İLKE Vakfı'nın "İktisat İzleme Raporu 2025" Yayımlandı

İlim Kültür Eğitim Vakfı (İLKE Vakfı) İktisat İzleme Raporu'na göre, Türkiye'de ihracat ve turizm gelirleri tarihi zirveleri görürken güneş enerjisinin kurulu gücü ilk kez doğal gazın kurulu gücünü geçti.

İLKE Vakfı İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM), Türkiye ekonomisinin 2025 yılını 19 akademisyenin katkısıyla 20 başlıkta değerlendiren "İktisat İzleme Raporu 2025"i, "Sürdürülebilir Büyüme ve Kalkınma" temasıyla yayımladı.

Rapora göre, yıllık ortalama enflasyon yüzde 58,5'ten yüzde 34,8'e gerilerken ekonomi yüzde 3,6 büyüdü, kişi başına milli gelir 18 bin doları aştı.

Türkiye ekonomisi, 2025'i hem fiyat istikrarı hem de üretim cephesinde kazanımlarla kapattı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre milli gelir 63 trilyon liraya (1 trilyon 596 milyar dolar) ulaştı. Sıkı para politikasına rağmen yüzde 3,6'lık büyüme korundu. Beşinci kez yayımlanan raporda bu tablo, "dezenflasyonun ilk meyvelerinin alındığı, makroekonomik dengelenmenin görünür hale geldiği bir yıl" olarak tanımlandı.

Rapora göre, 2023'ün ikinci yarısında başlayan kararlı politika çerçevesi 2025'te sonuçlarını verdi. Bu dönemde enflasyon beklentileri gerçekleşmelere yakınsadı, Merkez Bankasının net döviz rezervleri 59,2 milyar dolardan 71,7 milyar dolara yükseldi, brüt rezervler 193,9 milyar dolarla tarihi rekor kırdı ve Kur Korumalı Mevduat (KKM) sistemi ekonomiye ek yük oluşturmadan sonlandırıldı. Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 220 seviyesine gerilerken Borsa İstanbul yılı tarihi zirvede tamamladı.

Güneş enerjisinin kurulu gücü doğal gazın kurulu gücünü geride bıraktı

Rapora göre, 2025 sonunda güneş enerjisi 25 bin 109 megavat kurulu güce ulaşarak doğal gazı ilk kez kalıcı biçimde geride bıraktı. 2015'te payı yalnızca yüzde 0,3 olan güneş enerjisi bugün toplam kurulu gücün yüzde 20,5'ini oluşturdu. Yenilenebilir kaynakların toplam içindeki payı yüzde 62,4'e yükseldi. Yalnızca 2025'te sisteme eklenen 8 bin 200 megavatlık kapasitenin tamamı yenilenebilir kaynaklardan oluştu.

Elektrik ihracatı iki yılda yaklaşık iki katına çıkarak 4 bin 100 gigavatsaate ulaşırken ithalat yüzde 67 azaldı ve Türkiye net elektrik ihracatçısı konumuna geldi. Raporda, bu gelişme "Türkiye'nin bölgesel enerji ticaretindeki artan rolünün teyidi" olarak değerlendirildi. Kazanımın kalıcı hale gelmesi için depolama ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması önerildi.

Geçen yıl Türkiye'nin mal ihracatı 273,4 milyar dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Toplam mal ve hizmet ihracatı 396,5 milyar dolarla hedefin üzerinde gerçekleşti. Turizm gelirleri 65,2 milyar dolarla tarihi zirvesini görürken hizmetler dengesi 63,5 milyar dolarlık güçlü fazla verdi. Türkiye aynı dönemde Avrupa Birliği'nin (AB) beşinci büyük ticaret ortağı konumuna yükseldi.

Aynı dönemde otomotivde 41,5 milyar dolarlık ihracat yapıldı. Savunma ve havacılık ihracatındaki sıçrama ile teknoloji yoğun ürünlerin ihracattaki payının artması da ihracatın katma değerinin yükseldiğine işaret etti. Rapora göre, iş gücü piyasası da sıkı para politikasına rağmen dayanıklılığını korudu.

Rapor, yapay zekanın 2035'e kadar Türkiye ekonomisine yıllık 3,2 trilyon liraya varan ek katkı potansiyeli taşıdığına da dikkati çekiyor.

Raporun takdim yazısında görüşlerine yer verilen İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, çalışmanın Türkiye ekonomisini bütüncül bir bakışla ele alma geleneğini sürdürdüğünü belirterek, "Sürdürülebilirlik, yalnızca çevresel bir hassasiyet alanı olmanın ötesine geçerek makroekonomik istikrarın, finansal sistemlerin ve toplumsal refahın temel belirleyicilerinden biri haline gelmektedir." ifadesini kullandı.

Editörlüğünü Doç. Dr. Erhan Akkaş'ın üstlendiği raporda, kazanımların kalıcı hale getirilmesi için her bölümde somut politika önerileri sunuluyor.