Kısa Çalışma Ödeneği Nedir? Kimler Yararlanabilir, Şartları Neler?

Kısa çalışma ödeneği, işyerlerinde faaliyetlerin geçici olarak azalması veya durması halinde çalışanlara gelir desteği sağlayan bir uygulamadır. 

Özellikle ekonomik kriz, salgın veya zorlayıcı nedenlerin yaşandığı dönemlerde gündeme gelen kısa çalışma uygulaması, hem işverenleri hem de çalışanları yakından ilgilendiriyor. 

Peki kısa çalışma ödeneği nedir, kimleri kapsar ve nasıl uygulanır?

Kısa çalışma ödeneği nedir?

Kısa çalışma ödeneği; işyerinde haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak azaltılması ya da faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması durumunda, çalışılamayan süreler için sigortalılara gelir desteği sağlanan bir uygulamadır. Bu uygulama, işçilerin gelir kaybını azaltmayı ve işverenlerin istihdamı korumasını amaçlar.

Kısa çalışma uygulaması en fazla üç ay süreyle uygulanabilir. Gerekli görülmesi halinde bu süre, Cumhurbaşkanı kararıyla altı aya kadar uzatılabilir.

Kısa çalışmanın amacı nedir?

Kısa çalışmanın temel amacı:

• İstihdamın korunması
• İşçilerin işten çıkarılmasının önlenmesi
• Çalışanlara geçici gelir desteği sağlanması

Bu sayede işletmeler faaliyetlerini sürdürürken, deneyimli çalışanların işten ayrılmasının önüne geçilir.

Kısa çalışmaya hangi işverenler başvurabilir?

Aşağıdaki durumlarda işverenler kısa çalışma başvurusu yapabilir:

• Genel ekonomik kriz
• Sektörel veya bölgesel kriz
• Genel salgın
• Zorlayıcı sebepler (deprem, yangın, sel vb.)

Bu hallerde işyerinde haftalık çalışma süresi geçici olarak azaltılmalı ya da faaliyet en az dört hafta durdurulmuş olmalıdır.

Çalışma süresi ne kadar azaltılmalı?

Kısa çalışma uygulanabilmesi için işyerindeki haftalık çalışma süresinin en az üçte bir oranında azaltılması gerekir. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre haftalık yasal çalışma süresi 45 saat olduğundan, kısa çalışmadan söz edilebilmesi için bu sürenin 30 saat veya altına düşmesi gerekmektedir. Alternatif olarak, işyerinde faaliyetin kısmen ya da tamamen en az dört hafta durdurulması da kısa çalışma şartlarını karşılar.

Kısa çalışmadan yararlanmak için işçi şartları neler?

Bir çalışanın kısa çalışma ödeneği alabilmesi için:

• Kısa çalışmanın başladığı tarihte son 120 gün hizmet akdine tabi olması
• Son 3 yıl içinde en az 450 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olması

gerekmektedir.

Kısa çalışma ödeneği ne kadar?

Kısa çalışma ödeneği, sigortalının son 12 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanır. Buna göre günlük ortalama brüt kazancın yüzde 60’ı oranında ödeme yapılır. Ancak hesaplanan ödenek tutarı, aylık brüt asgari ücretin yüzde 150’sini geçemez.

Kısa çalışma süresince ödemeler nasıl yapılır?

• Ödemeler doğrudan çalışana yapılır
• Her ayın 5’inde ödenir
• IBAN bilgisi varsa banka hesabına
• IBAN yoksa PTTBank üzerinden gerçekleştirilir

Kısa çalışma ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi veya kesintiye tabi değildir.

Kimler kısa çalışma ödeneğinden yararlanamaz?

Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek çalışan emekliler ile işsizlik sigortası kapsamında olmayan kişiler kısa çalışma ödeneğinden yararlanamaz. Bu kişiler, yasal düzenlemeler gereği işsizlik sigortası haklarından faydalanamadıkları için kısa çalışma kapsamı dışında kalır.

Kısa çalışma işsizlik maaşından düşülür mü?

1 Mart 2024 ve sonrasında başlayan kısa çalışmalar için;

• Ödenen kısa çalışma süreleri
• Aynı gerekçeyle alınacak işsizlik maaşı süresinden düşülebilir

Bu konuda nihai karar yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.

Kısa çalışma başvurusu nasıl yapılır?

Kısa çalışma başvuruları işverenler tarafından e-Devlet üzerinden yapılır. Başvuru sırasında kısa çalışmayı gerektiren durumu kanıtlayan belgelerin sisteme yüklenmesi gerekir. Birden fazla şubesi bulunan işverenlerin her bir şube için ayrı ayrı başvuru yapması zorunludur. Başvurunun ardından uygunluk tespiti iş müfettişleri tarafından yapılır ve süreç e-Devlet üzerinden takip edilir.