Sudan Ordusu Hartum’da Son Büyük Çatışmaya Hazırlanıyor

Sudan'da son günlerde yaşanan gelişmeler, ordunun Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (HDK) karşı yürüttüğü savaşta özellikle başkent Hartum'da önemli ilerlemeler kaydetmesiyle hız kazandı. Ordu, birçok yerleşim bölgesi ile askeri tesisi geri almayı başardı. Cumhurbaşkanlığı Sarayı da dahil olmak üzere bazı stratejik noktalar hâlâ HDK'nın kontrolünde olsa da Sudan ordusu bu bölgelere doğru kademeli olarak ilerliyor. Bu durum, savaşın başladığı 2023 yılından bu yana başkent Hartum'da taraflar arasında kesin bir çatışmanın yaklaşmakta olduğuna işaret ediyor.

Sudan Ordusu Başkentte İlerliyor 

Son günlerde, Büyük Hartum bölgesini oluşturan üç şehir olan Hartum, Bahri ve Omdurman’da çatışmalar şiddetlendi. Ordu, Omdurman'da aralıklarla çatışmalar sürdürürken, savaş uçakları Hartum'un özellikle güney bölgelerinde HDK mevzilerine hava saldırıları düzenliyor.

Ordu, Bahri'de Mek Nimr Köprüsü'nün (Bahri tarafı) kontrolünü ele geçirmeyi başardı. Bu, köprüden sadece yüzlerce metre uzaklıktaki Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nı ordunun menzili içine soktu. Sudan ordusu, 24 Ocak'ta Hartum Bahri şehrinde geniş bölgeleri kontrolü altına aldı. Muhabere Komutanlığı karargahı etrafındaki kuşatmayı kırdı ve ardından, Nil Nehri'nin ayırdığı Hartum şehrindeki Genel Komutanlık karargahı üzerindeki kuşatmayı da kaldırmayı başardı. 

Sudan Genelkurmay Başkanı Muhammed Osman el-Hüseyin, 26 Ocak'ta Genel Komutanlık karargahında düzenlediği basın toplantısında, silahlı kuvvetlerin "en iyi durumda" olduğunu ve operasyonlarına devam edeceğini belirterek, bu zaferlerin, önümüzdeki dönemde yaşanacak değişimlerin sadece başlangıcı olduğunu vurguladı.

HDK'nın Kontrolündeki Bölgeler

Öte yandan, HDK Hartum'da çeşitli sivil ve askeri tesisleri kontrol ediyor. Bazı önemli noktalar kesin muharebenin olası alanları olarak öne çıkıyor. HDK, savaşın başından beri Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nı kontrol ediyor. Bu, o dönemde ordunun bir parçası olarak sarayın korunmasıyla görevli olan HDK'nın, daha sonra ayrılıp orada en şiddetli çatışmaları yaşamasından kaynaklanıyor. 

Ayrıca, Haziran 2023'ten beri Yermuk Askeri Fabrikası'nı stratejik bir nokta olarak elinde tutuyor ve ordunun Genel Komutanlığına bitişik Hartum Havalimanı'nın bir bölümünü de kontrol ediyor. HDK güçleri aynı zamanda Hartum'un güneyinde, özellikle büyük bir HDK kampının bulunduğu Güney Kuşak ve Tayba el-Hasnab bölgesinde konuşlanmış durumda. Ayrıca, helikopter üssü Vad el-Nucumi ve eski bir Sudan ordusu kampının bulunduğu Cebel Evliya bölgesinde de varlık gösteriyor. 

Bu bölgeler, başkent Hartum'un diğer eyaletlerden gelen güney giriş kapısını oluşturuyor ve başkentteki son muharebelerin alanı olma potansiyeli taşıyor.

Savaşma İradesinin Çöküşü 

Sudanlı gazeteci Muhammed Mahmud, HDK'nın art arda gelen çöküşler dönemine girdiğini ve ne başkentte ne de diğer bölgelerde direnemeyeceğini değerlendiriyor. Milislerin, peş peşe gelen yenilgiler ve komuta zincirinin dağılmasının ardından yakın gelecekte tekrar savaşma iradelerinin olmayacağını ekliyor. 

Mahmud, ordunun Mek Nimr Köprüsü dahil tüm Hartum Bahri şehrini kontrol altına aldığını, sadece Kuber ve Kafuri mahallelerinde bazı cephelerin kaldığını belirtiyor. 

Bahri'nin ordunun kontrolüne geçmesiyle, orada kalan HDK güçlerinin önünde sadece Tuti Adası'na nehir üzerinden kaçma seçeneğinin kaldığını, ancak ordunun köprü girişlerine yakın konuşlanması nedeniyle Mek Nimr Köprüsü üzerinden geçişin zor olduğunu değerlendiriyor. 

Mahmud, Hartum muharebesinin ordunun Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nı ele geçirmesiyle sona ereceğini öngörüyor. Güneyde beklenen Cebel Evliya muharebesinin ise koşullar, taraflar ve tarihsel bağlam farklı olsa da "yeni bir Ümmü Debeykrat" (Mehdiye dönemindeki kanlı muharebe) olacağını düşünüyor. Hartum'un HDK'dan temizlenmesinin ilanının sadece bir zaman meselesi olduğunu değerlendiriyor. 

Ordu İmkansızı Başarıyor

Askeri analist Hüsameddin Zunnun ise, Sudan askeri kurumunun yaptığının imkansızı başarmak olarak nitelendirilebileceğini belirtiyor. Devletin çeşitli kademelerinde yer almış, sayı ve teçhizat bakımından askeri üstünlüğe sahip ve uluslararası ve bölgesel destek gören ayrılıkçı güçlerle mücadele edildiğini açıklıyor. 

Zunnun, bir bilim ve birikimsel tecrübe olarak savaş yönetiminin ikinci aşamasını, Hartum, Cezire ve Sinnar eyaletlerinin yüzde 60'ından fazlasının ve Kordofan bölgesinin bazı bölümlerinin kontrolünün geri alınmasıyla tamamladığını açıklıyor. Bu, HDK milislerinin yayıldığı bölgelerin izole edilmesi ve aşamalı olarak ele geçirilmesi operasyonları yoluyla gerçekleşti. 

Bu stratejilerin HDK güçlerini izole ettiğini, bağlantılarını kestiğini ve hareket kabiliyeti ile sürekli ikmal üzerine kurulu stratejilerini başarısız kıldığını açıklıyor. Ayrıca, stratejilerinin Sudan'ın batısındaki kabile savaş mirasının bir parçası olarak hırsızlık ve yağmaya dayandığını, savaşın bir "kazanç kaynağı" olarak görüldüğünü belirtiyor. 

Üç Belirleyici Muharebe 

Zunnun, milis güçlerinin çöküşüne ve saflarındaki sürekli kaçışlara rağmen, HDK'yı ortadan kaldırmak ve Sudan'ın merkezinde yenilgisini ilan etmek için üç ana operasyonun olduğunu vurguluyor. 

Bu son muharebelerin Nil'in doğusu, Hartum'un güneyi ve doğusunda gerçekleşeceğini ve bu bölgelerde milislerin ortadan kaldırılacağını belirtiyor. Bundan sonra operasyonların, HDK varlığını sona erdirmek için Sudan'ın batısına kayacağını söylüyor. 

Sudan'da 15 Nisan 2023'ten bu yana Orgeneral Abdülfettah el-Burhan liderliğindeki Sudan ordusu ile Muhammed Hamdan Daklu (Hamidti) liderliğindeki HDK arasında askeri çatışma yaşanıyor. ABD geçen ocak ayında her iki tarafa da yaptırım uyguladı. Savaş, şehirlerde, köylerde ve altyapıda büyük yıkıma neden oldu, binlerce ölü ve yaralı bıraktı ve BM verilerine göre milyonlarca kişinin yerinden edilmesine yol açtı.

 

El-Arabi Araştırmalar ve Politika Çalışmaları Merkezi