrasiye, insan haklarına ve medeni haklara teokratik bir bakış açısıyla yaklaşan ırkçılar üretiyor. Bu kuşak, eğitim aldıkları merkezlere destek vermeleri ve hahamlarının, öğretmenlerinin, medya mensuplarının ve yazarlarının eserleri aracılığıyla büyük bir etki kazandı. Bu kuşağın "Yahudi halkının hayatında muazzam bir tarihi an" icat etme konusundaki ısrarı, üçüncü unsuru oluşturuyor; zira siyasi liderliklerine, Mescid-i Aksa'yı yıkıp yerine Harem-i Şerif'in namazgahlarının, tesislerinin ve avlularının üzerine Üçüncü Mabed'i inşa etme fikri hâkim ve bu, kuşkusuz tüm İslam dünyasını ayağa kaldıracak bir adım.
"Coğrafi genişleme doktrini"nden bağımsız olarak, İsrail'in Gazze, Güney Lübnan ve Güney Suriye'ye yönelik saldırıları, uzun vadede İsrail'in parçalanmasına yol açacak akılcı olmayan bir stratejik ve geleceğe dönük tutum olarak değerlendiriliyor; özellikle bu saldırılar devletlerin dokunulmazlığını, egemenliğini ve vatandaşlarının güvenliğini ihlal ediyor. Pappe, bunu işgal devletlerinin sonunu getirecek dördüncü unsur olarak görüyor. Yazara göre İsrail, Hizbullah'ı askerî olarak yenilgiye uğratmış, İran'ın ve Hamas'ın seçeneklerini daraltmış olsa da, Batı Şeria, Gazze Şeridi ve İsrail içindeki milyonlarca Filistinliyi iradeleri dışında kontrol altında tutması, her aşamada yok olmayacağını kanıtlamış direniş hareketlerini sona erdirmeyecek; bu da beşinci unsuru oluşturuyor.
Son unsur ise, yakın ya da uzak gelecekte Amerikan politikasında herhangi bir olumlu değişim yaşanması hâlinde gerçekleşecek; böyle bir değişim, İsrail'in ırk ayrımcılığını (apartheid), aşırı yerleşimciliği, etnik temizliği ve soykırımı sürdürme seçeneklerini daraltmada önemli bir rol oynayacak. Bu durumda Tel Aviv, uluslararası toplum karşısında savunmasız kalacak ve ordusunun işlediği savaş suçları nedeniyle hukuki kovuşturmalara maruz kalma riskiyle karşı karşıya gelecek.
Kaynak: Al-Araby Al-Jadeed kültür