Körfez Turizminde 254,7 Milyar Dolarlık Ekonomi

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerde turizmin doğrudan ve dolaylı ekonomik değeri 2025 yılında yaklaşık 254,7 milyar dolara ulaştı; bu rakam küresel ölçekte 11,7 trilyon dolar olarak kaydedildi. KİK ülkelerinde turizmle bağlantılı istihdam yaklaşık 4,5 milyon işe ulaşırken, bu sayı dünya genelinde 371 milyon civarında bulunuyor. Körfez turizminin gayri safi yurt içi hasılaya, istihdama ve büyüme oranlarına katkısı, küresel ortalamalarla kıyaslandığında rekabetçi seviyelerde seyretti.

Körfez İstatistik Merkezi tarafından pazar günü yayımlanan "Körfez İşbirliği Konseyi Ülkelerinde Stratejik Turizm Hedefleri" raporu, 2022-2030 Körfez Turizm Stratejisi'nin hedeflerinin gerçekleştirilmesinde somut ilerleme kaydedildiğini ortaya koydu. Stratejinin altı temel hedefindeki ortalama ilerleme 2025 itibarıyla yüzde 73,8'e ulaştı. Bu ilerlemede ziyaretçi sayılarındaki ve turizm harcamalarındaki artış, sektörün gayri safi yurt içi hasılaya katkısının yükselmesi ve doğrudan istihdam imkânlarındaki büyüme etkili oldu.

Ancak bölgede savaş nedeniyle yaşanan gelişmelerin bu ilerlemeyi ciddi biçimde sekteye uğratabileceği belirtiliyor. Zira savaşın patlak vermesinin ardından ilk aylarda seyahat hareketliliği olumsuz etkilenmiş, bazı Körfez havalimanları geçici olarak kapatılmış, ayrıca otel doluluk oranlarında da düşüş yaşanmıştı.

Körfez stratejisinin hedefleri

Rapor, gelen ziyaretçi sayısındaki artış, seyahat ve turizm sektörünün doğrudan gayri safi yurt içi hasılası, gelen turistlerin harcamaları, sektörün gayri safi yurt içi hasıladaki payı, yerli turistlerin harcamaları ve doğrudan istihdam sayısını kapsayan altı temel hedefteki ilerlemeyi ölçüyor.

Strateji, 2030 yılına kadar 128,7 milyon ziyaretçi çekmeyi, seyahat ve turizm sektörünün doğrudan gayri safi yurt içi hasılasını 145,8 milyar dolara, gelen turistlerin harcamalarını 188 milyar dolara yükseltmeyi ve sektörün gayri safi yurt içi hasıladaki doğrudan payını yüzde 6,5'e çıkarmayı hedefliyor. Strateji ayrıca yerli turistlerin harcamalarını 49 milyar dolara yükseltmeyi ve doğrudan istihdamı yaklaşık 2,9 milyon işe çıkarmayı öngörüyor.

Ziyaretçiler, harcamalar ve istihdam

KİK ülkelerine gelen ziyaretçi sayısı 2025 yılında 89,9 milyona ulaştı; bu rakam 2030 hedefinin yüzde 69,9'una denk geliyor. Sayı, 2024-2025 arasında yüzde 3,1 arttı; 2019-2025 döneminde ise yıllık ortalama büyüme, "Kovid-19" salgınının göstergeye etkisi de göz önünde bulundurularak, yaklaşık yüzde 29,4 olarak gerçekleşti. Gelen turistlerin harcamaları 2025'te 131,9 milyar dolara ulaşarak 188 milyar dolarlık 2030 hedefinin yüzde 70,2'sini gerçekleştirdi. Harcamalar yıllık bazda yüzde 9,7 büyürken, 2019-2025 döneminde yıllık ortalama büyüme yaklaşık yüzde 17,5 oldu. Yerli turistlerin harcamaları ise 2025'te 42,9 milyar dolara ulaşarak 49 milyar dolarlık 2030 hedefinin yüzde 87,6'sını gerçekleştirdi. Bu harcamalar 2024-2025 arasında yüzde 6,2 artarken, 2019-2025 döneminde yıllık ortalama büyüme yaklaşık yüzde 20,3 olarak kaydedildi.

KİK ülkelerinde seyahat ve turizm sektörünün doğrudan gayri safi yurt içi hasılası 2025'te 101,7 milyar dolara ulaştı; bu rakam 145,8 milyar dolarlık 2030 hedefinin yüzde 69,8'ine karşılık geliyor. Sektörün 2024-2025 arasındaki yıllık büyümesi yüzde 8,8 olurken, 2019-2025 döneminde yıllık ortalama büyüme yüzde 15,9'a ulaştı.

Seyahat ve turizm sektörünün KİK ülkeleri gayri safi yurt içi hasılasındaki payı 2025'te yüzde 4,6'ya yükseldi; bu oran yüzde 6,5'lik 2030 hedefinin yüzde 70,8'ini gerçekleştirdi. Bu pay, 2024-2025 arasında yüzde 7 büyürken, 2019-2025 döneminde yıllık ortalama büyüme yaklaşık yüzde 7,2 oldu.

İş gücü piyasasında ise sektördeki doğrudan istihdam 2025'te 2,2 milyon işe ulaştı; bu rakam yaklaşık 2,9 milyonluk 2030 hedefinin yüzde 74,7'sini gerçekleştirdi. İstihdam sayısı 2024-2025 arasında yüzde 5,6 artarken, 2019-2025 döneminde yıllık ortalama büyüme yaklaşık yüzde 4,9 oldu.

Küresel ölçekte büyüyen varlık

Bu göstergeler, Körfez turizminin küresel düzeydeki varlığını güçlendirdi. KİK ülkelerinin toplam uluslararası turizmden aldığı pay 2025'te yüzde 5'e ulaşırken, küresel turizm gelirlerinden aldığı pay yüzde 6,9'a yükseldi. Uluslararası seyahat kolaylığı bakımından ise rapor, "Henley Pasaport Endeksi"ne (Henley Passport Index) göre KİK ülkelerinin, pasaport gücü açısından Arap dünyasında ilk altı sırayı elinde bulundurduğuna dikkat çekti. 16 Temmuz 2026 itibarıyla, 2016 yılına kıyasla Körfez ülkelerinin pasaportlarının sıralamasında 6 ile 36 basamak arasında değişen kümülatif bir iyileşme kaydedildi.

Kaynak: Arap Araştırma ve Politika Çalışmaları Merkezi (Alaraby)