Sözleşmeli Personele Prim Borçlanma Hakkı: 400 Bin Kişiyi İlgilendiriyor

Doğum veya evlat edinme sonrası yarı zamanlı çalışma hakkını kullanan sözleşmeli personelin, bu dönemde eksik kalan prim günlerini sonradan borçlanarak tamamlamasına imkân tanıyacak düzenleme Nüfus Politikaları Kurulu’nun gündemine geldi. Kamuda 400 binin üzerinde sözleşmeli personel görev yaparken, hâlihazırda yarı zamanlı çalışma hakkından yararlanan çalışan sayısı yaklaşık 22 bin.

Sözleşmeli personelin prim kaybı için yeni formül

Kamuda görev yapan sözleşmeli personeli (4/B) ilgilendiren yeni bir sosyal güvenlik düzenlemesi üzerinde çalışılıyor. Nüfus Politikaları Kurulu’nun gündemine gelen çalışmayla, doğum veya evlat edinme sonrasında yarı zamanlı çalışma hakkını kullanan sözleşmeli personele, bu dönemde oluşan prim kayıplarını telafi etme imkânı getirilmesi planlanıyor.

Düzenlemenin yasalaşması hâlinde sözleşmeli personel, yarım çalıştığı aylara ait eksik sürelere ilişkin borçlanma hakkı elde edecek. Böylece yarı zamanlı çalışmanın emeklilik tarihini geciktiren etkisinin azaltılması hedefleniyor.

400 bin sözleşmeli personel kapsamda, 22 bin çalışan yarı zamanlı

Çalışma hayatında 400 binin üzerinde sözleşmeli personel bulunuyor. Bu personelin içinden yarı zamanlı çalışma hakkına başvurmuş mevcut çalışan sayısı ise 22 bin civarında.

Düzenlemenin hayata geçmesi hâlinde ilk aşamada bu 22 bin kişilik grubun doğrudan etkilenmesi, hakkın yasal güvenceye kavuşmasıyla birlikte yarı zamanlı çalışmayı tercih eden personel sayısının artması bekleniyor.

Yarı zamanlı çalışmada prim günü neden yarıya iniyor?

Ebeveyn olan çalışanlar, çocukları mecburi ilköğretim çağına gelene kadar yarı zamanlı çalışma hakkından yararlanabiliyor. Bu modelde haftalık çalışma süresi normal mesainin yarısı olarak düzenleniyor ve buna paralel olarak alınan ücret de yarı yarıya düşüyor.

Maaşın yarıya inmesi, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilen prime esas kazanç ile prim gün sayısının da azalması anlamına geliyor. Özellikle bu hakkı uzun süre kullanan personelde, emeklilik için gereken prim ödeme gün sayısının tamamlanması yıllarca gecikebiliyor.

Memur ve işçide bulunan hak sözleşmeliye tanınmıyordu

Mevcut mevzuatta memur ve işçi statüsündeki ebeveynler, yarı zamanlı çalışma hakkını kullandıklarında eksik kalan prim günlerini sonradan borçlanarak ödeyebiliyor. Devlet memurları açısından bu hakkın dayanağını, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “doğum sonrası yarım zamanlı çalışma” başlıklı ek 43. maddesi oluşturuyor. Maddenin uygulanmasına ilişkin yönetmelik ise 18 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştı.

Buna karşılık sözleşmeli personel bugüne kadar aynı borçlanma imkânından yararlanamıyordu. Gündemdeki çalışma, statüler arasındaki bu farkın giderilmesini ve sözleşmeli çalışanlara da prim borçlanma hakkı tanınmasını amaçlıyor.

Bakanlıklar prensipte anlaştı, sıra kanun teklifinde

İlgili bakanlıklar arasında düzenleme konusunda prensipte mutabakat sağlandı. Teknik detayların tamamlanmasının ardından çalışmanın kanun teklifi hâline getirilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanıyor.

Düzenleme henüz yürürlükte değil. Teklifin TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi hâlinde uygulanmaya başlanacak.

Borçlanma tutarı ve başvuru şartları kanun metniyle netleşecek

Borçlanmanın hangi şartlarda yapılacağı, günlük prim tutarının nasıl hesaplanacağı, başvuru süresi ve ödemenin taksitlendirilip taksitlendirilmeyeceği gibi başlıklar henüz kesinleşmedi. Bu ayrıntıların, kanun teklifi metninin netleşmesi ve ardından SGK tarafından yayımlanacak usul ve esaslarla birlikte belirlenmesi bekleniyor.

Yarı zamanlı çalışma hakkını kullanmayı düşünen sözleşmeli personelin, kendi statüsüne ilişkin güncel uygulamayı kurumlarının insan kaynakları birimlerinden teyit etmesi ve sürece ilişkin resmî duyuruları takip etmesi önem taşıyor.