Drift ve Makas Atana Ehliyet İptali: Yeni Ceza Yolda

TBMM'ye sunulan yeni torba kanun teklifi, aday sürücüler için tavizsiz bir dönemi başlatıyor. Drift yapmak, makas atmak ve acil durum araçlarına yol vermemek gibi ağır ihlaller artık kalıcı ehliyet iptaliyle sonuçlanacak. İşte düzenlemenin kapsamı, iptal şartları ve dikkat çeken rakamlar.

Aday sürücülere kalıcı ehliyet iptali geliyor

AK Parti milletvekilleri tarafından TBMM Başkanlığı'na sunulan 30 maddelik torba kanun teklifi, aday sürücülere yönelik trafik yaptırımlarını ağırlaştırıyor. Teklif yasalaşırsa, trafik güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye atan ihlalleri işleyen aday sürücülerin ehliyetleri kalıcı olarak iptal edilecek.

Mevcut uygulamada drift yapmak, makas atmak veya ambulans ve itfaiye gibi geçiş üstünlüğüne sahip araçlara yol vermemek gibi ihlallerde sürücü belgeleri geçici olarak geri alınabiliyordu. Yeni düzenlemeyle bu geçici tedbir, yerini doğrudan iptale bırakacak. Yetkililer, bu adımın trafikteki caydırıcılığı önemli ölçüde artırmasını bekliyor.

2 yıllık adaylık dönemi yeniden tanımlanıyor

Teklife göre ilk kez sürücü belgesi alanlar ile herhangi bir nedenle ehliyeti iptal edilip yeniden belge almaya hak kazananlar, belgenin alındığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilecek. Trafik zabıtası tarafından denetlenecek bu dönemde, belirlenen ihlallerin işlenmesi halinde sürücü belgesi doğrudan iptal edilecek.

Ehliyet iptaline yol açacak ihlaller

Aday sürücülerin belgelerinin iptal edilmesine yol açacak ihlaller, kanun teklifinde tek tek sıralandı:

•    Drift yapmak, makas atmak ya da ambulans ve itfaiye gibi geçiş üstünlüğü bulunan araçlara yol vermemek

•    Araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi

•    Trafik kurallarının ihlali sonucunda 75 ceza puanının aşılması

•    Dönüş kurallarını ihlal etme, yayalara ilk geçiş hakkını vermeme veya emniyet kemeri ya da kask kullanma zorunluluğuna uymama kurallarından herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi

•    Kanun kapsamında sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren herhangi başka bir ihlalin işlenmesi

Rakamlarla aday sürücü tablosu

İçişleri Bakanlığı'nın etki analizine göre Türkiye genelinde 38 milyon 907 bin 247 sürücü belgesi sahibi bulunuyor. Bu rakamın 3 milyon 402 bin 75'ini aday sürücüler oluşturuyor; bu da trafikteki toplam sürücü kitlesinin yaklaşık yüzde 8,7'sine denk geliyor.

Aynı rapora göre 2017 yılının başından 17 Haziran 2026 tarihine kadar toplam 161 bin 347 aday sürücünün ehliyeti iptal edildi. İptallerin en büyük bölümünü, 123 bin 72 vaka ile alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisi altında araç kullanma ya da alkol ölçümünü reddetme oluşturdu.

İptal edilen ehliyet nasıl geri alınacak?

Kurallar nedeniyle belgesi iptal edilen aday sürücülerin yeniden direksiyon başına geçebilmesi için süreci en baştan tamamlaması gerekecek. Teklife göre bu şartlar şöyle sıralanıyor:

•    Sürücü belgesinin iptali veya geçici geri alınması nedeniyle belirlenen bekleme süresinin tamamen dolmuş olması

•    Yazılan idari para cezalarının tamamının eksiksiz ödenmiş olması

•    Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçilerek sürücülüğe engel bir durumun bulunmadığını gösteren sağlık raporunun alınması

•    Yeniden sürücü kursuna kayıt olunarak sınavlarda başarılı olunması ve motorlu taşıt sürücüsü sertifikasının baştan alınması

Düzenleme neden yeniden Meclis’e geldi?

Aday sürücülük uygulaması daha önce de yasalaşmış, ancak ehliyet iptal şartlarının yönetmelikle belirlenmesi Anayasa Mahkemesi'nden dönmüştü. Yüksek Mahkeme, temel hak ve özgürlüklere ilişkin sınırlamaların yönetmelikle değil ancak kanunla düzenlenebileceğine hükmetmişti.

Yeni teklifte bu gerekçe doğrultusunda aday sürücü belgelerinin iptal şartları doğrudan Karayolları Trafik Kanunu'na ekleniyor. Böylece iptal nedenleri yasal çerçeveye kavuşturuluyor. Teklifin, Meclis'teki görüşmelerin ardından yasalaşması öngörülüyor.