Serbest Güzergâh Sisteminde Direksiyon Sınavı Nasıl Yapılacak? Süre, Park Uygulaması ve Eğitim Saatleri

Direksiyon sınavlarında sabit parkur yerine serbest güzergâh uygulamasına geçilmesi sürücü adaylarının gündeminde. Sektör temsilcilerinin aktardığı bilgilere göre sınav süresi yaklaşık 35 dakikadan 1 saate, zorunlu direksiyon eğitimi ise 14-16 saatten 24 saate çıkacak; park uygulaması dubalar yerine gerçek araçların bulunduğu alanlarda yapılacak. Yürürlükteki mevzuatta sınavlar ise 40 dakika üzerinden ve onaylı iki rota arasından kurayla belirlenen güzergâhta sürüyor.

Serbest güzergâhta sınav nasıl işleyecek?

Gündeme gelen modelde adaylar, önceden belirlenmiş ve ezberlenebilen tek bir parkur yerine şehir ve ilçe merkezlerindeki normal trafik akışı içinde değerlendirilecek. Farklı yol tipleri, değişen trafik yoğunlukları ve gerçek sürüş koşulları sınavın temel unsurları arasında yer alacak.

Aktarılan bilgilere göre adaylar çevre yolunda da araç kullanacak, belirli bir azami sürate ulaşacak ve gerektiğinde alışveriş merkezi otoparklarına giriş çıkış yaparak sınavı tamamlayacak.

Salih Er: “Aday sürücüler normal akan trafikte sınava başlayacak”

Eskişehir’de faaliyet gösteren bir sürücü kursunun yetkilisi Salih Er, uygulamaya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

“Direksiyon sınav güzergahı tamamıyla değişiyor. Açıkçası bu kararın devrim niteliğinde olduğunu düşünüyorum. Çünkü daha önceki sınav sisteminde belirli bir güzergah üzerinden hareket ediliyordu. Getirilen serbest güzergah sınav sistemi ile aday sürücüler şehirde, ilde ve ilçede normal akan trafikte sınava başlayacak. Daha öncesinde iki duba arasında park sistemi yapılıyordu. Yeni sistem ile gerçek araçlar arasında aday park etmeye çalışacak. Çevre yolunda da eğitim görecek ve belirli bir azami sürate ulaşılması sağlanacak.”

Er, süre değişikliğine ilişkin olarak da “Daha önceki sınav sistemimiz yaklaşık 35 dakika sürüyordu. Yeni sınav yönetmeliği ise yaklaşık 1 saat gibi bir süre alması bekleniyor. Önceki sınav düzeninde direksiyon eğitimleri ortalama 14-16 saat sürmekteydi. Şu anda ise 24 saate yükselecek. Sınav güzergahı genişlediği için adaylar mecburen yüksek direksiyon eğitimi almak zorunda kalacaklar” ifadelerini kullandı.

Park uygulamasında dubalar yerine gerçek araçlar

Mevcut sınavlarda adaylar, çoğunlukla konilerle oluşturulan alanda geri park manevrası yapıyor. Gündeme gelen modelde ise park becerisinin gerçek araçların bulunduğu alanlarda ölçülmesi öngörülüyor. Böylece aday, ölçüleri sabit bir uygulama alanı yerine günlük hayatta karşılaştığı park boşluklarında değerlendirilmiş olacak.

Yürürlükteki düzenlemede sınav bugün nasıl yapılıyor?

Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’ndeki güncel hükümlere göre direksiyon eğitimi dersi sınavları akan trafikte uygulamalı olarak yapılıyor ve MEB Direksiyon Uygulama Sınav Sistemi’nde (MEBDUS) yüklü değerlendirme formları üzerinden puanlanıyor. Bugün geçerli olan başlıklar şöyle:

•        Kursiyer başına uygulama sınavı süresi 35 dakikadan 40 dakikaya çıkarıldı

•        Sınavlar 07.00-18.00 yerine 07.00-21.00 saatleri arasında yapılıyor

•        Sınav güzergâhı, il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünce onaylanmış iki farklı rotadan oluşuyor

•        Kullanılacak rota, sınav günü sabahı sınav yürütme komisyonunun çektiği kurayla belirleniyor

•        Sınav yürütme komisyonu, sınavdan bir gün önce güzergâhta inceleme yapıyor

•        Başarılı olan kursiyerler sertifikalarını e-Devlet üzerinden alıyor

İki farklı rota zorunluluğu 9 Temmuz 2024 tarihli yönetmelik değişikliğiyle getirildi; rotaların 9 Ocak 2025’e kadar oluşturulup onaylanması istenmişti.

Uygulama alanları ve ikinci hamle hakkı korunuyor

Yürürlükteki düzenlemede geri park, 25 metre geri gitme, L dönüş, eğimli yolda kalkış ve dar alanda dönüş gibi uygulama alanları yerinde duruyor. Otomobil sınıfında dar alanda en fazla üç hamlede geri dönüş yapma ve tali yolda araç kullanma, motosiklet grubunda ise dar alanda dönüş uygulaması bulunuyor.

Geri park uygulamasında koniler arasına tek hamlede giremeyen kursiyerlere aynı hamleyi bir kez daha yapma imkânı tanınıyor. Direksiyon eğitimi öncesinde eğitim alanında veya simülatörde en az 2 saatlik bölüm de uygulanıyor.

Sınav güvenliğinde men süresi 5 yıla çıkarıldı

Aynı yönetmelik değişikliğiyle, sürücü belgesi sınavlarına başkasının yerine giren veya girmeye teşebbüs edenler ile kendi yerine başkasını sınava sokan ya da buna teşebbüs edenlerin sınavlardan men süresi 2 yıldan 5 yıla yükseltildi. Engelli kursiyerlerin kendisine ait ya da temin edeceği, standartlara ve engel durumuna uygun bir araçla eğitim alıp sınava girebilmesinin önü de açıldı.

Değişikliğe uyum kapsamında, direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme komisyonu üyeleri ile direksiyon usta öğreticilerinin en geç iki yıl içinde hizmet içi tamamlama eğitimine alınması öngörülüyor.

Sürücü adayları neye göre hazırlanmalı?

Serbest güzergâh uygulamasının kapsamı ve takvimine ilişkin Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanmış bir duyuru bulunmuyor. Sınav süresi, sınav saatleri, park uygulaması ve güzergâh belirleme yöntemi konusunda hâlihazırda yürürlükteki hükümler geçerliliğini koruyor.

Bu nedenle sınav tarihi yaklaşan adayların, kayıtlı oldukları kursun bağlı bulunduğu il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünün onayladığı güzergâh bilgisini ve sınav saatini kurstan teyit etmesi gerekiyor. Yeni uygulamaya ilişkin esaslar, Bakanlığın yayımlayacağı düzenleme ve duyurularla netleşecek.