5 Üründe Cayma Hakkı Geri Geldi: Telefon, Tablet ve Bilgisayarda İade Yeniden Mümkün

Danıştay 10. Dairesi, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde tüketicinin cayma hakkını sınırlandıran üç hükmü iptal etti. Karar sonrasında internetten satın alınan cep telefonu, tablet, bilgisayar, akıllı saat ve motosiklette 14 günlük iade hakkı yeniden işletilebilecek; cayma kapsamındaki geri gönderimlerde kargo bedeli tüketiciden istenemeyecek.

Yönetmelikte hangi hükümler iptal edildi?

Tüketiciler Birliği Derneği’nin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’ne karşı açtığı dava sonuçlandı. Danıştay 10. Dairesi, yönetmeliğin “Cayma hakkının istisnaları” başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasında yer alan (ı), (j) ve (k) bentlerinin iptaline hükmetti.

İptal edilen (ı) bendi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre tescili zorunlu olan taşınırlar ile kayıt veya tescil zorunluluğu bulunan insansız hava araçlarına ilişkin sözleşmeleri kapsıyordu. (j) bendi canlı müzayede yoluyla akdedilen sözleşmelere, (k) bendi ise tanıtma ve kullanma kılavuzunda satıcı veya yetkili servis tarafından kurulum ya da montajının yapılacağı belirtilen mallara ilişkindi.

Bu bentler, 23 Ağustos 2022 tarihli ve 31932 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yönetmeliğe eklenmişti. Yürürlük tarihi dava süreci boyunca birkaç kez ileri atılan düzenleme, 30 Haziran 2025 tarihli yürütmeyi durdurma kararının ardından verilen iptal kararıyla tümüyle geçerliliğini yitirdi.

Cayma hakkı yeniden kullanılabilecek ürünler

Dava sürecinin bütünü değerlendirildiğinde, mesafeli satışta iade kısıtlaması ortadan kalkan ürün grupları şöyle sıralanıyor:

•        Cep telefonu

•        Tablet

•        Bilgisayar

•        Akıllı saat

•        Motosiklet

Cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarı kapsayan (i) bendi, 24 Mayıs 2025 tarihli ve 32909 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle daha önce yürürlükten kaldırılmıştı. Motosikletin de aralarında bulunduğu tescili zorunlu taşınırlara ilişkin kısıtlama ise Danıştay’ın son kararıyla iptal edildi. Böylece her iki grupta da mesafeli satış yoluyla alınan ürünler için iade yolu açık hâle geldi.

İade kargo bedelini satıcı karşılayacak

Kararın tüketiciyi doğrudan ilgilendiren ikinci başlığı geri gönderim masrafı oldu. Cayma hakkının kullanılması hâlinde iade kargo bedelinin tüketiciye yansıtılmasını öngören hüküm için önce yürütmeyi durdurma kararı verilmiş, ardından hüküm yönetmelik metninden çıkarılmıştı.

Güncel düzenlemeye göre satıcının ön bilgilendirme formunda belirttiği taşıyıcıyla yapılan geri gönderimlerde masraf satıcı ya da sağlayıcı tarafından karşılanıyor. Tüketicinin farklı bir kargo firmasını tercih etmesi durumunda ise masrafın kime ait olacağı sözleşme koşullarına göre değişebiliyor. Bu nedenle iade öncesinde ön bilgilendirme formundaki taşıyıcı bilgisinin kontrol edilmesi önem taşıyor.

14 günlük süre nasıl işliyor?

Mesafeli sözleşmelerde cayma süresi, malın tüketiciye ya da tüketicinin belirlediği üçüncü kişiye teslim edildiği günden itibaren 14 gün olarak uygulanıyor. Tüketici bu süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden dönebiliyor.

Cayma bildirimini alan satıcı, bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 14 gün içinde teslimat masrafları da dâhil olmak üzere tahsil ettiği ödemeleri iade etmekle yükümlü. Tüketicinin ise bildirimi yönelttiği tarihten itibaren 10 gün içinde ürünü geri göndermesi gerekiyor.

Cayma bildiriminin yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla iletilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda tüketicinin elini güçlendiriyor. Satıcının internet sitesi üzerinden iade talebi oluşturuluyorsa, bildirimin ulaştığına dair onayın saklanması tavsiye ediliyor.

İade sürecinde nelere dikkat edilmeli?

Elektronik cihazlarda talebin sorunsuz ilerlemesi için ürünün kutusunun, aksesuarlarının, garanti belgesinin ve faturasının eksiksiz korunması gerekiyor. Cihazın olağan işleyişini test etmek amacını aşan kullanımlar, üründe değer kaybına yol açtığı gerekçesiyle iade sürecine yansıyabiliyor.

Telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlarda iade öncesinde hesapların çıkışının yapılması, cihaz kilitlerinin kaldırılması ve fabrika ayarlarına dönülmesi gerekiyor. Aksi hâlde ürün satıcıya ulaşsa bile iade işlemi tamamlanamayabiliyor.

Kısıtlamanın sürdüğü ürünler var

Karar, internetten alınan tüm ürünlerin sınırsız biçimde iade edilebileceği anlamına gelmiyor. Yönetmeliğin 15. maddesinde sayılan diğer istisnalar yürürlükte kalmayı sürdürüyor. Bunlar arasında fiyatı finansal piyasadaki dalgalanmalara bağlı ürünler, tüketicinin istekleri doğrultusunda hazırlanan kişiye özel mallar, çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek ürünler ile ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar bulunuyor.

Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ile tüketiciye anında teslim edilen gayrimaddi mallar da bu kapsamda değerlendiriliyor. Dijital oyun kodları, lisans anahtarları ve abonelik içerikleri bu nedenle iade dışında kalabiliyor.

Talebi reddedilen tüketici ne yapabilir?

Cayma hakkını süresi içinde kullandığı hâlde talebi karşılanmayan tüketiciler, uyuşmazlık tutarına göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabiliyor. Başvurular e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi aracılığıyla da yapılabiliyor.

Başvuruda sipariş kaydı, ödeme dekontu, fatura, cayma bildirimi ve kargo takip bilgilerinin bir arada sunulması süreci hızlandırıyor. Parasal sınırların üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici mahkemesine gitmeden önce arabuluculuğa başvurulması dava şartı olarak aranıyor.