Zorunlu Trafik Sigortasında 1 Temmuz Dönemi: Değer Kaybında Yeni Hak

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) zorunlu trafik sigortası genel şartlarında yaptığı kapsamlı değişiklik 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giriyor. Yeni dönemde araç hasarı için başvuran sürücü, ayrıca dilekçe vermeden değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılacak; orijinal parça kullanımı esas hale gelecek.

Milyonlarca araç sahibini ilgilendiren düzenleme, SEDDK tarafından hazırlanan tebliğle 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nda yapılan değişiklik; hasar ödemeleri, değer kaybı, yedek parça ve tazminat süreçlerini yeniden kurguluyor. Yeni hükümler 1 Temmuz 2026 itibarıyla hayata geçecek.

Değer Kaybı İçin Ayrı Başvuru Şartı Kalkıyor

Düzenlemenin en dikkat çeken maddesi değer kaybı tazminatında oldu. Mevcut uygulamada araç sahibi, hasar ödemesinin ardından değer kaybı için ayrı bir talep süreci yürütüyordu. Yeni hükümde ise hasar bildirimi yapan hak sahibi, ek bir dilekçe vermeden değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilecek. Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğde, kuralın çerçevesi şöyle çizildi:

“araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir”

Böylece, bilgi eksikliği nedeniyle değer kaybını talep edemeyen sürücülerin hak kaybı yaşamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Değer Kaybı Nasıl Hesaplanacak?

Değer kaybı, aracın kaza öncesindeki ikinci el satış değeri ile onarım sonrasındaki ikinci el değeri arasındaki fark olarak tanımlanıyor. Hesaplamayı, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanan sigorta eksperi yapacak. Eksper; aracın markası, modeli, yaşı, kullanım durumu, hasar geçmişi ve ikinci el piyasa değerini birlikte değerlendirecek. Hesaplanan tutar, hasar raporunda bağımsız bir kalem olarak yer alacak.

Tutar Hak Sahibine Bir İş Günü İçinde Bildirilecek

Sigorta şirketleri, eksperin hesapladığı değer kaybı tutarını, nihai eksper raporunun kendilerine ulaşmasını takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirmekle yükümlü olacak. Bildirim; yazılı olarak ya da SMS, mobil uygulama ve e-Devlet gibi kalıcı veri saklayıcısı kanallarıyla yapılabilecek.

Onarımda Orijinal Parça Esas, Yaş Sınırı Kalkıyor

Hasarlı parçaların değişimine ilişkin kurallar da yeniden belirlendi. Onarımı mümkün olmayan parçalarda orijinal parça kullanımı esas olacak. Eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parça ancak hak sahibinin yazılı rızası ve belirli standartların karşılanması şartıyla kullanılabilecek; bu durumda ispat yükümlülüğü tamamen sigorta şirketine ait olacak.

Eski mevzuatta yalnızca 0-3 yaş aralığındaki araçlarda zorunlu olan orijinal parça kuralındaki üç yıllık sınır kaldırıldı. Böylece aracın yaşına bakılmaksızın, gerekli şartlar oluştuğunda orijinal parça kullanılabilecek. Onarım sonucunda araçta değer artışı meydana gelse dahi bu fark tazminat tutarından düşülmeyecek.

Ağır Hasarlı ve Pert Araçlarda Yeni Şart

Ağır hasarlı ve pert araçlara yönelik uygulamada da değişikliğe gidildi. Aracın ağır hasarlı olduğu eksper raporuyla tespit edilirse, “trafikten çekilmiştir” ibareli tescil belgesi sigorta şirketine sunulmadan tazminat ödemesi yapılmayacak.

Kaza Yerini Terk Edene Rücu Genişliyor

Kaza yerini terk eden sürücülere ilişkin rücu hakkı genişletildi. Yeni düzenlemeyle, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan kazalarda bile kaza tespit tutanağı düzenlemeden veya alkol raporu almadan olay yerinden ayrılan sürücülerden, sigorta şirketleri ödedikleri tazminatı geri talep edebilecek. Sürücünün can güvenliği ya da yaralıya yardım gibi zorunlu nedenlerle olay yerinden uzaklaşması bu kapsamın dışında tutuldu.

Kalıcı Veri Saklayıcısı ve e-Devlet Dönemi

Genel şartlara “kalıcı veri saklayıcısı” tanımı eklendi. Kısa mesaj, e-posta, internet, mobil uygulama, hafıza kartı ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi veya e-Devlet üzerinden kurulacak sistemler resmi bildirim aracı sayılacak. Hak sahibinin sigorta şirketine sunması gereken belgeler arasına, e-Devlet sisteminde kayıtlı cep telefonu numarası da eklendi; böylece hesaplanan değer kaybı bilgisi hak sahibine anında iletilebilecek.

Tanımlarda da güncelleme yapıldı. Daha önce kullanılan “araçta zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorunda olan işletenler” ifadesi, “Karayolları Trafik Kanunu'na göre işleten sayılan kişi” tanımıyla değiştirildi.

Tedavi ve Bakım Giderlerinde Sorumluluk Netleşti

Sağlık giderleri teminatında çerçeve yeniden çizildi. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 98. maddesi kapsamındaki tedavi giderleri, genel sağlık sigortası kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sorumluluğunda kalmaya devam edecek. Geçici ve sürekli bakıcı giderleri ise gerekli şartların oluşması halinde sigorta şirketleri veya Güvence Hesabı tarafından karşılanabilecek.

Düzenleme Beş Maddelik Eylem Planının Üçüncü Aşaması

SEDDK'nin açıklamasına göre yeni genel şartlar, değer kaybı kaynaklı uyuşmazlıkları azaltmak ve tazminat süreçlerini hızlandırmak için hazırlanan beş maddelik eylem planının üçüncü aşamasını oluşturuyor. Kurum, düzenlemeyle vatandaşların zararlarının “gerçek zarar ilkesi çerçevesinde adil ve hızlı” şekilde karşılanmasının amaçlandığını belirtti.

Değer kaybı hesaplama yöntemlerinin standartlaştırılması ve akıllı eksper ataması daha önce yürürlüğe girmişti. Planın dördüncü maddesi yasa dışı hasar aracılığı faaliyetlerinin önlenmesini; beşinci ve son aşaması ise tüm sigorta şirketlerinin dahil olacağı “Ortak Hasar İhbar Merkezi”nin kurulmasını kapsıyor.

Yeni Kurallar Hangi Dosyalarda Geçerli Olacak?

Yeni hükümler 1 Temmuz 2026'dan itibaren açılacak hasar dosyaları için uygulanacak. Bu tarihten önce açılmış dosyaların eski hükümlere göre sonuçlandırılması bekleniyor. Araç sahipleri, kaza sonrası hak ve yükümlülüklerini sigorta şirketleri ile Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin resmi kanallarından teyit edebilecek.