Yabancı Plakalı Araçlar İçin Yeni Düzenleme: Otoyol Borçları Sınır Kapılarında Tahsil Edilecek

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın hazırladığı yeni yönetmelik Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yabancı plakalı araçların ödenmeyen otoyol ve köprü geçiş borçları ile idari para cezaları artık sınır kapılarında sorgulanacak; borcunu ödemeyen aracın Türkiye'den çıkışına izin verilmeyecek.

Yeni yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlandı

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan “Ücretli Karayollarında Yabancı Plakalı Araçlara Ait Geçiş Ücretleri ve İdari Para Cezaları ile Cezaların Tahsiline İlişkin Yönetmelik”, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme, yabancı plakalı araçların ücretli otoyollar ve erişme kontrollü kara yollarındaki geçiş ücretleri ile idari para cezalarının tahsiline ilişkin usul ve esasları yeniden belirledi; ödeme, takip, veri paylaşımı ve tahsil süreçleri güncellendi.

Yeni yönetmelik, sadece Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından işletilen ücretli yolları değil, işletme hakkı verilen veya devredilen yap-işlet-devret (YİD) modeliyle işletilen otoyol ve köprüleri de kapsıyor. Düzenlemeyle birlikte 17 Şubat 2017 tarihli önceki yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yazılı açıklamasında düzenlemenin uygulamaları tek bir çerçevede topladığını belirtti:

“Yönetmelikle hem Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğundaki ücretli yollar hem de işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollarda uygulanacak usul ve esasları ayrıntılı şekilde belirledik. Böylece uygulamada birlik sağlayacak, tahsilat süreçlerini daha etkin hale getireceğiz.”  — Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu

HGS aboneliği ve yeterli bakiye zorunluluğu

Yönetmeliğe göre yabancı plakalı araçların ücretli kara yollarını kullanabilmesi için Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) veya benzeri elektronik geçiş sistemlerinden birine abone olması esas olacak. Araçlarda kullanılacak elektronik etiketlerin çalışır durumda bulundurulması zorunlu olacak; araç sahipleri ve sürücüler, etiketin çalışır durumda olmasından, ön cama uygun şekilde yerleştirilmesinden ve plakaların temiz ile okunabilir tutulmasından sorumlu olacak. Hesaplarda geçiş ücretlerini karşılayacak yeterli bakiyenin bulundurulması da araç sahiplerinin sorumluluğunda olacak.

Yabancı plakalı araçlara ait HGS hesapları PTT şubeleri, acenteleri, anlaşmalı bankalar ve üye iş yerleri üzerinden açılabilecek; HGS etiketleri de bu kanallar aracılığıyla araç sahiplerine teslim edilecek.

İhlalli Geçiş Nasıl Tanımlanıyor?

Yönetmelikte “ihlalli geçiş” kavramı açık şekilde tanımlandı. Buna göre herhangi bir geçiş sistemi aboneliği bulunmadan, hesabında yeterli bakiye olmadan veya geçiş ücretini ödemeden ücretli yol kesiminden yapılan geçişler ihlalli geçiş olarak değerlendirilecek.

Ödeme Süresine Göre Ceza Kademeleri Belirlendi

KGM tarafından işletilen ücretli otoyollarda geçiş ücretini ödemeden geçtiği tespit edilen yabancı plakalı araçlara, geçiş ücretine ek olarak farklı kademelerde idari para cezası uygulanacak. Ceza kademeleri şöyle işleyecek:

•    İlk 15 gün içinde: Geçiş ücreti usulüne uygun ödenirse idari para cezası tahsil edilmeyecek.

•    Sonraki 30 gün içinde: 15 günün ardından başlayan bu dönemde ödeme yapılırsa geçiş ücretiyle birlikte geçiş ücreti kadar idari para cezası uygulanacak; ayrıca tebligat yapılmayacak ve Kabahatler Kanunu'ndaki peşin ödeme indirimi uygulanmayacak.

•    45. günden sonra: Giriş-çıkış yapılan mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte 4 katı tutarında idari para cezası tahsil edilecek.

Bakan Uraloğlu, ödeme süresine ilişkin kolaylığı şu sözlerle aktardı:

“İhlalli geçiş tarihini izleyen 15 gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun şekilde ödeyenlerden idari para cezası tahsil edilmeyecek. 15 günlük sürenin ardından başlayacak 30 günlük dönem içinde ödeme yapılması halinde ise geçiş ücretiyle birlikte geçiş ücreti kadar idari para cezası uygulanacak. Bu durumda ayrıca tebligat yapılmayacak ve Kabahatler Kanunu'ndaki peşin ödeme indirimi de uygulanmayacak.”  — Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu

Yabancı plakalı araç sürücülerinin, abonesi oldukları geçiş ücreti toplama sistemine ait giriş ve çıkış şeritlerini kurallarına uygun şekilde kullanması gerekecek. Aynı şeritte birden fazla geçiş ücreti toplama sisteminin hizmet verdiği ücretli kara yollarında ise bu zorunluluk aranmayacak. Yap-işlet-devret kapsamında işletilen otoyollarda da aynı esaslar geçerli olacak.

Borcu olan araç sınır kapısından çıkamayacak

Yönetmelikle sınır kapılarındaki tahsilat süreci de yeniden düzenlendi. Geçiş ücretleri ile idari para cezaları, sürücünün Türk vatandaşı olup olmadığına bakılmaksızın ve ayrıca tebligat şartı aranmaksızın, sürücünün bilgilendirilmesiyle tahsil edilecek. Önceliğin borçların ülke içindeki ödeme kanalları üzerinden tahsil edilmesi olduğunu belirten Uraloğlu, ülke içinde tahsil edilemeyen borçlar için izlenecek yolu şöyle açıkladı:

“Ülke içinde tahsil edilemeyen borçlar, yabancı plakalı aracın Türkiye'den çıkış yapmak üzere sınır kapısına gelmesi halinde elektronik ortamda sorgulanacak. KGM sistemlerinde kayıtlı borçların Hazine ve Maliye ile Ticaret bakanlıkları sistemleri üzerinden görüntülenmesiyle birlikte borçlar tahsil edilmeden aracın yurt dışına çıkışına gümrük idaresince izin verilmeyecek.”  — Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu

Ödemeler nasıl ve nereye yapılacak?

Gümrük kapılarında yabancı plakalı araçlara ilişkin geçiş ücretleri ile idari para cezaları banka kartı veya kredi kartıyla ödenebilecek. Nakit ödeme yapmak isteyen sürücüler ise yalnızca muhasebe birimlerinin veznelerine başvurabilecek. Böylece sürücülere farklı ödeme alternatifleri sunulacak. Sürücülerin sınır kapısında beklememesi için borçlarını seyahat öncesinde kontrol ederek ödemesi önem taşıyacak.

Tahsil edilen tutarlar nasıl paylaşılacak?

KGM tarafından işletilen ücretli otoyollarda tahsil edilen idari para cezaları genel bütçeye gelir olarak kaydedilecek, geçiş ücretleri ise KGM'ye aktarılacak. İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollarda ise sınır kapılarında tahsil edilen tutarın yüzde 60'ı hizmet payı olarak genel bütçeye gelir kaydedilecek; kalan yüzde 40'lık kısım KGM aracılığıyla ilgili işletici şirkete aktarılacak. Uraloğlu, KGM'ye aktarılan tutarın takip eden 7 iş günü içinde işletici şirketlerin hesaplarına gönderileceğini bildirdi.