Suça Sürüklenen Çocuklar Düzenlemesi Ne Getiriyor? Maddeleri İnceleyin

Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonunda görüşülüyor. 18 maddeden oluşan ve 7 kanunda değişiklik öngören teklif, kasten öldürme suçlarında 15-18 yaş grubuna yaş küçüklüğü indiriminin uygulanmamasının önünü açıyor.

Suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonunda ele alınmaya başlandı. Komisyon, AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel başkanlığında toplandı.

Teklif, çocukların korunmasından yargılama süreçlerine, infazdan rehabilitasyona kadar birçok başlıkta değişiklik öngörüyor. Düzenleme henüz yasalaşmadı; komisyon aşamasının ardından Genel Kurul görüşmeleri yapılacak.

Teklif hangi aşamada, neleri kapsıyor?

Cüneyt Yüksel, teklifin kapsamını komisyonda şu sözlerle özetledi:

"Teklif, 7 farklı kanunda değişiklik veya düzenleme içeren, yürütme ve yürürlük dahil toplam 18 maddeden oluşmaktadır."

Yüksel, çocuk adalet sisteminin yalnızca yaptırım belirleyen bir mekanizma olmadığını, çocuğun üstün yararını esas alan bütüncül bir yapıyı ifade ettiğini belirterek şunları kaydetti:

"Bir çocuğu kurtarmak aynı zamanda toplumun geleceğini de korumaktır. Tüm dünyada suçun doğası değişmekte, şiddet sarmalı yaş tanımamakta, suça karışma yaşı giderek düşmektedir."

15-18 yaş grubunda ceza indirimi nasıl değişiyor?

Teklifle Türk Ceza Kanunu'nun 31'inci maddesinde değişikliğe gidiliyor. Yaş küçüklüğüne bağlı indirim sonrası uygulanan hapis cezalarının alt ve üst sınırları yükseltiliyor.

Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında ise 15-18 yaş grubundaki çocuklar bakımından hâkimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmaması öngörülüyor. Değerlendirmede kasta dayalı kusurun ağırlığı, suçun işleniş şekli ve daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm edilmiş olma durumu dikkate alınacak.

Teklif sahibi: “Yaş küçüklüğü indirimlerini tamamen kaldırmıyoruz”

Teklifin ilk imza sahibi, TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut, düzenlemenin kapsamını komisyonda şöyle anlattı:

"Türk Ceza Kanunu'nun 31'inci maddesinde yapılmasını önerdiğimiz değişikliklerle çocuklar hakkında uygulanan yaş küçüklüğü indirimlerini tamamen ortadan kaldırmıyoruz, çocuklara özgü ceza sorumluluğu sistemini muhafaza ediyoruz."

Durgut, düzenlemenin gerekçesini ise şu ifadelerle açıkladı:

"Önceden planlanmış, yoğun bir kasıtla, son derece ağır bir yöntemle veya örgütsel yönlendirmeyle işlenen bir fiille ani gelişen, farklı sosyal ve psikolojik şartlar altında gerçekleşen bir fiilin aynı değerlendirme kalıbına tabi tutulması, ceza adaletinin bireyselleştirilmesi ilkesiyle bağdaşmaz. Bu nedenle düzenleme otomatik bir ağırlaştırma getirmemektedir."

Tekerrür sınırı 15 yaşa iniyor, koşullu salıverilme hesabı değişiyor

Teklifle Türk Ceza Kanunu'nda tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e düşürülüyor. Böylece 15 yaşını doldurmuş çocukların fiilleri tekerrüre esas alınabilecek. Düzenlemenin gerekçesinde, suç örgütlerinin 15-18 yaş grubundaki çocukları kullanmasının önlenmesi ve caydırıcılığın sağlanması amacı gösteriliyor.

Koşullu salıverilme hesabında da değişikliğe gidiliyor. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarında, çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 günün 2 gün sayılması uygulamasına istisna getiriliyor. Bu suçlarda hesaplama birebir yapılacak.

İnfazın başlayacağı yer de değişiyor. Çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yerine, infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak; iyi hâlli olduğu tespit edilenler eğitimevlerine ayrılabilecek.

Ebeveynlere verilecek ceza iki katına kadar artırılabilecek

Teklif, ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğunu güçlendirmeyi hedefleyen bir madde de içeriyor. Türk Ceza Kanunu'nda yer alan "Aile Hukukundan Kaynaklanan Yükümlülüğün İhlali" suçuna ilişkin cezaların alt ve üst sınırları artırılıyor.

Bu yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi hâlinde, ebeveynlere verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılabilecek.

Silahını özensiz saklayana hapis cezası geliyor

Teklifle ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza etmesi suretiyle silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Düzenlemeyle bu fiil bağımsız bir suç hâline getiriliyor.

Koruyucu düzenlemeler: sosyal inceleme raporu ve terminoloji değişikliği

Teklif yalnızca ceza artırımı içermiyor. Koruma ve önleme başlığında öne çıkan düzenlemeler şöyle:

– 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu zorunlu hâle getiriliyor

– Mevzuattaki "suça sürüklenen çocuk" ibaresi, masumiyet karinesiyle daha uyumlu görülen "adli süreçteki çocuk" ibaresiyle değiştiriliyor

– Koruyucu tedbirlerin uygulanmasında kurumlar arası eşgüdüm güçlendiriliyor

– 12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış çocuklardan fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemiş olanların ceza sorumluluğu bulunmayacak; haklarında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak

Durgut, teklifin yaklaşımını "çocuk adalet sistemini yalnızca ceza miktarları üzerinden değil, koruma, önleme, eğitim ve rehabilitasyon başlıkları üzerinden birlikte değerlendirmek" olarak tanımladı.

Teklifin dayanağı: 610 çocuk ve 1.765 hâkim-savcıyla görüşme

Düzenlemenin temelinde TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonunun hazırladığı rapor bulunuyor. Durgut, komisyon çalışmaları kapsamında çocuk eğitimevlerinde bulunan 610 çocuk ile 1.765 çocuk hâkimi ve Cumhuriyet savcısıyla görüşüldüğünü, bu çalışmanın teklife dayanak oluşturduğunu aktardı.

Yüksel ise raporun çocukların suça sürüklenmesini önlemeye yönelik kapsamlı bir yol haritası ortaya koyduğunu, görüşülen kanun teklifinin de bu birikimin ürünü olduğunu belirtti.