Gazze Mahkemesi'nin İlk Halka Açık Oturumu Başladı

İsrail'in Gazze'de işlemeyi sürdürdüğü savaş suçlarını araştırmak üzere akademisyen, entelektüel, insan hakları savunucuları ile medya ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri, Saraybosna'da bir araya geldi.

Birleşmiş Milletler (BM) Filistin eski Özel Raportörü Richard Falk'ın liderliğinde, insani ve vicdani amaçlarla kurulan Gazze Mahkemesi (Gaza Tribunal) girişimi, Uluslararası Saraybosna Üniversitesi'nde (IUS) başlayan oturumlarda sömürgeci soykırım, soykırım modelleri, apartheid, zorunlu nüfus transferi, sivillerin korunması, BM sisteminin yetersizlikleri ve protestoların kriminalleştirilmesi gibi konuları ele aldı.

Falk, çevrim içi bağlandığı toplantıda, geçmişte yaşanan soykırımların, kurbanların tanıklıkları sayesinde bilinir hale gediğini ifade etti.

İsrail'in soykırım niyetini gizlemek ya da yöntemlerini kamufle etmek için neredeyse hiçbir çaba göstermediğini dile getiren Falk, şunları aktardı:

"İsrail, Filistinlileri bombalarla ya da onları yiyecek ve ilaçtan mahrum bırakarak öldürme amacını açıkça ilan etti. İsrail liderleri, Gazze'deki Filistin halkının yok edilmesini meşrulaştırmak için Tevrat'taki soykırım öykülerine bile başvurdu. Bazı önde gelen İsrailli yetkililer ve kamuoyu temsilcileri, Filistinlileri öldürme zihniyetini hamam böceklerini ezmekle kıyasladı. Hatta bazıları, yoğun nüfuslu Gazze'ye nükleer bomba atılmasını savundu. Hamas'ın elindeki İsrailli rehineler bile, İsrail'in şiddetini durdurmadı ya da kalıcı bir ateşkesi kabul etme yönünde hükümeti etkilemedi."

Nihai kararın verileceği duruşma İstanbul'da yapılacak

Gazze Mahkemesi girişimi, Kasım 2024'te İngiltere'nin başkenti Londra'da akademisyenler, entelektüeller, insan hakları savunucuları ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinden oluşan bir koalisyon tarafından, "uluslararası toplumun Gazze'de uluslararası hukuku uygulamada tamamen başarısız olması" gerekçesiyle düzenlenen toplantıda kuruldu.

Ekim ayında İstanbul'da yapılacak nihai kararın verileceği duruşmada, aralarında hukuk, kültür, siyaset ve sivil toplum alanlarında uzmanlaşmış isimlerin yer aldığı kurul, kurban ve tanık ifadelerini dinleyecek, nihai kararın taslağını açıklayacak. Ayrıca, Gazze Mahkemesinin sürecine dair son gelişmeler doğrultusunda özel bir yetki ve tavsiye içeren kararlar da açıklanacak.

Gazze'de yaşananları ele alan Gazze Mahkemesi nasıl oluşturuldu?

Gazze Mahkemesi, temel olarak 7 Ekim'in ardından İsrail tarafından işlenen ciddi insan hakları ihlalleri ve soykırım dahil uluslararası suçlara ilişkin iddiaları araştırmak ve değerlendirmek amacıyla bir araya geldi.

İlgili insan hakları savunucuları, uluslararası hukuk uzmanları ve Gazze'deki insan hakları ihlalleriyle ilgilenen mahkeme, uluslararası ve bölgesel sivil toplum örgütleri tarafından organize edilen bir girişim olarak ön plana çıkıyor.

Bağımsız bir inisiyatif olarak kurulan mahkeme, Filistin halkına yönelik ağır insan hakları ihlallerini gündeme taşıyarak uluslararası toplumun dikkatini çekmeyi amaçlıyor.

Gazze'deki insani krizin boyutlarına odaklanılacak duruşmalar kapsamında, İsrail'in devam eden savaş suçlarına ilişkin hesap verebilirlik eksikliği giderilecek ve bu suçlardan etkilenen bireyler ve sivil toplum örgütlerinin tanıklıkları dinlenecek. İsrail, Gazze'de soykırım ve savaş suçu işlediği gerekçesiyle mahkeme üyeleri tarafından gıyabında yargılanacak.

Mahkemenin, yargılamalarını tam bir şeffaflıkla yürütmesi, uluslararası güç çevrelerinden bağımsız ve kısıtlamalar olmaksızın çalışması ve görevini ulaşılabilir bir takvim içinde tamamlaması hedefleniyor.

Gazze Mahkemesi, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) gibi uluslararası yargı kurumlarının siyasi etkiler nedeniyle ele alamadığı veya davaların sonuçlanmasının oldukça uzun sürdüğü insan hakları ihlallerine ilişkin alternatif forum sunmayı amaçlıyor. Bu yönüyle UCM ve UAD'a alternatif değil, bu kuruluşları desteklemeyi amaçlayan mahkeme, hukuki açıdan güvenilir sonuçlar üretmeyi ve küresel farkındalık oluşturmayı hedefliyor.