İncirlik Üssü Nerede, Kime Ait? Statüsünü Öğrenin

İncirlik Üssü nerede, kime ait? Türkiye’nin yetkilerini, ABD’nin kullanım koşullarını ve 1980 tarihli anlaşmanın kapsamını öğrenin.
incirlik-hava-ussu-hakkinda-merak-edilenler-ne.png

30.10.2026 - 14:45  |  Son Güncellenme:  30.10.2026 - 14:49

Adana’nın Sarıçam ilçesinde bulunan İncirlik Üssü, üzerindeki tesislerle birlikte Türkiye Cumhuriyeti’ne ait. ABD’nin belirli tesislerden yararlanmasının temelini 29 Mart 1980 tarihli Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması oluşturuyor. Üssün komutası ise Türk makamlarında bulunuyor.

Millî Savunma Bakanlığı (MSB), İncirlik’in statüsüne ilişkin 12 Mart 2026 tarihli açıklamasında, “Orada Amerikan askerlerinin olması Amerikan üssü olduğu anlamına gelmez.” ifadesini kullandı. Bakanlık, üssün mülkiyetinin Türkiye’de olduğunu ve üs komutanlığı görevini bir Türk tuğgeneralin yürüttüğünü bildirdi.

İncirlik Üssü Adana’nın Sarıçam ilçesinde

İncirlik Hava Üssü, Adana’nın merkez ilçelerinden Sarıçam sınırları içinde, kent merkezinin doğusunda yer alıyor. Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’ya yakın konumuyla hava harekâtı, eğitim ve lojistik faaliyetlerinde kullanılıyor.

Üste görev yapan Türk birliğinin adı 10’uncu Ana Jet Üs Komutanlığı. MSB’nin 12 Mart 2026 tarihli açıklamasında, komutanlık bünyesinde F-16 filosu, tanker filosu ve insansız hava araçlarının bulunduğu belirtildi.

Üssün mülkiyeti ve komutası Türkiye’ye ait

İncirlik, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait hava üslerinden biri. Üssün arazisi ve üzerindeki tesislerin mülkiyeti Türkiye Cumhuriyeti’nde bulunuyor. ABD unsurlarına belirli tesisleri kullanma izni verilmesi, bu mülkiyetin devredildiği anlamına gelmiyor.

10’uncu Ana Jet Üs Komutanlığı, Eskişehir’deki Muharip Hava Kuvveti Komutanlığına bağlı olarak görev yapıyor. Türk üs komutanlığının bağlı olduğu bu yapı, Hava Kuvvetleri Komutanlığının emir-komuta zinciri içinde yer alıyor.

ABD ile 1980 anlaşması neyi kapsıyor?

Türkiye ile ABD arasında 29 Mart 1980’de imzalanan Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması (SEİA), İncirlik’teki belirli tesislerin ABD tarafından kullanılmasının hukuki çerçevesini düzenliyor. Anlaşma, iki ülkenin ortak savunma faaliyetleri ile askeri ve ekonomik iş birliğini kapsıyor.

MSB kaynaklarının kamuoyuyla paylaştığı anlaşma hükmü şöyle: “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, İncirlik'teki Türk Silahlı Kuvvetleri tesislerinde müşterek savunma tedbirlerine katılması için Birleşik Devletler Hükümetine izin verir.”

Bu düzenleme, ABD’ye Türk tesislerinde ortak savunma tedbirlerine katılma imkânı sağlıyor. Kullanımın amacı ve sınırları, anlaşmanın hükümleri ve Türkiye’nin verdiği izinler çerçevesinde belirleniyor.

NATO görevleri ve yabancı askerlerin statüsü

İncirlik’in NATO kapsamındaki görevlerde kullanılması, üssün NATO’ya ait olduğu anlamına gelmiyor. Tesis, Türkiye’nin egemenliği altında bulunan ve müttefik unsurların belirlenen koşullarla yararlandığı bir Türk üssü statüsünü taşıyor.

Dışişleri Bakanlığının hukuki çerçeveye ilişkin açıklamasında, ABD unsurlarının konuşlanması için SEİA’nın yanı sıra NATO Kuvvetler Statüsü Sözleşmesi (NATO-SOFA) de dayanak gösteriliyor. Böylece yabancı askerlerin hukuki konumu ile tesislerin kullanım koşulları, ilgili uluslararası düzenlemeler kapsamında ele alınıyor.

MSB, 12 Mart 2026’daki açıklamasında ABD’nin yanı sıra İspanya, Polonya ve Katar askeri personelinin de İncirlik’te bulunduğunu bildirdi.

Operasyonlarda kullanım Türkiye’nin iznine bağlı

SEİA’nın çizdiği çerçevede ABD faaliyetleri NATO bağlantılı görevlerle sınırlı. Bu çerçevenin dışındaki kullanımlar için Türkiye’nin ayrıca onayı gerekiyor. ABD’nin üste personel bulundurması, İncirlik’i her harekât için kendiliğinden kullanabileceği anlamına gelmiyor.

2015’te DEAŞ’a karşı koalisyon harekâtları için yürütülen süreç, belirli bir görev için verilen iznin örneklerinden biri oldu. Dışişleri Bakanlığının 24 Temmuz 2015 tarihli açıklamasına göre Bakanlar Kurulu, TBMM’den 2 Ekim 2014’te aldığı yetkiye dayanarak ABD ve Türkiye’nin uygun gördüğü diğer koalisyon ülkelerinin insanlı ve insansız hava unsurlarının Türk üslerinde konuşlandırılmasına onay verdi.

Dönemin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, 25 Temmuz 2015’te yaptığı açıklamada İncirlik’in koalisyon kullanımına açılması için bu kararın yürürlüğe girmesi gerektiğini bildirdi.

İncirlik’in kuruluşu ve isim değişikliği

ABD Hava Kuvvetlerinin yayımladığı tarihçeye göre üssün inşasına 1951 baharında başlandı. Türk Genelkurmayı ile ABD Hava Kuvvetleri, Aralık 1954’te ortak kullanıma ilişkin anlaşma imzaladı. 1955’te Adana Hava Üssü adını alan tesis, 28 Şubat 1958’de İncirlik Hava Üssü olarak yeniden adlandırıldı.

Türk birliği uzun yıllar 10’uncu Tanker Üs Komutanlığı adıyla görev yaptı. MSB, 18 Nisan 2024’te Hava Kuvvetlerinin ihtiyaçları doğrultusunda bu adın 10’uncu Ana Jet Üs Komutanlığı olarak değiştirildiğini duyurdu.